Situs Pangauban Barang Cagar Budaya Mlathi
Situs Pangauban Barang Cagar Budaya (BCB) Mlathi (carakan: ꦱꦶꦠꦸꦱ꧀ꦥꦔꦲꦸꦧ꧀ꦧꦤ꧀ꦧꦫꦁꦕꦒꦂꦧꦸꦢꦪꦩ꧀ꦭꦛꦶ; basa Indonésia: Situs Penampungan Benda Cagar Budaya Mlati) iku sawijining papan panyimpenan barang cagar budaya kang dumunung ing Kalurahan Tlogoadi, Kapanewon Mlati, Kabupaten Sleman, Daerah Istimewa Yogyakarta, Indonesia. Situs iki minangka bagéan penting saka sistem pelestarian warisan budaya nasional, utamané kanggo nyimpen lan nglindhungi benda‑benda cagar budaya kayata arca, fragmen candhi, lan artefak arkeologis sing durung bisa dipajang ing museum. Kabeh kegiyatan iki dilaksanake miturut Undhang‑Undhang Republik Indonesia Nomor 11 Tahun 2010 babagan Cagar Budaya.
Latar wuri
[besut | besut sumber]Situs iki dikelola déning BPCB DIY, unit ing sangisoré Kementerian Pendidikan, Kebudayaan, Riset, lan Teknologi Republik Indonesia. Penampungan Mlati aktif wiwit 21 Januari 2019 minangka bagéan saka penegakan undhang‑undhang pelestarian cagar budaya ing DIY lan minangka salah sijine saka telung pusat penampungan resmi bareng BCB Seyegan lan BCB Turi ing Sleman.[1]
Sajarah
[besut | besut sumber]Situs iki muncul minangka respon marang panemuan artefak saka situs ing wilayah Mlati (kayata Desa Sumberhadi, Sendanghadi, Tlogoadi), Sleman, lan Gamping. Pirang panemuan penting saka Candhi Sambisari, Candhi Kedulan, lan Candhi Kalasan mbutuhake panggonan sing aman lan tertutup, mula BCB Mlati digawe minangka gudang konservasi lan dokumentasi awal artefak-artefak kasebut.[2]
Lokasi lan struktur fisik
[besut | besut sumber]Bangunan BCB Mlati dumunung ing cedhak Kantor Kapanewon Mlati lan bangunane kaya gudang tertutup sing dipager, dijaga 24 jam lan dilengkapi sistem pengaturan suhu lan kelembapan supaya koleksi bisa lestari. Akses mung kanggo petugas resmi BPCB DIY, lan mung kanggo macem-macem kegiyatan kaya registrasi, inventarisasi, lan konservasi awal.
Fungsi lan peran
[besut | besut sumber]- Pengamanan – nyimpen barang buntut panemuan supaya ora ilang, rusak, utawa dirusak.
- Konservasi awal – kalebu pangresikan lan protokol sederhana sadurungé artefak diserahake menyang museum utawa pameran.
- Inventarisasi lan dokumentasi – saben item dikode lan dilengkapi cathetan asal-usul, inventaris, lan kondisi fisik.
- Pendukung riset – data lan item sing disimpen bisa dadi bahan panaliten kanggo akademi lan budaya.
Koleksi
[besut | besut sumber]Tuladhane barang sing disimpen:
- Arca agama Hindu lan Buddha: Ganesha (B.216), Durga Mahisasuramardini, Mahakala, Nandi, Yoni, lan Agastya;
- Fragmen arsitektur candhi: miniatur candhi (B.404d), kala (B.372), makara (B.345), kemuncak (B.440c, B.409, B.258, B.265g), antefiks (B.568);
- Perabot kuna: lumpang (B.559), wadah perunggu, bata candhi;
- Prasasti lan fragmen inskripsi: nggunakake aksara Jawa Kuna lan Kawi.
Kabeh item dicathet lan didata miturut sistem inventaris BPCB DIY lan dijaga ing kahanan kang dikontrol.
Status hukum lan pengelolaan
[besut | besut sumber]Penampungan Mlati resmi dikontrol BPCB DIY miturut Undhang-Undhang Cagar Budaya No 11/2010 an dadi panggonan aman kanggo artefak nganti diselehake ing museum utawa lokasi publik liyane. Lokasi iki isih tertutup marang umum, nanging output dokumentasi lan catalog bisa diakses kanggo riset akademik utawa pihak berwenang. Pengelolaan memakai tim arkeolog, teknisi konservasi, lan dokumentator saka BPCB DIY.
Kontribusi lan wigatiné
[besut | besut sumber]BCB Mlati nduweni peran vital minangka zona transisi kanggo nglestarekake artefak:
- Nyegah kerusakan lan kehilangan.
- Mrojog dhidhikan lan riset babagan budaya Jawa Kuna.
- Ndukung transparansi lan akuntabilitas ing manajemen koleksi budaya.
Laporan BPCB DIY taun 2018 negesake pentingé lokasi panyimpenan kanggo nglancarake pelestarian cagar budaya ing wilayah DIY kanggo nggayuh tujuan nasional pelestarian budaya berkelanjutan.
Tantangan lan pangarep-arep
[besut | besut sumber]BCB Mlati diharepake bisa:
- Ngembangake akses publik liwat sistem informasi online utawa pameran virtual.
- Mbangun kemitraan karo museum lokal lan komunitas adat.
- Ningkatake sumber daya manungsa (konservator, dokumentator) lan pendanaan kanggo riset lan teknologi konservasi modhèrn.
Tantangan sing isih diadhepi antarané: keterbatasan biaya, kurang kader konservasi, lan masyarakat umum sing durung melu aktif ngajeni lan melindungi warisan budaya silam.