Asam nitrat

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Asam nitrat
ImageFile
ImageFileL
ImageFileR
Jeneng Sistematis Asam nitrat
Jeneng liya Hidrogen Nitrat
Identifikasi
Nomor CAS [7697-37-2]
Nomer RTECS QU5775000
SMILES O[N+](=O)[O-]
Sifat
Rumus molekul HNO3
Massa molar 63,012 g/mol
Panampilan Cairan bening tidak berwarna
Densitas 1,51 g/cm³, cairan tidak berwarna
Titik leleh

-42 °C, 231 K, -44 °F

Titik umob

83 °C, 356 K, 181 °F (120.5 °C (larutan 68%))

Kelarutan dalam air tercampurkan
Viskositas  ? cP at ? °C
Momen dipol 2,17 ± 0,02 D
Bahaya
Klasifikasi EU Oksidan (O)
Korosif (C)
NFPA 704
NFPA 704.svg
0
4
0
OX
Frasa-R Cithakan:R8, Cithakan:R35
Frasa-S (S1/2), Cithakan:S23, Cithakan:S26, Cithakan:S36, S45
Titik murub tidak tersedia
Senyawa kagandhèng
Senyawa kagandhèng Asam nitrit
Dinitrogen oksida
Dinitrogen pentoksida
Kajaba dinyatakaké suwaliké, data ing dhuwur lumaku
ing kaanan standar (25 °C, 100 kPa)

Sangkalan lan referensi

Senyawa kimia asam nitrat (HN03) yaiku sajinis cairan korosif kang ora nduwéni werna, lan arupa asam ngandut racun kang isa nyebapaké tatu kobong. Larutan asam nitrat kanti kandutan asam nitrat luwih saka 86% disebut asam nitrat berasap, lan isa diperang dadi loro jinis asam, yaiku asam nitra berasap putih lan asam nitrat berasap abang.[1]

Sajarah[sunting | sunting sumber]

Asam nitrat pertama kali ingsintesis sekitar 800 M dening alkimiawan Jabir ibnu Hayyan, kang uga nemokaké ingstilasi modern lan proses kimiawi dasar liyane kang isih digunakaké nganti saiki.[2]

Kimia[sunting | sunting sumber]

Asam nitrat yaiku larutan asam kuat kang nduwèni nilai pKa gedhene -2. Sajroné banyu, asam iki terdisosiasi dadi ion-ioné, yaiku ion nitrat NO3 lan ion hidronium (H3O+). Uyah saka asam nitrat disebut minangka uyah nitrat (contone kayat kalsium nitrat utawa barium nitrat). Sajroné temperatur ruangan, asam nitrat awujud uap kang wernané abang utawa kuning.

Asam nitrat lan uyah nitrat yaiku salah sijiné kang béda kanti asam nitrit lan uyahe, uyah nitrit.

Sifat[sunting | sunting sumber]

Asam nitrat murni (100%) arupa cairan ora nduweni werna kanti bobot jenis 1.522 kg/m³. Deweke mbeku ing suhu -42 °C, mbentuk kristal-kristal putih, lan umop ing 83 °C. nalika umop ing suhu kamar, turahan dekomposisi (penguraian) sebagian kanti pmbentukan nitrogen ingoksida sakwisé reaksi:

4HNO3 → 2H2O + 4NO2 + O2 (72 °C)

kang berarti yen asam nitrat anhidrat sebaiknya disimpen ing ngisor 0°C kanggo ngindari penguraian. Nitrogen dioksida (NO2) tetep larut sajrone asam nitrat kang isa nggawe werna kuning, utawa abang ing suhu kang luwih duwur. Ingendi asam murni cenderung ngetokake ablok putih nalika terpapar ing udara, asam kanti nitrogen ingoksida terlarut ngetokake uap wernané coklat keabang-abangan, kang nggawé dijuluki "asam ablok abang" utawa "asam nitrat kang nduweni ablok". Asam nitrat berablok uga dirujuk minangka asam nitrat 16 molar (wujud paling pekat asam nitrat ing temperatur lan tekanan standar).

Asam nitrat bercampur karo banyu sajrone pira-pira proporsi lan ingstilasi ngaselaké azeotrop kanti konsentrasi 68% HNO3 lan titik didih 120,5°C ing 1 atm. Turah rong hidrat kang dingerteni, yaiku monohidrat (HNO3·H2O) lan trihidrat (HNO3·3H2O).

Nitrogen oksida (NOx) larut sajroné asam nitrat lan sifat iki ngribawani kabeh sipat fisik asam nitrat kang tergantung ing konsentrasi oksida (kayata tekanan uap ing saknduwre cair, suhu didih, lan werna kang dijelase ing nduwur).

Peningkatan konsentrasi asam nitrat dipengaruhi dening dekomposisi termal utawa cahaya, lan hal iki isa nimbulake sejumlah variasi kang ora isa diabaikan ing tekanan uap ing sakduwure cairan amerga nitrogen oksida kang diproduksi bakal terlarut sebagian utawa sekabehane ing sajrone asam.

