Udan
Udan iku wangun presipitasi sing awujud cuwèran. Presipitasi dhéwé bisa awujud padhet (upamané salju lan udan ès) utawa aerosol (kaya embun lan kabut). Udan dumadi nalika titik banyu sing kapisah tiba ing bumi saka méga. Ora kabèh banyu udan tiba ing salumahing bumi amarga sebagéan nguap nalika ngliwati hawa sing garing. Udan jinis iki disebut minangka virga.
Udan mainaké peranan wigati jroning siklus hidrologi. Lembaban saka segara nguwab, owah dadi méga, kakumpul dadi méga mendhung, banjur mudhun menyang bumi, lan pungkasané bali menyang segara ngliwati kali lan anak kali kanggo mbalèni daur ulang iku manèha.
Cacahing banyu udan diukur migunakaké pangukur udan utawa orometer. Alat iki dinyatakaké minangka jeroné banyu sing kakumpul ing permukaan dhatar, lan diukur kurang luwih 0.25mm. Satuan curah udan miturut SI iku milimeter, sing dadi cekakan saka liter per mèter pesagi.
Banyu udan kerep digambaraké awangun "lonjong", amba ing bagéan ngisor lan nyiut ing sisih ndhuwur, ananging bab iki ora bener. Banyu udan cilik amèh bunder wujudé. Banyu udan sing gedhé dadi tansaya cèpèr, kaya roti hamburger; banyu udan sing luwih gedhé awangun payung terjun. Banyu udan sing gedhé tiba luwih cepet tinimbang banyu udan sing luwih cilik.
Biasané udan nduwèni kadhar asam pH 6. Banyu udan kanthi pH sangisoré 5,6 dianggep udan asam.
Akèh wong sing nganggep yèn udan iku ambuné wangi utawa nyenengaké. Sumber ambu iki yakuwi petrichor, lenga atsiri sing diprodhuksi déning tetanduran, sabanjuré diserep déning batuan lan lemah, lan sabanjuré ucul mensing udhara wektu udan.
Jinis-jinis udan [sunting]
Udan dibedakaké miturut dumadiné, ukuran butir, utawa curah udané.
- Jinis-jinis udan miturut dumadiné
- Udan siklonal, yaiku udan sing dumadi amarga udhara panas sing munggah dikanthèni angin.
- Udan zenithal, yaiku udan sing sering kedadéyan ing dhaérah saubengé ekuator, jalaran saka patemone Angin Pasat Wétan Segara karo Angin Pasat Tenggara. Sabanjuré angin kasebut munggah lan membentuk gumpalan-gumpalan méga ing saubengé ekuator sing ndadèkaké méga dadi jenuh banjur dadi udan.
- Udan orografis, yaiku udan sing dumadi karena angin sing mengandung uap banyu sing bergerak horisontal. Angin kasebut munggah menuju pegunungan, suhu adhara dadi adhem sehingga dumadi kondensasi. Dumadilah udan di sekitar pegunungan.
- Udan frontal, yaiku udan sing dumadi nalika massa udhara sing adhem ketemu karo massa udhara sing panas. Papan patemon antara kaloro massa iku disebut bidang front. Amarga luwih abot massa adhara adhem manggon luwih ngisor. Ing saubengé bidang front iki kerep dumadi udan deres sing bisa kasebut udan frontal.
- Udan muson utawa udan musiman, yaiku udan sing dumadi amarga Angin Musim (Angin Muson). Panyebab dumadiné Angin Muson yakuwi amarga anané pergerakan semu taunan srengéngé antara Garis Balik Lor lan Garis Balik Kidul. Ing Indonesia, udan muson dumadi wulan Oktober nganti April. Sauntara ing kawasan Asia Wétan dumadi wulan Mei nganti Agustus. Siklus muson iki sing nyebabaké anané mangsa rendheng lan mangsa ketiga.
- Jinis-jinis udan miturut ukuran butir
- Udan gerimis / drizzle, ddiameter butiranne kurang saka 0,5 mm
- Udan salju, kabentuk saka kristal-kristal es sing suhune sakngisore 0° Celsius
- Udan watu ès, curahan watu ès nalika cuaca panas saka méga sing suhuné sangisoré 0° Celsius
- Udan deres / rain, curahan banyu saka méga kanthi suhu sandhuwuré 0° Celsius kanthi diameter ±7 mm
- Jinis-jinis udan miturut curah udan (definisi BMG)
- udan sedheng, 20 - 50 mm sedina
- udan deres, 50-100 mm sedina
- udan deres banget, sadhuwuring 100 mm sedina
