Waluku

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Weluku ing satengahé sawah ing Sléman, Ngayogyakarta
Wong tani lagi mluku
Lungsuran waluku

Waluku utawa wluku utawa luku iku sawijining piranti ing bidang tetanèn sing dipigunakaké kanggo ngempukaké lemah sadurungé tandur lan sebar winih.

Tujuan utama saka ngluku yaiku kanggo malik lan ngempukaké lemah supaya subur. Waluku biasané ditarik déning sapi utawa kebo. Ana uga ing sapérangan dhaérah, waluku ditarik déning jaran. Éwadéné, ing negara-negara maju, dipigunakaké tenaga uap.

Luku utawa Ténggala kuwi piranti kang nggadhahi paédah kanggo nyuburaké lemah sadurungé tandur, icir utawa nebar wiji. Mumpangat luku yaiku kanggo nyuburaké lemah ing sawah lan tegalan, saliyané iku, luku kagolong salah sijiné piranti kang apik kanggo lingkungan saubengé utawa ora mujudaké polusi ing alam, amarga luku digèrèt karo sapi. Luku kagolong piranti kang ringkes lan ana gunané ing sejarah.

Ning awalé masa tètanem biyèn, manungsa mingunakaké pacul, ganco kanggo ngolah sawah utawa tegalan. Ngolah tanah nganggo pacul kuwi kurang mumpangaté kanggo tètanem amarga nggunakaké wektu kang suwé, biasané pacul ing sakjroning tétanem mumpangaté kanggo mopok galeng utawa nggawé gulutan lan ganco mumpangaté ing tetanem yaiku kanggo ngolah lemah wujudé krakalan (lemah kang atos) biasané ganco uga digunakaké ing sawah kang ana telané (mléthèk) amarga atos utawa kurang banyu.

Luku bisa dipigunakaké ngolah sawah, biasané ing mangsa rendheng utawa mangsa labuh, amarga mangsa-mangsa iku akèh banyu udan kang ana ing sawah. Semana uga luku kuwi ditarik sapi kang cacahé 2 utawa 1, kang dilakokaké manungsa sinambi nggendhing (nyanyi). Mumpangaté mluku yaiku nggawa lemah kang subur ing ngisor dialihaké mendhuwur. Uga ana luku ing liya panggonan sing ditarik karo jaran, kebo lan keledai. Ing sajroning lakuné jaman luku saiki kalah karo traktor kang luwih praktis lan cepet.

Etimologi[sunting | sunting sumber]

Jroning basa Inggris, kayadéné ing basa Jermanik liyané, waluku dikenal sacara tradhisional kanthi jeneng liya, kaya basa Inggris kuna sulh, Jerman kuna medela, geiza, utawa huohili, lan basa Norse kuna arðr, kabèh iku dianggep ngarujuk marang waluku. Jeneng basa Inggris plough dikira tembung silihan saka salah siji basa Itali lor, nanging nduwèni pangertèn liya: ing Raetic plaumorati (Pliny), lan ing Latin plaustrum "kréta, grobag ", plōstrum, plōstellum "kréta", lan plōxenum, plōximum "grobag".[1][2] Tembung "plough" asal saka Proto-Jermanik *plōguz ~ *plōgaz. Miturut etimologi sing isih dadi pitakonan,[3] oyod tembung iki saka tembung PIE *blōkó-, ing basa Armenian dikenal minangka pelem "ndhudhuk" lan Welsh bwlch "crack". *Plōguz bisa uga disilih saka Proto-Slavic *plōgu "plough", sing dadi plugǔ ing Basa Slavonic kuna.[3][4] Tembung "plogu" utawa "plugu" iki cedhak banget uniné karo basa Jawa wluku utawa waluku.

Pérangan waluku[sunting | sunting sumber]

Gambar pérangan waluku

Pérangan saka salah siji modhèl waluku kuna:

  1. Rangka utawi cacatan
  2. Rakitan ( kendali, cawet )
  3. Pangatur jero cethèk
  4. Péso
  5. Mata waluku (chisel) / ing tlatah jawa asering kasebut lanjam
  6. Plowshare utawa ndas-ndasan
  7. Mouldboard/ ing tlatah jawa kasebut singkal
  8. Angkrik
  9. Lies utawa sendet yaiku tali utawa tampar kang mumpangate kanggo ngendalekake / ngarahake sapi mengok ngiwa lan nengèn

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. ^ C.T. Onions, ed., Oxford Dictionary of English Etymology, s.v. "plough" (Oxford: Clarendon Press, 1996).
  2. ^ Webster's Encyclopedic Unabridged Dictionary of the English Language, s.v. "plow" (NY: Gramercy Books, 1996).
  3. ^ a b Orel, Vladimir (2003). A Handbook of Germanic Etymology. Leiden, Netherlands: Brill. s.v. "*plōȝuz".
  4. ^ Martynov, Viktor Vladimirovich (1983). Язык в пространстве и времени [Language in Time and Space] (in Russian). Moscow: Nauka. pp. 24–25.

Pranala jaba[sunting | sunting sumber]

Artikel punika taksih tulisan rintisan (stub). Sinten kémawon ingkang kersa mbenakaken, sumangga kémawon.

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Waluku&oldid=878077"