Sifat-sifat asam[sunting | sunting sumber]

Ingendi asam ing umume, asam nitrat bereaksi kanti alkali, oksida basa, lan karbonat kanggo mbentuk uyah, kayata amonium nitrat. amerga nduweni sifat mengoksidasi, asam nitrat ing umume ora nyumbangake protone (yaiku, deweke ora ngecolake hidrogen) ing reaksi kanti logam lan uyah kang dikasilake biasane ana sajrone keadaan teroksidasi kang luwih duwur.amerga, perkaratan (korosi) tingkat duwur isa kadadean. Perkaratan isa dicegah kanti penggunaan logam utawa aloi anti karat kang tepat.

Asam nitrat nduweni tetapan ingsosiasi asam (pKa) 1,4: sajrone larutan akuatik, asam nitrat meh sekabehane (93% ing 0.1 mol/L) terionisasi dadi ion nitrat NO3 lan proton terhidrasi kang dikenal minangka ion hidronium, H3O+.

HNO3 + H2O → H3O+ + NO3-

Sifat-sifat oksidasi[sunting | sunting sumber]

Reaksi kanti logam[sunting | sunting sumber]

minangka salah sijine oksidator kang kuat, asam nitrat bereaksi kanti hebat kanti sebagian besar bahan-bahan organik lan reaksine isa bersifat eksplosif. Produk akhire isa bervariasi tergantung ing konsentrasi asam, suhu, sarta reduktor. Reaksi isa kadadean kanti kabeh logam kajaba deret logam mulia lan aloi katentu. Karakteristik iki nggawe asam nitrat dadi agen kang umume digunakake sajrone uji asam. minangka kaidah kang umum, reaksi oksidasi utamane kadadean kanti asam pekat, memfavoritake pembentukan nitrogen dioksida (NO2).

Cu + 4H+ + 2NO3- → Cu+2 + 2NO2 + 2H2O

Sifat-sifat asam cenderung mendominasi ing asam nitrat encer, dipeloni kanti pembentukan nitrogen oksida (NO) kang luwih diutamakakel.

3Cu + 8HNO3 → 3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O

amerga asam nitrat merupbakal oksidator, hidrogen (H2) jarang terbentuk. Hanya magnesium (Mg), mangan (Mn), lan kalsium (Ca) kang bereaksi kanti asam nitrat ingngin lan encer kang isa ngaselake hidrogen:

Mg(s) + 2HNO3(aq) → Mg(NO3)2(aq) + H2(g)

Asam nitrat mampu menyerang lan nglarutakE KABEH logam kang ana ing tabel periodik, kajaba emas lan platina.

Pemasifan[sunting | sunting sumber]

Kendati kromium (Cr), wesi (Fe), lan alumikium (Al) bakal terlarut sajrone asam nitrat kang encer, asam pekat bakal mbentuk salah sijine lapisan logam oksida kang nglindungi logam saka oksidasi luwih lanjut. Hal iki disebut kanti pemasifan. Konsentrasi pemasifan kang umum berkisar saka 18% sampai 22% abot.

Reaksi kanti non-logam[sunting | sunting sumber]

Nalika asam nitrat bereaksi kanti pira-pira unsur non-logam, kajaba silikon sarta halogen, biasane deweke bakal mengoksidasi non-logam kasebut marang keadaan oksidasi paling duwur kanti asam nitrat dadi nitrogen dioksida kanggo asam pekat lan nitrogen monoksida kanggo asam encer.

C + 4HNO3 → CO2 + 4NO2 + 2H2O

utawa

3C + 4HNO3 → 3CO2 + 4NO + 2H2O

Sintesis lan produksi[sunting | sunting sumber]

Asam nitrat digawe kanti nyampur nitrogen ingoksida (NO2) karo banyu. ngaselake asam nitrat kang murni biasane nglibatake distilasi kanti asam sulfat, amerga asam nitrat mbentuk salah sijine azeotrop karo banyu kanti komposisi 68% asam nitrat lan 32% banyu. Asam nitrat kualitas komersial biasane nduweni konsentrasi antarane 52% lan 68% asam nitrat. Produksi komersial saka asam nitrat nglewati proses Ostwald kang ditemokake dening Wilhelm Ostwald.

Asam nitrat isa digawe kanti mereaksikake 200 gram potasium nitrat (KNO3) marang sajrone larutan asam sulfat (H2SO4) 96% 106 ml, banjur mendistilasi campuran iki ing titik didih asam nitrat (83°C) nganti amung nurahake kristal putih potasium hidrogen sulfat (KHSO4), ing tabung reaksine.

Penggunaan[sunting | sunting sumber]

Asam nitrat biasane digunakake ing laboratorium minangka reagen. Larutan iki uga digunakake kanggo nggawe bahan-bahan kang isa njeblok kayata nitrogliserin, trikitrotoluena (TNT) lan Siklotrimetilenatrikitramin (RDX), lan uga kanggo gawe amonium nitrat.

Asam nitrat uga digunakake ing bagiyan metalurgi lan pengilangan amerga isa bereaksi kanti metal. nalika dicampurkan kanti asam klorida, maka campuran iki bakal mbentuk aqua regia, siji saka pira-pira reagen kang isa nglarutake emas lan platinum.

Asam nitrat uga arupa komponen saka udan asam.


Cathetan Sikil[sunting | sunting sumber]

  1. ^ nitrat, (Kaunduh1/11/12)
  2. ^ sejarah-asam-nitrat, (Kaunduh 21/11/12).
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Asam_nitrat&oldid=867082"