Perang Filipina-Amérika

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados

Perang Filipina-Amérika iku konflik militèr antarané Républik Filipina Pisanan lan Amérika Sarékat sing dumadi antara taun 1899 nganti paling ora taun 1902. Perang iki dumadi amarga perjuwangan pulitik Filipina sing nentang pendhudhukan AS marang Filipina.

Senajan konflik iki diumumaké rampung taun 1902, wadybala kolonial Amérika tetep nerusaké memungsuhan marang sisa-sisa Angkatan Bersenjata Filipina lan klompok panentang liyané nganti taun 1913, lan sapérangan sajarawan nganggep perpanjangan iki minangka bagéyan saka perang.

Latar wuri[sunting | sunting sumber]

Révolusi Filipina[sunting | sunting sumber]

Foto pambrontak Filipina sing dikawruhi minangka Katipuneros.

Nalika tanggal 7 Juli 1892, Andrés Bonifacio, sawijining panjaga gudhang lan juru cata saka Manila, madegaké Katipunan, sawijining organisasi wewadi sing duwé tujuan kanggo ngranggèh kamardikan saka kolonial Spanyol kanthi cara révolusi bersenjata. Katipunan nyebar nuju akèh provinsi, lan Révolusi Filipina taun 1896 dipimpin déning para anggotané.

Senajan Bonifacio sawijining wong sing duwé karisma lan bisa njupuk kaputusan, nanging panjenengané dikalahaké Spanyol jroning perang sing panjenengané pimpin, klebu perang gedhé pisanan ing San Juan del Monte, Manila (saiki Pinaglabanan).

Pejuwang ing provinsi Cavite éntuk kamenangan awal. Salah siji pemimpin sing duwé pengaruh lan populèr yaiku Emilio Aguinaldo, sing nguwasani sebagéyan gedhé wétan Cavite. Pungkasané, Aguinaldo lan faksiné éntuk kuwasa jroning Katipunan. Katipunan akiré dikuwasani déning pamarétahan sing révolusioner, ing endi Aguinaldo dipilih dadi présidhèn, lan Bonifacio dièksekusi amarga pengkhianatan.

Konflik antarané Bonifacio lan Aguinaldo dadi perkara sing kontrovèrsial kanggo para sajarawan Filipina. Nick Joaquin duwé pendhapat yèn Révolusi 1896 sing dipimpin déning Cavitenos dibédakaké saka pambrontakan Bonifacio sing wurung ing Manila. Sajarawan liyané kayadéné Teodoro Agoncillo lan Milagros C. Guerrero nyathet yèn Bonifacio ngatur Katipunan dadi sawijining pamaréntahan kanthi panjenengané dhéwé minangka présidhèn. Pamarétahané diarani Republika ng Katagalugan.

Pranala njaba[sunting | sunting sumber]