Épisode-épisode Doctor Who sing ilang

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa

Épisode Doctor Who sing ilang iku pérangan saka sérial sains fiksi Britania Doctor Who sing wis ora kasimpen déning BBC manèh. Doctor Who iku sérial télévisi Britania perkara sawijining ngèlmuwan sing bisa ngumbara nrajang wektu lan jagad mawa mesin wektuné. Doctor Who wiwit ditayangaké ing taun 1963 lan paraga sing mainaké Doctor Who iki séjé-séjé.

Antara taun 1964 lan 1973, sabagéan gedhé rekaman BBC awujud kasèt vidéo utawa filem padha dibusak, diguwang utawa dilirwakaké nganti rusak lan kwalitasé dadi ala. Kalebu pérangan iki ya iku akèh épisode lawas Doctor Who, mliginé sing dibintangi déning 'Sang Doktor' loro kapisan: William Hartnell lan Patrick Troughton. Gunggungé, 97 saka 253 épisode sing diprodhuksi ing enem taun awal acara Doctor Who saiki ora kasimpen ing arsip BBC. Cacahé épisode sing ilang iki awalé luwih akèh, nanging para sutresna acara iki padha nemu bali épisode-épisode sing ilang.

Olèhé BBC mbusaki program saka arsipé, déné alesan praktis rena-rena (kaya ta kurangé papan panyimpenan, langkané material, ora anané hak kanggo nayangaké ulang). Kasilé iki, 97 saka 253 épisode saka enem taun wiwitan acara télévisi iki saiki ilang, mliginé saka musim kaping telu nganti lima. Akibaté 26 sérial iku ora pepak. Sajatiné sing ilang iku luwih akèh manèh, nganti tinemu manèh saka akèh sumber, akèhé saka stasiun télévisi ing tanah sabrang.

Doctor Who iku ora unik olèhé akèh arsipé sing ilang, awit akèh stasiun télévisi kerep resik-resik arsipé nganggo cara mengkéné. Nganti BBC ngowahi kawicaksanan pangarsipané ing taun 1978, èwonan jam acara télévisi, ing kabèh genre, padha dibusaki. Sérial BBC liyané sing melu kabusak kalebu Dad's Army, Z-Cars, The Wednesday Play, Steptoe and Son, lan Not Only... But Also. Stasiun ITV uga akèh mbusaki acara, kalebu épisode awal The Avengers.

Nanging Doctor Who iku astamiwa, awit saka 97 épisodené sing ilang iku kabèh ana rekaman swarané. Sing ngrekam ya para sutresna ing omah. Banjur akèh épisode sing ilang uga ana fotoné utawa vidéoklip cendhak. Saliyané iku, sawisé dipugar, kabèh épisode taun 1970-an uga ana lan malahan ing mawa werna, ora mung ireng putih. Perkara iki ora mesthi kaya mangkono kanggo sérial liyané.

Usaha kanggo nemu épisode sing ilang, isih panggah lumaksana. Sing nglakoni ya BBC dhéwé karo para fans sérial iki. Épisode sing bisa tinemu manèh banjur dipugar kanggo dirilis ing VHS lan DVD. Rekaman swara sing ana ya wis padha dibabar ing kasèt lan CD. Akèh épisode sing ilang uga dirékonstruksi. Olèhé nglakoni déning animasi sing digawé sacara kusu utawa déning nggabungaké foto-foto lan vidéoklip sing isih ana.

Latar wuri[besut | besut sumber]

Antara kurang luwih 1967 lan 1978, vidéo lan filem dalam jumlah besar sing kasimpen ing kapustakan filem (Film Library) lan pérangan insinyur (Engineering Department) BBC, padha dibusaki utawa diguwang kanggo mènèhi enggon programa anyar. Ana sawetara alesan, genéya perkara iki dilakoni, mliginé amerga wong percaya manawa wis ora ana gunané manèh arsip filem iki disimpeni.

Sarékat buruh Equity sing anggotané para aktor lan pamain sandhiwara nglawan ditepungaké TV rekaman wiwit dasawarsa 1950-an, nalika perkara iki bisa dilakoni wiwit iku. Sawisé acara télévisi durung bisa direkam sacara gampang, manawa salah sawijining acara télévisi, banjur para aktoré kudu diséwa manèh supaya bisa main manèh sacara langsung. Kawedèné Equity iku, manawa sawijining stasiun télévisi nyimpen acara-acara télévisi, banjur stasiun télévisi iki bisa bola-bali nyiaraké kabèh acara iki tanpa wates. Manawa perkara iki kadadéan, mengko wong ora akèh nggawé acara anyar manèh lan ngancem pangasilané para aktor.

