Airlangga

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Airlangga

Airlangga (Bali, 990 - Belahan, 1049) utawi asring dipunserat Erlangga, inggih punika pendiri Kerajaan Kahuripan, ingkang jumeneng nata antawis taun 1009-1042 kanthi gelar abhiséka Sri Maharaja Rakai Halu Sri Dharmawangsa Airlangga Anantawikramottunggadewa. Miangkasawijining raja, piyambakipun mamaréntahaken mpu Kanwa saperlu ngéwahi Kakawin Arjunawiwaha ingkang nedahaken kasuksesanipun wonten ing paprangan. Wonten ing pungkasaning masa pamarentahanipun, kerajaanipun lajeng kabagi dados Kerajaan Kadiri saha Kerajaan Janggala kanggé kekalih putranipun. Nama Airlangga dumugi sakmenika taksih kawéntar wonten ing cariyos rakyat, saha asring dipunabadikaken wonten ing manéka papan ing Indonésia.[1]

Asal-usul[sunting | sunting sumber]

Nama Airlangga ateges "tirta ingkang malumpat". Piyambakipun mijil nalika taun 990. Bapakipun kagungan nama Udayana, raja Kerajaan Bedahulu saking Wangsa Warmadewa. Dene Ibunipun inggih punika mahendradatta, satunggaling putri Wangsa Isyana saking Kerajaan Medang. Nalika punika Kerajaan Medang dados satunggaling kerajaan ingkang ageng, kabukti ngawontenaken panaklukan ing Bali, mbangun koloni ing Kalimantan Barat, sarta ngawontenaken serangan tumrap Kerajaan Sriwijaya. Airlangga kagungan rayi kalih, inggih punika Marakata (dados raja ing Bali sabibar bapakipun seda) saha Anak wungsu (minggah tahta sabibaripun Marakata. Wonten maneka prasasti ingkang dipundamel, Airlangga minangkani bilih piyambakipun saking keturunan Mpu Sindok saking Wangsa Isyana saking kerajaan Medang Mataram wonten ing Jawa Tengah.[2]

Masa pelarian[sunting | sunting sumber]

Airlangga palakrama kaliyan putrinipun Dharmawangsa Teguh ing watan, ibukota Kerajaan Medang (sakmenika antawis Maospati, Magetan, Jawa Timur). Nalika pesta palakrama, dumadakan Watan kaserang dening Raja Wurawari ingkang asalipun saking Lwaram (sakmenika desa Ngloram, Cepu,Blora), ingkang minangka sekutu saking Kerajaan Sriwijaya. Kadadosan kasebut kacathet wonten ing prasasti Pucangan (utawi Calcutta Stone). Pamaosan Kern tumrap prasasti kasebut, ingkang ugi dipunkiataken dening de Casparis, nedahaken bilih panyerangan kasebut kadadosan nalika taun 928 Saka, utawi antawis 1006/7.[3] Wonten ing panyerangan kasebut, Dharmawangsa Teguh seda, dene Airlangga lolos tumuju ing alas pegunungan (wanagiri) sareng pembantunipun ingkang nama Mpu Narotama. Nalika punika yuswa piyambakipun taksih 16 taun, saha miwiti gesang minangka pertapa. Salah satunggaling bukti petilasan Airlangga nalika ing wekdal punika saged dipuntingali ing Sendang Made, Kudu, Jombang, Jawa Timur.[4] Sesampunipun tigang taun ing alas, Airlangga dipunrawuhi utusan rakyat ingkang nuwun supados piyambakipun mbangun malih Kerajaan Medang. Ngengeti kutha Watan sampun risak, Airlangga mbangun ibukota enggal kanthi nama “Watan Mas” ing caket Gunung Penanggungan. Nalika Airlangga minggah tahta taun 1009 , wilayah kerajaanipun naming nglingkupi daerah Sidoarjo kaliyan Pasuruan kemawon, amargi sabibaripun Dharmawangsa Teguh seda, kathah daerah bawahan ingkang bebas.[5] Nalika taun 1023, Kerajaan Sriwijaya ingkang minangka mungsuh ageng Wangsa Isyana dipunawonaken Rajendra Coladewa raja Colamandala saking India. Hal punika ndamel Airlangga langkung bebas nyiapaken pasukan saperlu nguwaosi Pulo Jawa.[6]

Kapustakaan[sunting | sunting sumber]

  • Babad Tanah Jawi. 2007. (terj.). Yogyakarta: Narasi
  • Poesponegoro & Notosusanto (ed.). 1990. Sejarah Nasional Indonesia Jilid II. Jakarta: Balai Pustaka.
  • Slamet Muljana. 1979. Nagarakretagama dan Tafsir Sejarahnya. Jakarta: Bhratara

Cathetan Suku[sunting | sunting sumber]

  1. ^ [1](dipunundhuh tanggal 24 November 2012)
  2. ^ [2](dipunundhuh tanggal 24 November 2012)
  3. ^ [3](dipunundhuh tanggal 24 November 2012)
  4. ^ [4](dipunundhuh tanggal 24 November 2012)
  5. ^ [5](dipunundhuh tanggal 24 November 2012)
  6. ^ [6](dipunundhuh tanggal 24 November 2012)
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Airlangga&oldid=835520"