Suku Gayo

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Suku GAYO
COLLECTIE TROPENMUSEUM Een Gajo (Aceh) in bruidskleding naar de adat TMnr 10002771.jpg
Pengantin Pria Gayo Jaman dulu
Populasi total
kurang lebih 85.000.
Pedunung wigati ing
Bener Meriah, Aceh Tengah, Gayo Lues
Basa

Bahasa Gayo

Agama

Islam

Suku bangsa cedhak dhéwé

Aceh, Alas,,Mandailing, Batak dan Karo.

Suku Gayo inggih punika salah sawijining suku bangsa ingkang dumunung ing pegunungan tengah Aceh ingkang cacahipun populasi kirang langkung antawis 85.000 jiwa. Suku Gayo kathahipun dumunung ing Kabupaten Aceh Tengah (25%), Bener Meriah (25%), Gayo Lues (25%). Suku Gayo sapérangan ageng gadhah agama Islam lan dipunkenal taat dhumateng agamanipun. Suku Gayo migunakaken basa ingkang dipunwastani basa Gayo.[1]

Sajarah[sunting | sunting sumber]

Nalika abad ke-11, Kerajaan Linge dipundirikaken déning tiyang-tiyang Gayo nalika jaman pamaréntahan Sultan Makhdum Johan Berdaulat Mahmud Syah saking Kesultanan Perlak. Informasi punika dipunmangertosi saking katrangan Raja Uyem lan putranipun Raja Ranta inggih punika Raja Cik Bebesan lan saking Zainuddin inggih punika saking raja-raja Kejurun Bukit ingnkang kekalihipun naté nguwaosi minangka dados raja ing jaman kolonial Belanda.[2]

Raja Linge I, dipunsebutaken kagungan 4 putra. Ingkang paling sepuh wanita ingkang nama Empu Beru utawi Datu Beru, ingkang sanesipun Sebayak Lingga (Ali Syah), Meurah Johan (Johan Syah) lan Meurah Lingga (Malamsyah).[3]

Sebayak Lingga lajeng ngranto ing tanah Karo lan ndamel sawijining negari ing mrika, piyambakipun dipunkenal minangka Raja Lingga Sibayak. Meurah Johan ngembara ing Aceh Besar lan ugi mbangun krajanipun ingkang nama Lam Krak utawi Lam Oeii utawi ingkang dipunkenal kanthi nama Lamuri utawi Kesultanan Lamuri. Punika ateges Kesultanan Lamuri ing nginggil dipunbangun dening Meurah Johan déné Meurah Lingga dumunung ing Linge, Gayo, ingkang salajengipun dados raja Linge turun termurun. Meurah Silu migrasi ing daerah Pasai lan dados pegawé Kesultanan Daya ing Pasai. Meurah Mege piyambak dipunsarekaken ing Wih ni Rayang ing Lereng Keramil Paluh ing daerah Linge, Aceh Tengah. Dumugi sakmenika taksih kajagi lan dipunhurmati dening masyarakat.[4]

Panyebab migrasi boten dipunmangertosi. Ananging miturut riwayat dipuncariyosaken bilih Raja Linge langkung remen kaliyan putra ragilipun Meurah Mege. Saéngga damel putra-putranipun ingkang sanes langkung milih ngembara.[5]

Dinasti Lingga[sunting | sunting sumber]

  1. Adi Genali Raja Linge I ing Gayo
    1. Raja Sebayak Lingga ing Tanah Karo. Dados Raja Karo
    2. Raja Meurah Johan (pendiri Kesultanan Lamuri)
    3. Meurah Silu putra saking Meurah Sinabung (pendiri Kesultanan Samudera Pasai), lan
  2. Raja Linge II alias Marah Lingga ing Gayo
  3. Raja Lingga III-XII ing Gayo
  4. Raja Lingga XIII dados Amir al-Harb Kesultanan Aceh. Nalika taun 1533 kabentuk Kerajaan Johor enggal ing Malaysia ingkang dipunpimpin dening Sultan Alauddin Mansyur Syah. Raja Lingga XIII dipunangkat dados kabinet ing kerajaan engga kasebut. Keturunanipun ndirikaken Kesultanan Lingga ing kapuloan Riau, pulo Lingga, ingkang kedaulatanipun nglingkupi Riau (Indonesia), Temasek (Singapura) lan sekedhik wilayah Malaysia.[6]

Raja-raja ing Sebayak Lingga Karo boten kadokumentasikaken. Nalika jaman Belanda, dipunangkat malih raja-rajanipun ananging namung kalih jaman

  1. Raja Sendi Sibayak Lingga (pilihan Belanda)
  2. Raja Kalilong Sibayak Lingga

Seni lan Tarian[sunting | sunting sumber]

Tetedhan Khas[sunting | sunting sumber]

  • Masam Jaeng
  • Gutel
  • Lepat
  • Pulut Bekuah
  • Cecah
  • Pengat
  • Gegaloh

Cathetan Suku[sunting | sunting sumber]

  1. ^ [1]
  2. ^ [2]
  3. ^ [3]
  4. ^ [4]
  5. ^ M. Junus Djamil. 1959. Gajah Putih. Lembaga Kebudayaan Atjeh. Kutaraja
  6. ^ [www.unimal.ac.id/aceh/PDF/ACEH_02537.pdf]

Bahan Waosan[sunting | sunting sumber]

  • Bowen, John Richard, 1991,"Sumatran Politics and Poetics : Gayo History, 1900-1989", New Haven : Yale University Press.
  • Bowen, John Richard, 1993,"Return to Sender: A Muslim Discourse of Sorcery in a Relatively Egalitarian Society, the Gayo of Nothern Sumatra", in C. W. Watson and Roy Ellen (Eds.), Understanding Witchcraft and Sorcery in Southeast Asia, Honolulu-Hawaii: University of Hawaii Press.
  • Bowen, John Richard, 1993, "Muslims Through Discourse : Religion and Ritual in Gayo Society", Princeton, N.J. : Princeton University Press.
  • SNOUCK HURGRONJE, C., - Het Gajoland en zijne bewoners.
  • Ibrahim, Mahmud, 2007, "Mujahid Dataran Tinggi Gayo", Yayasan Maqamammahmuda.
  • Wiradyana, Ketut dan Setiawan, Taufiqurrahman, 2011, "Gayo Merangkai Identitas", Gudang Penerbit.

Pranala Njaba[sunting | sunting sumber]

Cithakan:Suku bangsa di Indonésia

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Suku_Gayo&oldid=836150"