Dhakon

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Gambar dakon

Dhakon utawa congklak, iku dolanan sing nganggo piranti kayu, bisa uga saka tèmbaga, plastik kang luwih sèdhèrhana digambar ing lemah. Ing kana bisa dilègoki pitu, sanga, utawa séwèlas lègokan, lan digawé rong larik, tèrus ing pucuk kiwa tèngèn ana lègokan gèkdhé (lumbung) loro. Saliyané iku, butuh kecik cacahé padha karo legokan mau. Saumpama cacahé 7, tegesé butuh kecik 7x7x2= 98, 9 legokan 9x9x2=162, yèn 11 legokan 11x11x2=242.

Étimologi[besut | besut sumber]

Dhakon iku asal saka tèmbung dhaku antuk panambang-an. Dhaku tegesé ngakoni yèn barang iku duwéké dèkné. Dadi ing dolanan dhakon iku ancasé kanggo ngakoni yèn barang iku duwèké dhéwé. Tumrap masarakat Jawa, lan bocah-bocah wadon ing taun 1970-an, dhakon pancen wis ora asing. Dhakon kayu awujud ukiran akèh tinemu ing kraton. Pancen, dolanan dakon wis dadi favorit tumrap bocah-bocah, mligine ing lingkungan kraton. Éman, déné bocah-bocah saiki wis akèh sing ora tepung lan kulina dolanan dakon.[1]

Jeneng ing panggonan liya[besut | besut sumber]

Ing Malaysia dolanan iki kondhang kanthi jeneng congkak lan istilah iki uga dikenal ing sawetara tlatah ing Sumatra kanthi kabudayan Melayu. Saliyané iku ing Lampung dolanan iki kondhang kanthi jenneng dentuman lamban déné ing Sulawesi kondhang kanthi jeneng Mokaotan, Maggaleceng, Aggalacang dan Nogarata. Jeoning basa Inggris, dolanan iki disebut Mancala.

Tata Cara dolanan[besut | besut sumber]

  1. Legokan cilik diisi kecik cacahé padha karo cacahé lègokan
  2. Giliran sing mlaku dhisik diundhi nganggo pingsut
  3. Carané mlaku, sing oléh giliran milih salah siji lègokan sisih ngarèpé, kècik sing ning kana dijupuk, tèrus ditibakké siji-siji ning lègokan wiwit sisih tèngèné. Satèrusé lègokan tèngèn diisi, uga lumbung sisih tèngèn. Yén kèciké isih turah, ditèruské mutèr ning lègokan musuhé.
  4. Yén kècik paling pungkasan èntéké pas ning lumbung, giliran ditèruské musuhé.
  5. Yén kècik paling pungkasan èntéké pas ning lègokan sing kosong, giliran mandheg, ganti musuhe.
  6. Yén kecik pungkasan tiba ing legokan sabrange ana isiné, kabèh dipindhah ning lumbunge dhéwé.

Cathetan suku[besut | besut sumber]