Ryoji Noyori

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Ryoji Noyori

Lair 3 September 1938 (umur 76)
Kobe, Jepang
Kabangsan Jepang
Babagan Kimia
Notable awards Penghargaan Nobel dalam Kimia (2001)
Penghargaan Wolf dalam Kimia (2001)
Medali Emas Lomonosov (2009)

Ryoji Noyori (野依良治) (lair ing Kobe, Jepang, 3 September 1938; umur 76 taun) salah satunggaling kimiawan saking Jepang ingkang menangaken Hadhiah Nobel bidang Kimia nalika taun 2001.[1]

Noyori pikantuk sepalih saking hadhiah punika kaliyan William S. Knowles kanggé syudi babagan hidrogenasi ingkang dipunkatalisasikaken; ingkang sepalih, hadhiah punika dipunparingaken dhateng Barry Sharpless kanggé studinipun babagan reaksi oksidasi ingkang dipunkatalisasikaken (Epoksidasi Sharpless).

Ryoji Noyori miyos wonten ing tlatah Kobe, Jepang. Piyambakipun kapéncut kaliyan kimia nalika yuswanipun nembé 12 taun, sasampuniun mirengaken presentasi babagan nilon. Piyambakipun ningali kekiyatan kimia nalika yuswanipun ngancik angka 12, sabibaripun mirengaken presentasi babagan nilon. Piyambakipun ningali kekiyatan kimia kados pundi dados kasanggupan kanggé "damel nilai inggil saking ingkang meh boten wonten". piyambakipun dados murid wonten ing Universitas Kyoto, kerja minangka instruktur wonten ing salebeting kelompok riset Hotosi Nozaki sadrééngipun dipuntunjuk minangka lektor kepala wonten ing Universitas Nagoya. Sasampunipun karya pascadoktoral kaliyan E.J. Corey wonten ing Harvard piyambakipun wangsul malih dhateng Nagoya, lajeng dados guru besar nalika taun 1972. Piyambakipun ugi tetep wonten ing Nagoya, éwadéné wekdal punika Ryoji Noyori ugi pimpinan Riken, riset nasional wonten ing kathah papan ingkang dados prakarsa kaliyan anggaran belanja taunan $800 yuta.

Noyori kagungan raos pitados ingkang kiyat sanget wonten ing kekiyatan katalisasi lan kimia hijau; wonten ing artikel ingkang paling énggal piyambakipun ngandharaken pamadosan "keluwesan praktis wonten ing sintesis". Wonten ing artikel punika, piyambakipun nedahaken bilih "kemampuan kita kanggé manggihaken sintesis kimia ingkang blaka suta lan praktis dipunbetahaken sanget wonten ing kalangsungan gesangipun spesies kita sedaya." Wonten ing papan sanes piyambakipun sampun ngandharaken bilih "Riset inggih punika kanggé bangsa lan kamanungsan, sanés kanggé tiyang-tiyang ingkang nindakaken riset punika piyambak." Piyambakipun nyengkuyung para ilmuwan kanggé dados aktif kanthi politik ("Para panliti kedah macu pamanggih umum lan kawicaksanan pamaréntah dhateng arah pambangunan) sustainable society wonten ing abad ingkang kaping 21."[2]

Kimia[sunting | sunting sumber]

Noyori misuwur kanggé hidrogenasi asimetri ingkang dipunginakaken minangka kompleks (kimia) katalis rhodium lan ruthenium, mliginipun ingkang adedasar wonten ing ligant saking BINAP. Hidrogenasi asimetris saking alkena wonten ing karawuhan ((S)-BINAP)Ru(OAc)2 dipunginakaken saperlu komersial produksi naproxen murni (97% ee), dipunginakaken minangka obat-obatan anti-radang. Levofloksasin agen anti-bakteri dipunproduksi déning hidrogenasi asimetris keton wonten ing karawuhan kompleks halida Ru(II) BINAP.[3]

Piyambakipun ugi makarya wonten ing proses asimetris sanésipun. Saben taun 400.000 ton mentol dipunproduksi (wonten ing 94% ee) déning Takasago International Co., migunakaken metode Noyori kanggé isomerisasi allylic amines.

Sakmenika piyambakipun lan Jessop sampun ngembangaken proses industri kanggé manufaktur N,N-dimetilformamida saking hidrogen, dimetilamin lan karbon dioksida superkritik wonten ing karawuhan RuCl2(PMe3)4 minangka katalis.

Cathetan Suku[sunting | sunting sumber]

Pranala Njaba[sunting | sunting sumber]

  1. R. Noyori, Pursuing practical elegance in chemical synthesis, Chemical Communications, 2005, (14), 1807 - 1811. Abstract
  2. Pidato Keynote, 23 Juni 2005, di Second International Conference on Green and Sustainable Chemistry, Washington DC.
  3. P. G. Jessop; W. Leitner (Eds.), Chemical Synthesis using Supercritical Fluids, VCH/Wiley, Weinheim, 1999
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Ryoji_Noyori&oldid=836331"