Diglosia

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Atur pambagyaharja nalika adicara mèngeti dinten kamardikan RI ingkang padatanipun nganggé ragam basa inggil utawi high dialèk (ragam basa H)

Diglosia asalipun saking basa Perancis ingkang naté dipunginakaken dèning Marcais, salah satunggaling linguis Perancis.[1] Nanging, tembung diglosia dados misuwur wonten ing studi linguistik sasampunipun dipunginakaken dèning satunggaling sarjana saking Universitas Stanford ingkang asmanipun C.A Ferguson ing taun 1958.[1] Ferguson ndamel simposium babagan "Urbanisasi dan bahasa-bahasa standar" ingkang dipunwontenaken dèning American Anthropological Association ing Washington DC.[1]

Miturut Ferguson, diglosia inggih menika kahanan ing satunggaling bebrayan ingkang ing salebeting kahanan basa menika wonten kalih variasi basa ingkang mlampah inampingan, ingkang saben basa menika nggadhahi peran tartamtu.[1] Kahanan ing bebrayan diglosia menika dipunwastani kahanan basa ingkang stabil, tegesipun ing salebeting kahanan menika wonten setunggal dialèk utama (ragam utama) kaliyan wonten setunggal basa sanèsipun (ragam sanès).[1] Dialèk-dialèk utama menika, antawisipun saged arupi setunggal dialèk standar utawi setunggal standar regional.[1]

Aspèk Diglosia[sunting | sunting sumber]

Diglosia inggih menika kahanan basa ingkang ngemot kalih ragam basa ingkang inampingan kanthi peranipun sowang-sowang.[2] Ferguson ngandharaken diglosia menika dipuntilik saking 9 aspèk, inggih menika fungsi, prestise, warisan tradhisi nyerat, pemerolehan, pembakuan, tatabahasa, leksikon, kaliyan fonologi.[2]

Fungsi[sunting | sunting sumber]

Fungsi inggih menika kriteria ingkang paling wigati kanggé diglosia.[2] Miturut Ferguson, ing satunggaling basa wonten kalih ragam basa ingkang bènten.[2] Ragam ingkang sepisan menika dipunwastani dialèk inggil (dialek atas) utawi high dialect ingkang padatan dipunlambangaken kanthi aksara (H) kaliyan dialèk andhap (dialèk bawah) utawi low dialect ingkang dipunlambangaken kanthi aksara (L).[2] Fungsi-fungi dialè H padatan dipunginakaken wonten ing kahanan ingkang formal, déne dialèk L dipunginakaken ing kahanan ingkang lodhang (santai).[2]

Prestise[sunting | sunting sumber]

Prestise inggih menika sikap penutur wonten ing guyub diglosia.[2] Ragam basa H dipunanggep langkung inggil (superior), langkung gagah, kaliyan langkung nalar.[2] Déné ragam basa L dipunanggep langkung andhap (inferior) kaliyan kados dipunindhari dèning tiyang.[2]

Warisan Tradhisi Nyerat[sunting | sunting sumber]

Pathokan saking ciri diglosia menika inggih menika kathahipun kapustakan ingkang dipunserat ing ragam basa H saha dipunremeni dèning warga guyub.[2] Karemenan nyerat ing jaman menika dipunanggep nglajengaken tradhisi turun-temurun saking jamanipun para leluhur.[2]

Pemerolahan Bahasa[sunting | sunting sumber]

Aspèk diglosia ingkang ugi wigati inggih menika bèntenipun angsalipun basa ing sawatawis tiyang.[2] Ragam basa L dipunagem kanggé micara kaliyan laré alit, dipunginakaken ing antawisipun laré-laré menika.[2] Saéngga basa L dipunsinauni kanthi biasa kaliyan tanpa sadhar.[2] Ragam H mesthi dados basa tambahan, basa ingkang dipunsinauni sasampunipun basa L dipunkuwasani.[2] Ragam H padatanipun dipunkuwasani lumantar pengajaran ing sekolah.[2]

Pembakuan[sunting | sunting sumber]

Pembakuan ugi dipunwastani standarisasi. Ragam H ngalami prosès pembakuan kaliyan kedah dipunsinauni wonten ing sekolah, déné boten saben tiyang menika nggadhahi kalodhangan kanggé nyinauni.[3] Déné ragam basa L dipunginakaken wonten ing kahanan ingkang boten resmi, inggih menika basa padintenan.[3] Ragam basa L boten tepang kaliyan ragam tulis kaliyan boten dados ancas saking proses pambakuan basa menika.[3]

Tatabasa[sunting | sunting sumber]

Saéstunipun ragam basa H kaliyan ragam basa L ing diglosia kalebet wangun-wangun saking basa ingkang sami.[3] Nanging, ing babagan tata basa pranyata wonten bèntenipun.[3] Dipuntilik saking tata basanipun, rgam basa H nggadhahi kaidah tata basa ingkang langkung jangkep tinimbang ragam basa L.[3]

Leksikon[sunting | sunting sumber]

Kosakata ragam H kathah-kathahipun sami kaliyan kosakata ingkang wonten ing ragam basa L.[3] Nanging, wonten kosakata ing ragam basa H ingkang boten wonten tegesipun ingkang sami ing ragam basa L.[3] Samanten ugi suwalikipun. Ing kahanan diglosia padatanipun, wonten kalih teges kosakata ingkang sami ingkang wonten ing ragam basa H ugi wonten ing ragam basa L.[3] Tuladhanipun ing basa Jawi, tembung makan ing ragam H dipunwastani dhahar, déné ing ragam L dipunwastani mangan.[3]

