Kantor Pulisi Séktor Berbah
Kantor Pulisi Séktor Berbah (carakan: ꦏꦤ꧀ꦠꦺꦴꦂꦥꦸꦭꦶꦱꦶꦱꦺꦏ꧀ꦠꦺꦴꦂꦧꦼꦂꦧꦃ) iku minangka salah sawijining wangunan cagar budaya ing Kabupatèn Sléman. Bangunan iki wiwit dipigunakaké wiwit taun 1957 lan saiki isih nglayani minangka kantor polisi sektor (Polsek) lan dadi saksi bisu perkembangan sejarah lokal ing jaman Kolonial nganti pascakemerdekaan. Kantor Pulisi Séktor Berbah, kang ana ing Sleman, Yogyakarta, jebul nduweni sejarah kang dawa. Bangunan iki sawijining bangunan cagar budaya ing Kabupatèn Sleman, Daerah Istimewa Yogyakarta. Lokasiné ana ing Dusun Teguhan,Kalurahan Kalitirto, Kapanéwon Berbah. Bangunan iki minangka salah siji tinggalan kolonial Walanda lan saiki isih digunakaké minangka kantor pulisi sektor Berbah. Kantor iki wis ditetepaké minangka Bangunan Cagar Budaya adhedhasar Keputusan Bupati Sleman taun 2019.
Sajarah
[besut | besut sumber]Bangunan iki asalé saka komplek papan panggonan pegawai Pabrik Gula Tanjung Tirto (Suiker Fabriek Tandjong Tirto), sawijining pabrik gula kolonial sing diadegaké antawis 1874–1922. Ing taun 1924, bangunan iki dadi omahé “ziender” utawa pangawas pabrik gula budaya
Sawisé Proklamasi Kemerdekaan Indonesia, bangunan kasebut dipigunakaké déning tentara Walanda minangka tangsi militèr, kanthi komplek pabrik gula mau dadi markas. Nanging, nalika Serangan Umum 1 Maret 1949, bangunan iki ditinggal lan dadi kosong nganti taun 1957.
Wiwit ditetepaké Undang-Undang Pokok Pemerintahan Daerah No. I/1957, struktur polisi diowahi: Polda Yogyakarta dadi Distrik Kepolisian Yogyakarta lan kepolisian kecamatan diowahi dadi sektor polisi. Wiwit iku nganti saiki, bangunan fungsi dadi Kantor Polisi Sektor Berbah.[1]
Arsitèktur
[besut | besut sumber]Bangunan iki ngemot karakteristik gaya Indis, yaiku gabungan desain Éropah lan arsitektur lokal Jawa sing adaptasi kanthi iklim tropis. Wigati cathetan-catètnya:[2]
Bagian bangunan dipérang dadi papat: bangunan induk, paviliun samping, bangunan mburi (kamar mandi, gudang), lan bangunan tambahan
Atap: gaya campur (kampung + Indis), kanthi kerangka kayu, nok ditopang jurai lan kuda-kuda, usuk model duri ikan (ri gereh), lan genteng dipasang ing reng
Jendela & Pintu: ukuran gedhé kanggo ventilasi; pintu ruangan ngarep nganggo model kupu tarung lan panil kaca bening; bingkai lan tralis dipulas ireng, sedhela sisih jendhela lan daun jendhela pados coklat
Tiang kayu: rampung dicat coklat peteng, model meruncing saking dasar sing gedhé mèlu menyang pucuk luwih cilik; dihias pahatan motif geometris. Tiang dipundhukung 'duk' plesteran batubata lan bala gundul cat ireng-putih. Orientasi desain iki nuduhaké campur tangan arsitektur Eropa tropis karo filosofi lokal
Plafon & Lantai: plapon ing langit-langit ruangan digawe saka seng baja motif bergelombang putih, ana uga eternit; lantai awalé tegel abu-abu diganti terrazzo keramik putih 30 × 30 cm sakiwa‑tengené 2003 https://jogjacagar.jogjaprov.go.id/detail/1000/kantor-polisi-sektor-berbah
Fungsi Saiki
[besut | besut sumber]Kantor iki saiki isih aktif minangka markas Kepolisian Sektor (Polsek) Berbah. Minangka kantor pelaksana keamanan lan ketertiban masyarakat, kantor iki nduwèni peran penting ing pelayanan publik.Sawetara ruangan digunakaké kanggo layanan publik, administrasi, lan gudang arsip. Kanthi perawatan lan panggunaan kang teratur, bangunan iki bisa lestari lan migunani terus.
Status Cagar Budaya
[besut | besut sumber]Bangunan iki resmi disahaké dadi Bangunan Cagar Budaya tingkat kabupaten miturut SK Bupati Sleman No. 6.13/Kep.KDH/A/2019 tanggal 1 Februari 2019. Kriteria penetepané kalebu:
Nilai sajarah: saksi perkembangan industri gula kolonial lan struktur kepolisian ing jaman awal republik.
Nilai arsitèktural: gaya Indis sing khas lan durung akèh bangunan padha sing lestari.
Nilai ilmiah: wigati dadi bahan kajian babagan arkeologi, sejarah, sosial, lan arsitektur.
Nilai budaya: dhasar identitas lokal lan potensial dadi tujuan edukatif utawa wisata sejarah.
Tingkat ancaman: awit fungsi lan tekanan peralihan, perlu dilestarekaké supaya ora ilang. Potensi degradasi iklim lokal lan owah fungsi dijaga liwat pelembagaan hukum sakteruse.
Pentingé Pelestarian
[besut | besut sumber]Pelestarian bangunan iki dadi tanggung jawab bebarengan antarane petugas polisi lan Dinas Kebudayaan Kab. Sleman. Sanadyan digunakaké saben dina, perlu pangawasan renovation sing njaga keaslian struktur lan elemen arsitèktur asline. Kesinambungan fungsi lan perawatan perlu dijaga, supaya bangunan tetep lestari lan dadi obyek wisata edukatif kang migunani kanggo generasi sabanjure. Masyarakat uga nduwe tanggung jawab kanggo nglestarekake, liwat publikasi, lan diteliti luwih jero babagan bangunan iki, supayane luwih akeh wong kang ngerti babagan sejarah bangunan cagar budaya iki