Sanadyan Equity ora bisa nanggulangi TV rekaman, dhèwèké nambahaké sawetara pasal ing kontraké para anggotané sing ngandharaké manawa rekaman iku namung bisa dibalèni sawetara sajeroning wektu sing wis diwatesi lan sengaja nggawé béya kanggo siyaran ulangan dhuwur supaya stasiun télévisi luwih becik nggawé acara anyar tinimbang ngulangi rekaman lawas. Akibaté, rekaman sing hak ulangané wis kadaluwarsa, dianggep ora ana gunané manèh ing jero nagara kanggo stasiun télévisi.

Akèh épisode Doctor Who direkam ing kasèt vidéo rong inci (kurang luwih 5 cm) kanggo siyaran awal lan sawisé iku direkam ulang ing filem 16 mm déning BBC Enterprises kanggo èksploitasi komersial. Filem 16 mm dienggo BBC Enterprises amerga filem iku luwih murah lan luwih gampang ditransportasi tinimbang kasèt vidéo. Saliyané iku filem iku média standar kamangka saben nagara nduwé sistim sing séjé-séjé kanggo vidéo. BBC ora nduwé arsip punjer kala iku. Kapustakan Filem nyimpen program sing disimpen ing filem kamangka Pérangan Insinyur nyimpeni kasèt vidéo. BBC Enterprises namung nyimpen rekaman acara sing dianggep bisa dièksploitasi sacara komersial. Dhèwèké ora nduwé papan panyimpenan kusus lan senengané numpuk-numpuk kalèng filem sing sembarang enggon ing lokasi Villiers House sing dadi darbèné.

Pérangan Insinyur ora nduwé mandat kanggo ngarsipi acara-acara télévisi sing disimpen ing kasèt vidéo, nanging biayasané ora mbusak utawa ngguwang vidéo nganti pérangan produksi utawa BBC Enterprises nyatakaké manawa rekaman vidéo ora dibutuhaké manèh. Rekaman vidéo asli sing dibusak ya iku saka sérial The Highlanders, sing wis dibusak ing tanggal 9 Maret 1967, namung rong sasi sawisé Épisode 4 ditayangaké. Pambusakan lan pangguwangan rekaman Doctor Who sabanjuré diterusaké déning Pérangan Insinyur ing dasawarsa 1970-an. Pungkasané kabèh rekaman vidéo asli 253 épisode awal acara iki (1963-69) dibusak utawa diguwang. Rekaman vidéo asli taun 1960-an sing dibusak ya iku sérial Fury from the Deep saka taun 1968, ing pungkasaning taun 1974.

Sanadyan kasèt asli padha dibusak, BBC Enterprises isih nyimpen arsip sing mèh pepak saka kabèh sérial iki ing média filem 16 mm nganti sakiwatengené 1972. Saka taun 1972 nganti 1978, BBC Enterprises uga ngguwang akèh material sing luwih lawas, kalebu akèh épisode Doctor Who.

Resik-resik arsip[besut | besut sumber]

Épisode-épisode sing disimpen BBC Enterprises racaké diguwang amerga hak kanggo ngedol program iki ing nagara ngamanca karo para aktoré wis kadaluwarsa. Saliyané iku amerga akèh stasiun télévisi saindhenging donya pindhah marang tayangan awarna, wong mikir wis ora ana ajiné manèh manawa hak kanggo ngedol acara tv ireng putih didawakaké.

Kapustakan Filem BBC sauntara iku ora ndarbèni tanggung jawab kanggo nyimpen acara télévisi sing ora direkam ing média filem. Mula ana cara mandheng sing séjé, sapa sing tanggung jawab kanggo ngarsip kabèh acara tv iku. Amerga kabèh lembaga padha nglémpar tanggung jawab marang lembaga liyané, siji-sijiné ora ngajèni nyimpen arsip filemé dhéwé. Ora anané komunikasi iki dadi faktor tambahan sing mastèkaké dibusaké akèh arsip filem ireng putih darbèné BBC. Sanadyan èwonan acara tv liyané dibusak ing saindhenging donya, épisode-épisode Doctor Who sing ilang iki dadi conto sing kawentar dhéwé manawa ora anané kawicakanan pangarsipan acara tv sing konsistèn nggawa risiko ilanging arsip acara tv sacara permanèn.