Fonologi[sunting | sunting sumber]

Struktur fonologi antawisipun ragam basa H kaliyan ragam basa L menika bènten.[3] Fonologi ragam H dados sistem dhasar, dènè fonologi ragam basa L minangka subsistem ingkang nggadhahi keberagaman.[3] Kejawi menika, fonologi ragam basa L sanès wangun dhasar kaliyan langkung jangkep amargi gadhah variasinipun ingkang manéka werni.[3]

Diglosia ing Indhonésia[sunting | sunting sumber]

Ing Indhonésia, kahanan diglosia saged dipuntemokaken wonten ing sawatar dhérah, kadosta basa Jawi, Sunda, Bali, Madura, ingkang saben dhaérah menika nggadahi ragam basa H kaliyan ragam basa L.[3] Ing Sunda dipuntepangi wonten undha-usuk basa ingkang ing salebeting wonten tatanan-tatanan basa ingkang ngatur undhak-undhakaning ragam basa.[3] Ragam basa menika ngemot ragam basa inggil kaliyan ragam basa andhap, kadosta basa cohag (ragam kasar), basa loma (ragam kanggé sapadha), basa sedeng (ragam sedang utawi tengah), basa lemes (ragam alus).[3] Ing Jawi wonten basa ngoko lugu, ngoko alus, basa krama, kaliyan krama inggil. Samanten ugi ing dhaérah-dhaérah sanèsipun ing Indhonésia.[3]

Gegayutanipun Diglosia kaliyan Bilingualisme[sunting | sunting sumber]

Diglosia menika saged dipuntegesi minangka wontenipun bèntenipun fungsi nalika ngginakaken basa (fungsi H kaliyan fungsi L).[1] Déné bilingualisme inggih menika kahanan ngginakaken kalih basa kanthi cara gentosan ing masyarakat.[1] Mula Fishman, nggambaraken gegayutan diglosia kaliyan bilingualisme menika dados 4 pola hubungan,[1] inggih menika :

  • Masyarakat Bilingual ugi Diglosia

Wonten ing guyup tutur menika saben tiyang kedahipun mengertos ragam basa H ugi ragam basa L.[1] Tuladhanipun ing negara Paraguay, basa Guarani minangka basa asli Amerika dados basa L , déné basa Spanyol minangka basa Indo-Eropa dados basa H.[4] Kekalihipun dipunginakaken miturut fungsinipun sowang-sowang.[4]

  • Masyarakat Bilingual tanpa Diglosia

Tuladhanipun masyarakat Montreal ing Kanada kaliyan ing Belgia ingkang nganggé basa Jerman.[4] Éwah-éwahan tumuju basa Perancis saking basa Jerman kadadosan ingkang ditutaké ngrembakané bilingualisme.[4] Saben basa saged dipunginakaken kanggé manéka werni ancasipun.[4]

  • Masyarakat Diglosia tanpa Bilingual

Tuladhanipun ing pèriodhe sujarah Czar Rusia, para bangsawan ngginakaken basa Perancis.[4] Déné masyarakat Rusia ngginakaken basa Rusia mawi manéka werni dialèk.[4]

  • Masyarakat boten Diglosia ugi boten Bilingual

Ing pola hubungan menika padatanipun namung kadadosan ing masyarakat primitif utawi masyarakat ing dhaérah paling pelosok.[4]

Kebocoran Diglosia[sunting | sunting sumber]

Kekajengan ingkang ageng kanggé nyiptakaken basa persatuan dados salah satunggaling sabab ingkang paling wigati ingkang njalari nglumprukipun kahanan diglosia ing Indhonésia.[5] Para penutur basa ngalih nganggé basa Indhonésia ingkang dipunanggep langkung njanjèni kaliyan saged ndadosaken mobilitas vertikal ing jaman globalisasi menika.[5] Masyarakat sampun ketingal jarang sanget migunakaken basa dhaèrahipun wiwit taun 1970-an minangka wiwitipun rezim orde baru kanthi doktrin-doktrin ingkang ngagungaken basa persatuan, stabilitas, kaliyan keseragaman.[5] Kahanan menika (diglosia ingkang sampun bocor) dipunkuwatiraken saged nuwuhaken kahanan ingkang dipunwastani kepunahan basa ing sawatara abad salajengipun amargi boten saged bersaing kaliyan basa-basa ingkang langkung ageng, kadosta basa Inggris.[5]


Cathetan Suku[sunting | sunting sumber]

  1. ^ a b c d e f g h i j Chaer, Abdul. 2004. Sosiolinguistik Perkenalan Awal. Jakarta:Rineka Cipta
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p Sumarsono. 2001. Sosiolinguistik. Yogyakarta: Pustaka Pelajar
  3. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q (id)diglosia(dipunundhuh 19 November 2012)
  4. ^ a b c d e f g h (id)Bilingualisme dan Diglosia(diundhuh 23 November 2012)
  5. ^ a b c d Putu Wijana, Dewa dan Muhammad Rohmadi. 2011. Sosiolinguistik Kajian Teori dan Analisis. Yogyakarta:Pustaka Pelajar
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Diglosia&oldid=835490"