Aksara Tibèt

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Jump to navigation Jump to search

Aksara Tibet ya iku aksara jinis abugida turunanè aksara Brahmi sing inggo kanggé nyerat basa Tibèt, basa Dhongkha, basa Sikkim, basa Ladakhi, lan kadang uga basa Balti. Wujud cèthak saka aksara iki diarani aksara uchen (Tibet: དབུ་ཅན་; Wylie: dbu-can; "karo sirah") yèn sing seratan tangan lan diangge ning seratan sadina-dinanè diarani aksara umé (Tibet: དབུ་མེད་; Wylie: dbu-med; "ora nganggé sirah"). Aksara iki aksara khas identitas ètnis Tibet sing dikenal manca. Saliyané ning Tibèt, sistem seratan iki uga dianggo kanggé basa-basa Tibèt ning Bhutan lan sithik ana ning India lan Nepal uga Pakistan.[1] Aksara Tibèt mèlu nginspirasi dadine aksara-aksara liya, kaya ta aksara Lepcha lan aksara 'Phags-pa.[2]

Aksara Tibet dilatinkè nganggè wawarna cara.[3] Artikel iki nganggè cara transliterasi Wylie.

Huruf[besut | besut sumber]

ka /ká/ kha /kʰá/ ga /kʰà/ nga /ŋà/
ca /tʃá/ cha /tʃʰá/ ja /tʃʰà/ nya /ɲà/
ta /tá/ tha /tʰá/ da /tʰà/ na /nà/
pa /pá/ pha /pʰá/ ba /pʰà/ ma /mà/
tsa /tsá/ tsha /tsʰá/ dza /tsʰà/ wa /wà/ (kawitané dudu péranganing aksara iki)[4]
zha /ʃà/[5] za /sà/ 'a /hà/[6]
ya /jà/ ra /rà/ la /là/
sha /ʃá/[5] sa /sá/ ha /há/[7]
a /á/

Alihaksara basa Sangskreta[besut | besut sumber]

Aksara swara[besut | besut sumber]

Déwanagari IAST Tibèt Sandhangan swara   Déwanagari IAST Tibèt Sandhangan swara
a   au ཨཽ
ā ཨཱ རྀ
i ཨི རཱྀ
ī ཨཱི ལྀ
u ཨུ ལཱྀ
ū ཨཱུ अं aṃ ཨཾ
e ཨེ अँ ཨྃ
ai ཨཻ अः aḥ ཨཿ ཿ
o ཨོ  

Aksara wyanjana[besut | besut sumber]

Déwanagari IAST Tibèt   Déwanagari IAST Tibèt
ka da
kha dha དྷ
ga na
gha གྷ pa
ṅa pha
ca ba
cha bha བྷ
ja ma
jha ཛྷ ya
ña ra
ṭa la
ṭha va
ḍa śa
ḍha ཌྷ ṣa
ṇa sa
ta ha
tha क्ष kṣa ཀྵ

Rujukan[besut | besut sumber]

  1. ^ Chamberlain 2008
  2. ^ Daniels, Peter T. and William Bright.
  3. ^ See for instance [1] [2]
  4. ^ Old Tibetan had no letter w, which was instead a digraph for 'w.
  5. ^ a b In the case of zh and sh the h signifies palatalization.
  6. ^ The h or apostrophe (’) usually signifies aspiration.
  7. ^ The single letter h represents a voiceless glottal fricative.