Sawisé resik-resik arsip lan olèhé tinemu manèh épisode-épisode sing ilang iki, arsip ilanging épisode Doctor Who nuduhaké bolongan sing ora konsistèn sadawaning sawelas musim kapisan. Kailangan sing gedhé iku akèhé tumrap marang sérial sang Doctor Kapisan lan Kapindho. Sanadyan namung ana rong crita sing namung kélangan saépisode waé, ana sawetara crita sing kélangan kabèh épisode. Éra Patrick Troughton minangka sang Doctor Kapindho iku sing mligi kena dampaké; saka padbelas crita ing rong musimé awal, namung crita The Tomb of the Cybermen lan The Enemy of the World sing pepak. Lan crita iki namung bisa pepak amerga ana rekaman filem sing dibalèkaké saka Hong Kong lan Nigéria.

Kabèh crita sing maragaké Jon Pertwee minangka sang Doctor Katelu pepak kabèh, sanadyan akèh épisode sing ora ana manèh ing kasèt vidéo asliné lan kudu dipugar dadi ndarbèni werna manèh mawa sawetara métode. Ditilik saka urutan panayangan, kasèt vidéo rekaman asli Doctor Who pungkasan sing dibusak iku épisode kapisan saka crita Invasion of the Dinosaurs lan Death to the Daleks. Loro-loroné saka taun 1974. Carita kapindho iki dibalèkaké saka tanah sabrang. Wiwitané saka kasèt vidéo mawa format NTSC lan sabanjuré saka kasèt vidéo ing format PAL kaya asliné saka sawijining kasèt sing dibalèkaké saka Dubai.

Kanggo patang taun, Épisode 1 saka Invasion of the Dinosaurs iku siji-sijiné épisode Pertwee sing ora ana ing arsip BBC, nganti ana kopi ireng putih ing filem 16 mm dibalèkaké marang BBC ing sasi Juni 1983. Carita iki pungkasané dirilis ing DVD mawa Épisode 1 sing wis diwèhi werna manèh sacara manual nganggo tangan lan kopi ireng putih sing luwih dhuwur kwalitasé. Banjur mèh kabèh épisode saka crita Death to the Daleks pepak kabèh ing kasèt vidéo asliné wiwit épisode 2.

Saliyané iku uga ana kasus sing ora ana gandhèngané karo kawicaksanan mbusaki lan ngresiki arsip. Kasus iki ngenani syutingan pungkasan The Deadly Assassin épisode 3 (1976) sing duguwang saka rekaman asliné. Syutingan iki diguwang sawisé tayangan perdana ing Britania Agung awit dikomplain déning Mary Whitehouse saka National Viewers' and Listeners' Association. Giyaran ulangan lan rilis komersial sabanjuré wis mugar syutingan iki manèh saka rekaman-rekaman vidéo sing digawé para pamirsa ing omah.

Pungkasaning pambusakan lan pangguwangan[besut | besut sumber]

Sajeroning BBC, kawicaksanan resmi kanggo ngguwang lan mbusak isining arsip diwiwiti taun 1978. Nalika iku pasaran anyar kanggo rekaman kasèt vidéo dadi katon. Banjur cara pandelengané uga wis owah marang cara pandelengan manawa arsip-arsip program iku kudu diuri-uri lan dilestarèkaké kanggo générasi sabanjuré lan déné alesan sajarah lan kabudayan.

Kapustakan Filem BBC diowahi lan digawé dadi punjering arsip filem lan kasèt vidéo kanggo nglestèraké rong jinis média iki.

Épisode ilang ing paling akèh digolèki iku mbokmenawa Épisode 4 saka sérial finalé William Hartnell, The Tenth Planet sing ing adegan pungkasan sang Doctor Kapisan régénerasi dadi sang Doctor Kapindho. Pérangan saka épisode iki sing isih ana, kajaba sawetara potongan filem 8mm sing kwalitasé ala, namung 27 detik pungkasan. Yaiku adegan régénerasiné lan sawetara detik sadurungé. Adegan iki isih ana amerga dituduhaké ing acara tv Blue Peter taun 1973 lan arsip acara iki isih kasimpen.

