Basa Semende

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna mardika basa Jawa
Loncat ke navigasi Loncat ke pencarian
Basa Melayu Tengah (Basa Semende)
Asal Indonésia
Laladan Bengkulu
Sumatera Kidul
Panyatur asli
2.350.000 (2007) (tanpa surya)
Kodhe basa
ISO 639-3 pse

Basa Semende ya iku basa sing dituturaké déning wong Kacamatan Semende. Basa iki mlebu kelompok basa Melayu Tengah kang sumebar ing Sumatra Kidul lan Bengkulu[1][2]. Ibukuthané iku ing Pulau Panggung, 300 km saka Kutha Palémbang. Kacamatan Semende ana ing wewengkon Kabupatén Muara Énim, Sumatra Kidul[3]. Tembung semende iki asalé saka tembung ‘semende’ kang tegesé kawin ing Basa Jawa. Tembung ‘semende’ dumadi saka se + ende kang enthuk sisipan –mo. Teges tembung se iku siji. Ende iku rong péhak lanang mlebu umah pihak wadhon lan manut siji adat kawin, ya iku pengantén lanang mlebu ing umah wadhoné lan ora didol, anadéné péhak wadhon ora tuku. Kulawarga péhak lanang lan wadhon duwé hak kang padha ing anak lan mantu.

Ing Sumatra Kidul, tembung semende ngerujuk ing adat istiadat kawing tunggu tubang. Tegesé tunggu tubang iku anak wadhon kang paling tuwa ing siji kulawarga minangka pangreksa omah kulawarga iku. Ing basa Semende ana variasi dhialéké ya iku dhialék Pulau Panggung lan dhialék Ulu Inim. Dhialék Pulau Panggung dumadi saka subdhialék Pulau Panggung, Tanjung Laut, Perapau. Dhialék Pulau Panggung duwé intonasi irama. Anadéné dhialék Ulu Inim intonasiné rada seru atawa banter, mirib dhialèk basa Besemah. Misalé tembung antén, ing dialék Pulau Panggung karan ‘tunggu/tanti’, dialék Ulu Inim karan cecuati[2].

Basa Semende duwé kadudukan kang dhuwung ing golongan wong Semende. Nalika ana wong kono ora nganggo basa Semende ing kulawarga lan masarakat iku dianggep duméh[2].

Conto basa[besut | besut sumber]

Ame ade rembie pait  'Yén ana pari welut kang pait’

Mantap gendule kutugalkah  ' Mesthi timput takbuwang'

Arne ade tangge ke langit  'Yén ana anda marang tawang'

Mantap dunie kutinggalkah  'Mesthi donya taktinggal'[2]

Rujukan[besut | besut sumber]

  1. "Malay, Central". Ethnologue. Dijupuk September 26, 2017. 
  2. a b c d Saleh, Yuslizal; Madjid, Abdul; Lamsari, M.; Wahab, Zainin; Silahiddin, Sofyan (1979). Bahasa Semende. Jakarta: Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan. 
  3. Saleh, Yuslizal dkk. (1985). Morfologi dan Sintaksis Bahasa Semende. Jakarta: Pusat Pembinaan dan Pengembanqan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan.