Pananggalan Saka

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados

Pananggalan Saka utawa Kalèndher Saka iku sawijining pananggalan sing asalé saka India. Pananggalan iki minangka sawijining penanggalan syamsiah-kamariah (candra-surya) utawa kalèndher luni-solar. Era Saka diwiwiti ing taun 78 Masehi.

Jeneng wulan[sunting | sunting sumber]

Sawijining taun Saka dipérang dadi rolas wulan. Ing ngisor jeneng wulan-wulan kasebut:

  1. Srawanamasa, kurang luwih trep karo wulan Juli-Agustus utawa wulan Jawa/Bali Kasa
  2. Bhadrawadamasa, kurang luwih trep karo wulan Agustus-September utawa wulan Jawa/Bali Karo
  3. Asujimasa, kurang luwih trep karo wulan September-Oktober utawa wulan Jawa/Bali Katiga
  4. Kartikamasa, kurang luwih trep karo wulan Oktober-November utawa wulan Jawa/Bali Kapat
  5. Margasiramasa, kurang luwih trep karo wulan November-Desember utawa wulan Jawa/Bali Kalima
  6. Posyamasa, kurang luwih trep karo wulan Desember-Januari utawa wulan Jawa/Bali Kanem
  7. Maghamasa, kurang luwih trep karo wulan Januari-Februari utawa wulan Jawa/Bali Kapitu
  8. Phalgunamasa, kurang luwih trep karo wulan Februari-Maret utawa wulan Jawa/Bali Kawolu
  9. Cetramasa, kurang luwih trep karo wulan Maret-April utawa wulan Jawa/Bali Kasanga
  10. Wesakhamasa, kurang luwih trep karo wulan April-Mei utawa wulan Jawa/Bali Kasepuluh/Kadasa
  11. Jyesthamasa, kurang luwih trep karo wulan Mei-Juni utawa wulan Jawa Dhesta utawa Bali Desta
  12. Asadhamasa, kurang luwih trep karo wulan Juni-Juli utawa wulan Jawa Sadha utawa Bali Desta

Jeneng mangsa[sunting | sunting sumber]

Ing India satu taun dipérang dadi enam mangsa, utawa karo kata lain setiap mangsa berlangsung dua wulan. Ing ngisor jeneng-jeneng mangsa

  1. Warsa, mangsa udan trep karo Srawana lan Bhadrawada.
  2. Sarat, mangsa rontok, lan seterusnya.
  3. Hemanta, mangsa adhem
  4. Sisira, mangsa sejuk kabut
  5. Basanta, mangsa semi
  6. Grisma, mangsa panas

Taun Luni-Solar[sunting | sunting sumber]

Amarga wulan-wulan jroning pananggalan Saka mung dumadi dari 30 hari, mula taun anyar kudu disesuaiaké saben taun kanggo ngiringi daur ubengan srengéngé.

Sajarah Kalèndher Saka[sunting | sunting sumber]

Pananggalan Saka diwiwiti ing taun 78 Masehi lan uga disebut minangka penanggalan Saliwahana (Sâlivâhana). Wektu semana Saliwahana sing dadi raja misuwur saka India bagéan kidul, ngalahaké kaum Saka. Ananging sumber liya nyebutaké yèn kaum mau dikalahaké déning Wikramaditya (Vikramâditya). Wikramaditya iku mungsuh utawa saingan Saliwahana, asalé saka India bagéan lor.

Ngenani kaum Saka ana sing nyebut yèn kaum iki klebu sukabangsa Turki utawa Tatar. Nanging ana uga sing nyebut yèn klebu kaum Arya saka suku Scythia. Sumber liya manèh nyebut yèn kaum iki sakbeneré wong Yunani (jroning basa Sansekerta disebut Yavana sing kuwasa ing Baktria (saiki Afganistan).

Pananggalan Saka ing Indonesia[sunting | sunting sumber]

Sadurungé mlebu agama Islam, para sukubangsa ing Nusantara bagéan kulon sing kena pengaruh agama Hindhu, migunakaké pananggalan Saka. Nanging kalèndher Saka sing dipigunakaké dimodifikasi déning sawetara sukubangsa, utamané suku Jawa lan Bali. Ing Jawa lan Bali kalèndher Saka ditambahi karo cara pananggalan lokal. Sawisé agama Islam mlebu ing Mataram, déning Sultan Agung dikenalaké kalèndher Jawa Islam sing dadi perpaduan antara kalèndher Islam lan kalèndher Saka. Ing Bali kalèndher Saka sing wis ditambahi karo unsur-unsur lokal dianggo nganti saiki, semono uga ing sawetara dhaérah ing Jawa, kaya ing Tengger sing akèh panganut agama Hindhu.

Daftar Pustaka[sunting | sunting sumber]

  • Dowson, John, 1992, A Classical Dictionary of Hindu Mythology and Religion. New Delhi: Heritage Publishers.
  • Ricklefs, M.C., 1978, Modern Javanese historical tradition: a study of an original Kartasura chronicle and related materials. London: School of Oriental and African Studies, University of London.
  • Zoetmulder, P.J., 1983, Kalangwan. Sastra Jawa Kuno Selayang Pandang. Jakarta: Djambatan.
  • Zoetmulder, P.J., 1995, Kamus Jawa Kuna-Indonesia. Bekerja sama karo S.O. Robson. Penerjemah Darusuprapta lan Sumarti Suprayitna. Jakarta: Gramedia Pustaka Utama.

Its actually short for "Very fast Mota car". (mota as in car)

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Pananggalan_Saka&oldid=868823"