Malahan sawisé praktèk resik-resik iki dipungkasi, masalah arsip liyané isih ana. Sérial saka musim 22-26 uga ditayangaké ing Jerman, kamangka swarané didubbing ing basa Jerman. Sawetara épisodené sing didubbing uga wis ora ana manèh ing arsip télévisi Jerman.

Olèhé nggolèki épisode ilang panggah dilakoni[besut | besut sumber]

Ing tanggal 20 April 2006 ana wara-wara dicanangaké manawa reca Dalek sing gedhéné padha karo asliné bakal diwènèhaké wong sing bisa nemu lan mbalèkaké épisode sing ilang.

Ing sasi Januari 2007 ITV miwiti kampanye sing jenengé "Raiders of the Lost Archive" lan sanadyan kampanye iki sing nglakoni stasiun télévisi ITV, wongé ya padha nggolèki épisode Doctor Who lan acara BBC liyané. Raiders of the Lost Archive nayangaké acara siji ing Januari 2007 lan rong épisode liyané ing Juli 2009.

Ing Dèsember 2012 kalawarti Radio Times wara-wara manawa nggolèki épisode Doctor Who liyané manèh, kanggo mbarengi ambal warsa acara télévisi iki kaping 50. Radio Times ya banjur mbabar pratélané dhéwé sing isiné épisode sing ilang. Kalawarti iki ya nggawé alamat layang èlèktronik kusus kanggo épisode Doctor Who sing ilang lan bisa dienggo para brayat manawa ana sing nduwé informasi ngenani perkara iki.

Manawa dibandhingaké karo sérial liyané[besut | besut sumber]

Manawa dibandhingaké karo sérial BBC liyané ing dasawarsa 1960-an, Doctor Who iku épisodené sing isih ana lumayan akèh.[1] Saka 253 épisode sing ditayangaké ing taun 1960-an, 156 isih ana – iki déné épisode-épisode iku dièkspor. Saka 253 épisode sing ditayangaké ing dasawarsa 1960-an, 156 isih èksis – iki mliginé déné salinan sing digawé kanggo didol ing nagara ngamanca. Contoné saka Musim 1 lan Musim 2, ya iku musim-musim Doctor Who sing payu dhéwé ing taun 1960-an, namung kèlangan 9 lan 2 épisode. Kamangka Musim 4 lan 5 sing ora patiya payu, miturut urutan ora ana sing panggah èksis lan namung loro (The Tomb of the Cybermen lan The Enemy of the World). Popularitas lan profil dhuwur Doctor Who uga nulungi olèhé akèh épisode sing ilang bisa tinemu lan dibalèkaké manèh, kamangka kanggo program liyané sing ora patiya ditepungi, perkara iki mbokmenawa ora bakal kalaksanan.

Saka kabèh sérial BBC dasawarsa 1960-an, namung Steptoe and Son sing kabèh épisodené isih ana.[2] Akèh program ora ana épisodené sing isih èksis, kaya ta opera sabun Compact (6 saka 43 épisode isih ana), The Newcomers (2 saka 375), lan United! (0 saka 147).[3]

Doctor Who iku ya langka yèn dibandhingaké karo acara liyané, awit kabèh épisode dasawarsa 1970-an isih ana minangka rekaman asli utawa salinan ing filem, kamangka sérial liyané kaya ta Z-Cars lan Dixon of Dock Green kèlangan épisode saka taun luwih mutakir nganti taun 1975.[4][5]

Épisode sing ilang[besut | besut sumber]

Miturut status pungkasan ing sasi Oktober 2013, 97 épisode wis ilang. Épisode sing ilang ana 26 sérial, kalebu 10 sérial pepak. Pérangan ilang saka musim 3, 4 lan 5, saiki ana 79 sing sumebar ing 21 sérial saka 26 sérial. Kosok baliné musim 1, 2 lan 6 namung kélangan 18 épisode, sing sumebar ing 5 saka 25 sérial. Saka sérial sing ilang, ana telung épisode sing wis ora ana pérangan klip filemé babar belas, ya iku: Marco Polo, "Mission to the Unknown", lan The Massacre of St Bartholomew's Eve. Nanging sajatiné pérangan pungkasan sérial sadurungé Marco Polo ngandhut sawetara detik saka Marco Polo.

