Tetanduran wiji tunggal

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
(Dilih saka Monocots)
Monokotil
Kalamangsa: Kreta - sekarang
Hemerocallis longituba.jpg
Bunga Hemerocallis
Klasifikasi ngèlmiah
Karajan: Plantae
Unranked: Angiosperms
Unranked: Monocots
Ordo

lihat teks

Tetanduran wiji tunggal (utawa monokotil, utawa liliopsida) iku salah siji saka rong golongan gedhé tetanduran ngembang kang kanthi klasik diajaraké; golongan kang liyané ya iku tetanduran wiji loro utawa dikotil. Ciri kang paling khas ya iku wijiné ora mecah amarga mung duwé siji godhong lembaga. Golongan iki diakoni minangka takson (minangka kelas sarta subkelas) sajeroning manéka sistem klasifikasi tetanduran lan olèh manéka jeneng, kaya Monocotyledoneae, Liliopsida, lan Liliidae. Miturut analisis filogèni, golongan iki diweruhi duwé sipfat monofiletik utawa holofiletik. Sistem klasifikasi APG II ngakoni monokotil minangka klad kang diarani monocots.

Golongan tetanduran iki nyakup manéka warna tetanduran paling migunani sajeroning kauripan manungsa. Minangka sumber pangan, sumber ènergi nabati, sumber bahan baku indhustri, perumahan, dekorasi, sandhangan, médhia panulisan, zat pewarna, lan sapanunggalané. Ana watara 50 èwu nganti 60 èwu jinis kang wis dikenal; mituurut IUCN ana 59.300 jinis. Orchidaceae (suku anggrèk-anggrèkan) iku suku kang ndarbèni anggota paling akèh sajeroning tetanduran ngembang, kanthi 20 èwu jinis. Anggota suku pari-parian (Poaceae utawa Graminae) dikenal minangka suku kanthi aréal tanduran kang paling amba ing donya minangka sumber bahan pangan. Suku-suku liyané kang ora kalah wigati ya iku suku pinang-pinangan (Arecaceae utawa Palmae), suku bawang-bawangan (Alliaceae), suku temu-temuan (Zingiberaceae), lan suku pisang-pisangan (Musaceae). Akèh uga ing antarané kang dibudidayakna minangka tanduran pethètan.

Klasifikasi/taksonomi[besut | besut sumber]

Miturut manéka warna sistem klasifikasi:

Saben sistem iku ndarbèni panglompokan internal dhéwé-dhéwé. Monokotil dikenal stabil banget ing sajabaning klompoké (jelas prabédané karo golongan liya) nanging ora stabil banget sajeroning panglompokan ing jeroné (kajaba kanggo golongan tinamtu, kaya Arecaceae, Poaceae, lan Orchidaceae). Saben sistem tansah béda saka sistem liyané.

Sistem APG II[besut | besut sumber]

Ing ngisor iki klasifikasi menurut Sistem APG II (2003):

Sajeroning perkembangané, sistem klasifikasi APG II (2003) wis direvisi. Petrosaviaceae kang dinyatakaké durung bisa diklompokaké saiki dipapanaké sajeroning bangsa Petrosaviales, klad monocots.[1] Sabanjuré, Hydatellaceae, kang sajeroning sistem iku dilebokaké sajeroning Poales, saiki dianggep luwih cedhak kakerabatané karo Nymphaeaceae lan mlebu dadi anggota Nymphaeales.[2] Iki kaping sepisanan sawijining anggota tuwuhan monokotil dipindahaké dadi anggota tuwuhan dikotil.

Réferènsi[besut | besut sumber]

  1. ^ a b Wiwit taun 2007 dilebokaké sajeroning bangsa Petrosaviales. Pirsani Cantino, Philip D.; James A. Doyle, Sean W. Graham, Walter S. Judd, Richard G. Olmstead, Douglas E. Soltis, Pamela S. Soltis, & Michael J. Donoghue (2007). "Towards a phylogenetic nomenclature of Tracheophyta". Taxon 56 (3): E1–E44.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung) Masalah sitiran: Tenger <ref> ora trep; jeneng "Cantino" diwedharaké ping bola-bali déné isiné béda
  2. ^ Saarela, Jeffery M., Hardeep S. Rai, James A. Doyle, Peter K. Endress, Sarah Mathews, Adam D. Marchant, Barbara G. Briggs & Sean W. Graham. 2007. Hydatellaceae identified as a new branch near the base of the angiosperm phylogenetic tree. Nature 446:312-315.