Pepéling
Pepeling (Carakan: ꦥꦼꦥꦺꦭꦶꦁ; basa Indhonésia: Pepeling) yaiku salah siji lagu utawa gendhing basa Jawa kang digawé déning Ki Anom Suroto, sawijining dalang wayang kulit purwa saka Jawa Tengah. Lagu iki misuwur amarga ngemu piwulang moral lan piweling tumrap umat manungsa supaya tansah eling marang kuwajiban agama, utamané ing babagan nindakaké ibadah shalat. Tembang iki dadi salah siji karya seni Jawa kang nggabungaké unsur budaya lan dakwah agama liwat media musik lan tembang.[1]
Pangerten lan Asal-usul Lagu
[besut | besut sumber]Lagu Pepeling kalebu tembang Jawa kang nganggo basa Jawa kanthi gaya langgam utawa campursari. Tembung pepeling dhéwé asalé saka basa Jawa sing tegesé “pangeling-eling” utawa naséhat supaya wong tansah eling marang kabecikan lan kuwajiban.
Lagu iki digawé déning Ki Anom Suroto, sawijining seniman lan dalang kondhang sing kerep nggunakaké kesenian tradisional minangka sarana nyebaraké piwulang moral lan agama. Ing karya-karyané, dhèwèké kerep nggabungaké unsur budaya Jawa karo ajaran spiritual supaya luwih gampang ditampa déning masyarakat.[2]
Isi ,Lirik, lan Makna Lagu
[besut | besut sumber]Lirik lagu Pepeling ngandhut pesen religius kang ngélingaké manungsa supaya ora lali marang kuwajiban sembahyang. Ing tembang iki dijlentrehaké manawa shalat iku dadi cagak utawa pondhasiné agama, mula kudu ditindakake kanthi istiqamah lan tumakninah.
Kajaba iku, lagu iki uga ngemot pitutur supaya manungsa:
- tansah eling marang dhawuhing Gusti,
- ora sembrana ing urip donya,
- nduwèni sikap sabar lan tawakal,
- lan éling manawa urip ing donya mung sementara.
Piwulang kasebut nggambarake pandangan urip masyarakat Jawa kang nyawijèkaké nilai agama, etika, lan kabudayan.
Lirik Pepeling
Wis wancine tansah dielingake
Wis wancine podo nindaake
Adzan wus kumandhang
wayahe sembahyang
Netepi wajib dawuhe pangeran
Sholat dadi cagak ing agomo
Limang wektu kudu tansah dijogo
Kanthi istiqomah lan sing tumakninah
Luwih sampurno yen berjama'ah
Subuh Luhur lan 'Asar
Sholat sayekti ngadohke tindak mungkar
Maghrib lan 'Isya' jangkepe
Prayogane ditambah sholat sunate
Jo sembrono iku printah agomo
Ngelingono neng ndonya mung sedelo
Sabar lan tawakal pasrah sing kuoso
Yen kepengin mbesok munggah suargo
Nilai-nilai Piwulangan
[besut | besut sumber]Saka isi tembang Pepeling, ana sawetara nilai piwulangan kang bisa dijupuk, antara liya:
- Nilai religius – ngajak manungsa supaya tansah nindakaké ibadah lan netepi dhawuh agama.
- Nilai moral – ngélingaké supaya ora tumindak ala lan tansah njaga prilaku becik.
- Nilai spiritual – nandhesaké pentingé sabar, ikhlas, lan tawakal marang Gusti.
- Nilai budaya – nuduhaké carané budaya Jawa bisa dadi media kanggo nyebaraké piwulang agama.
Nilai-nilai kasebut ndadèkaké lagu iki ora mung dadi hiburan, nanging uga dadi sarana pendidikan moral lan spiritual tumrap masyarakat.
Peran ing Budaya Jawa
[besut | besut sumber]Ing masyarakat Jawa, lagu Pepeling kerep ditembangaké ing acara kesenian tradisional kayata pagelaran wayang, karawitan, utawa acara budaya liyane. Lagu iki uga asring digunakaké minangka tembang pangeling supaya masyarakat ora lali marang kuwajiban agama.
Karya iki dadi bukti manawa kesenian Jawa bisa dadi sarana komunikasi budaya lan dakwah sing efektif, amarga pesené disampaikan kanthi cara alus lan gampang dingerteni déning masyarakat.
Pelestarian Lagu
[besut | besut sumber]Pelestarian lagu Pepeling bisa dilakoni kanthi sawetara cara, kayata:
- ngrembakakake tembang iki ing pagelaran seni tradisional,
- ngenalaké marang generasi enom liwat pendidikan budaya lan karawitan,
- ngrekam lan nyebaraké lagu iki liwat media digital utawa platform musik,
- lan nyinaoni makna lan piwulang kang ana ing liriké.
Kanthi cara kasebut, lagu Pepeling bisa tetep lestari lan dadi bagean saka warisan budaya Jawa sing nduwèni nilai spiritual lan moral.
Panutup
[besut | besut sumber]Lagu Pepeling minangka salah siji karya seni Jawa kang ora mung éndah saka segi musikal, nanging uga sugih makna. Liwat tembang iki, masyarakat diajak supaya tansah eling marang Gusti, netepi kuwajiban agama, lan nglakoni urip kanthi budi pekerti becik. Mula saka iku, Pepeling ora mung dadi lagu hiburan, nanging uga dadi tembang piwulang kang nduwèni peran penting ing pelestarian nilai budaya lan spiritual masyarakat Jawa.
- ↑ Azizah, Ulvia Nur. "Lirik Lagu Pepeling Karya Ki Anom Suroto, 'Wis Wancine Tansah Dielingake'". detikjateng (ing basa Indonesia). Dibukak ing 2026-03-15.[pranala mati permanèn]
- ↑ Azizah, Ulvia Nur. "Lirik Lagu Pepeling Karya Ki Anom Suroto, 'Wis Wancine Tansah Dielingake'". detikjateng (ing basa Indonesia). Dibukak ing 2026-03-15.[pranala mati permanèn]