Banjur kabèh épisode sing ilang iki, ndarbèni rekaman swara.

Sanadyan mangsa Patrik Troughton minangka Sang Doctor Kapindho iku kélangan luwih akèh épisode tinimbang mangsané William Hartnell minangka Sang Doctor Kapisan(53 lawan 44), crita-crita sing ilang babar belas saka mangsané Hartnell luwih akèh (6 lawan 4).

Ing ngisor iki kapacak sérial sing ilang. Sing diwèhi werna Serials Cithakan:Colorbox iku kèlangan kabèh épisode. Sing kèlangan punjul saparoné diwèhi werna Cithakan:Colorbox.

Doctor Ilang Musim Sing ilang Carita Sérial Ilang / Gunggung Episode sing ilang[6]
First 44 1 9 004 Marco Polo 7 / 7 All
008 The Reign of Terror 2 / 6 4, 5
2 2 014 The Crusade 2 / 4 2, 4
3 28 018 Galaxy 4 3 / 4 1, 2, 4
019 "Mission to the Unknown" 1 / 1 All
020 The Myth Makers 4 / 4 All
021 The Daleks' Master Plan 9 / 12 1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 11, 12
022 The Massacre of St Bartholomew's Eve 4 / 4 All
024 The Celestial Toymaker 3 / 4 1, 2, 3
026 The Savages 4 / 4 All
4 33 028 The Smugglers 4 / 4 All
029 The Tenth Planet 1 / 4 4
Second 53 030 The Power of the Daleks 6 / 6 All
031 The Highlanders 4 / 4 All
032 The Underwater Menace 2 / 4 1, 4
033 The Moonbase 2 / 4 1, 3
034 The Macra Terror 4 / 4 All
035 The Faceless Ones 4 / 6 2, 4, 5, 6
036 The Evil of the Daleks 6 / 7 1, 3, 4, 5, 6, 7
5 18 038 The Abominable Snowmen 5 / 6 1, 3, 4, 5, 6
039 The Ice Warriors 2 / 6 2, 3
041 The Web of Fear 1 / 6 3
042 Fury from the Deep 6 / 6 All
043 The Wheel in Space 4 / 6 1, 2, 4, 5
6 7 046 The Invasion 2 / 8 1, 4
049 The Space Pirates 5 / 6 1, 3, 4, 5, 6
26 incomplete serials 97 missing episodes

Baliné sawetara épisode[besut | besut sumber]

Nganti saiki (Oktober 2013) wis ana 50 épisode ilang sing dibalèkaké. Pratélaning épisode kapacak ing ngisor iki.

Doctor Musim Carita nomer Sérial Gunggungé épisode Ing arsip # Sing bali (Ép. No.) Dibalèkaké saka
Sumber Nagara/Kukuban Taun
First 1 008 The Reign of Terror 6 4 4 (1-3, 6) PIK (ep. 1-3)[lower-alpha 1] Cyprus 1985
Private collector (ep. 6) United Kingdom 1982
2 014 The Crusade 4 2 1 (1) Private collector New Zealand 1999
017 The Time Meddler 4 4 3 (1, 3-4) NTV Nigeria 1985
3 018 Galaxy 4 4 1 1 (3) Private collector United Kingdom 2011
021 The Daleks' Master Plan 12 3 3 (2, 5, 10) Private collector (ep. 2) United Kingdom 2004
LDS Church (ep. 5 & 10) 1983
024 The Celestial Toymaker 4 1 1 (4) ABC Australia 1984
027 The War Machines 4 4 4 (1-4) NTV (ep. 1, 3, 4) Nigeria 1985
Private collector (ep. 2) Australia 1978
First Doctor Totals 7 serials 17 episodes
Second 4 032 The Underwater Menace 4 2 1 (2) Private collector United Kingdom 2011
035 The Faceless Ones 6 2 1 (3) Private collector United Kingdom 1987
036 The Evil of the Daleks 7 1 1 (2) Private collector United Kingdom 1987
5 037 The Tomb of the Cybermen 4 4 4 (1-4) ATV Hong Kong 1991
038 The Abominable Snowmen 6 1 1 (2) Private collector United Kingdom 1982
039 The Ice Warriors 6 4 4 (1, 4-6) BBC[lower-alpha 2] United Kingdom 1988
040 The Enemy of the World 6 6 5 (1-2, 4-6)[lower-alpha 3][7] NTV Nigeria 2013
041 The Web of Fear 6 5 5 (1-2, 4-6) Unknown (ep. 1)[lower-alpha 4] Unknown
NTV (ep. 2, 4, 5, 6)[lower-alpha 5] Nigeria 2013
043 The Wheel in Space 6 2 1 (3) Private collector United Kingdom 1984
6 044 The Dominators 5 5 1 (3)[lower-alpha 6] BFI United Kingdom 1978
047 The Krotons 4 4 1 (4) BFI United Kingdom 1978
050 The War Games 10 10 6 (1, 3-4, 6-7, 10) BFI United Kingdom 1978
Second Doctor Totals 12 serials 31 episodes
Third 11 071 Invasion of the Dinosaurs 6 6 1 (1) Private collector United Kingdom 1983
072 Death to the Daleks 4 4 1[lower-alpha 7] (1)[lower-alpha 8] Unknown TV station (as NTSC) Canada 1981
Dubai 33 (as PAL) United Arab Emirates 1991[lower-alpha 9]
Third Doctor Totals 2 serials 2 episodes
Totals 21 serials 50 episodes

Fragmèn-fragmèn sing wis bali[besut | besut sumber]

Rekaman swara[besut | besut sumber]

Sanadyan akèh épisode sing isih ilang, rekaman swara pepak saka kabèh épisode saiki isih èksis lan kasimpen déning BBC. Rekaman iki sing nggawé para fans ing ngomah, kerepé saka mikrofon sing kasambung karo piranti pangrekam kasèt lan didokok cedhak TV. Sanadyan kwalitas rekaman njaba studio iki séjé-séjé, saben épisode ndarbèni punjul siji rekaman.

Wiwit dasawarsa awal 1990-an, BBC wis mbabar rekaman swara sing ana saka épisode-épisode sing ilang. Rekaman iki ditambahi narasi déning manten paraga kaya ta Jon Pertwee, Tom Baker, Colin Baker, Peter Purves, lan Frazer Hines. Ing sasi Dèsèmber 2005, rekaman swara kabèh épisode wis dibabar, sanadyan sawetara adegan sing ngandhut bahan-bahan sing kareksa déning hak cipta rada dibesut lan diganti manawa prelu (contoné sawijining lagu Beatles ing Evil of the Daleks), urutan adegan sing rada diowahi lan ana sawetara sing ditimpali narasi.

Antara 2010 – 2012 BBC Audiobooks mbabar rekaman swara ing kothak sèt CD lan asesirah "Doctor Who: The Lost TV Episodes". Kanggo sèt-sèt iki, kwalitas audioné dibenakaké, narasi panyambungé kadhangkala diganti lan sawetara adegan ditambah. Banjur uga ana fitur-fitur tambahan, kaya ta "Doctor Who - The Lost Episodes"[74] lan kasil citra skrip ing format PDF.

Rékonstruksi[besut | besut sumber]

Sawetara épisode ya wis dirékonstruksi mawa animasi lan dirilis kanthi didol minangka DVD. Saliyané iku uga akèh foto-foto épisode sing digawé.

Réferènsi[besut | besut sumber]

  1. ^ "Missing episodes". BBC. 10 January 2004. Diarsip saka sing asli ing 2009-08-10. Dijupuk 17 April 2007. 
  2. ^ Bryant, Steve. "Steptoe and Son". Museum of Broadcast Communications. Dijupuk 17 April 2007. 
  3. ^ "Trivia for "United!" (1965)". Internet Movie Database. Dijupuk 17 April 2007. 
  4. ^ "Z Cars". BBC. Dijupuk 18 April 2007. 
  5. ^ "Dixon of Dock Green". BBC. Dijupuk 18 April 2007. 
  6. ^ "The Missing Episodes". BBC. Dijupuk 26 June 2011. 
  7. ^ Masalah sitiran: Tenger <ref> ora trep; ora ana tèks tumrap refs kanthi jeneng WebenemyBBC

Pranala njaba[besut | besut sumber]


Masalah sitiran: Tenger <ref> ana tumrap golongan aran "lower-alpha", nanging tenger <references group="lower-alpha"/> sing magepokan ora ana, utawa </ref> panutup ora ana