Basa Jawa Kedhu

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
(Dilih saka Dhialek Kedhu)

Basa Jawa Kedhu utawa Dhialek Kedu iku basa sing dituturaké ing tlatah Kedhu kasebar wiwit Kebumèn iring wétan: Prembun, Purwareja, lan mliginé Temanggung.

Dhialek iki kaloka karo cara omonge sing kas, amarga patemon antarané dhialèk "bandek" (Yogya-Sala) lan dhialèk "ngapak" Banyumasan. Tembung-tembunge isih nganggo dhialèk ngapak ananging tuturane (pranaunciation) rada bandek. Contone:

  • nyong: aku
  • gandhul: kates
  • mberuh:(embuh ora weruh), embuh
  • krongsi: kursi (Temanggung)
  • petek poteh sekele koneng numpak dhugar gejedud-jedud = (dhialèk Prembun) sing karepe: pitik putih sikile kuning ditumpakake dhokar kejedhod.

Kecap pangenter: eeee, oooo, lha kok, ehalah, ha-inggih, asring dianggo tuturan basa-basi masarakat Temanggung yèn lagi ngobrol. Iki nandhakake yèn wong Temanggung pancen ndhemenakake yèn diajak ngobrol.

Wanasaba uga mlebu wewengkon Kedhu. Omongane wong Wanasobo iku omongane mbedani karo laladan liyané. Nanging mirib karo omongane wong Purworejo lan Temanggung. Pengucapan huruf 'a' ana ing mburi kadhang diucapke 'a' kadang 'o'. Ana ing laladan pelosok Wanasobo huruf 'a' malah diucapke 'e' kaya tembung 'e' ana ing basa Indonésiane 'pergi'. Contone: tembung "gula" bisa diucapke gula, gulo, utawa gule.

Nek Wanasaba pérangan kulon, omongane meh padha karo omongane wong Banjarnegara. Omongane ngapak-ngapak. Ya pancen lumrah, panggonane bae jejeran. Sebenere ana ing Wanasobo iki ya logat lan dialeke akèh sing béda. Nanging ya ora béda adoh lah. Kadang béda kacamatan, béda logate. Malah sak kacamatan bae kadang ya logate wis béda.

Pratélan conto[besut | besut sumber]

Ing pranala ngisor ana video contoné dhialèk wong Wanasaba ning Youtube.

Iki contoné tembung-tembung lan omongane:

  • 1. Kampil = bantal,
  • 2. Arip = ngantuk,(biasaane piyayi mbanjar sing ngagem ukara iki)
  • 3. Nggere? = mangsa sih?,
  • 4. Miki = entes waé, nembé mawon,
  • 5. Iwak = ulam,
  • 6. Unjar = iwak,
  • 7. Unjar bandung = ikan mas,
  • 8. Unjar tawes = ikan tawes,
  • 9. Iwak sapi = daging sapi,
  • 10. Rese = iwak asin,
  • 11. Semek = sarapan,
  • 12. Senthong = kamar,
  • 13. Kremun = grimis sing cilik mbanget,
  • 14. Cuthang = sikil (tembung sing kasar),
  • 15. Pathak = sirah (tembung sing kasar mbanget),
  • 16. Gigal = tibo (marang barang liyané manungsa),
  • 17. Duwite nyong gigal ana ing dalan = Duwitku tibo ning dalan,
  • 18. Gulung = tibo (marang manungsa),
  • 19. Ana wong gulung sekang wit krambil wingi sore = Ana wong tibo saka wit klopo wingi sore,
  • 20. Nana = ora ana,
  • 21. Longan = kolong,
  • 22. Deke = kowe,
  • 23. Rika = kowe (karo wong sing luwih tuwa),
  • 24. Ngudung = nesu,
  • 25. Mlanjar = nginep ana ing omahé wong,
  • 26. Mbadug = madang (kasar),
  • 27. Andhak?, Ndak? = mangsa sih?,
  • 28. Eram = mbanget,
  • 29. Enak eram = enak banget,
  • 30. Ugur, gur = mung,
  • 31. Ugur siji = mung siji,
  • 32. Nggedhebus = kakean omong nanging ora ana isiné,
  • 33. Pan, = arep,
  • 34. Gapan, arepan = arep,
  • 35. Nyong pan mangan = aku arep mangan,
  • 36. Mlopos = nakal lan angkuh/sombong,
  • 37. Bengel = sirahe mumet,
  • 38. Lawange dijemblang = lawange dibuka,
  • 39. Mi ongklok = manganan kas Wanasobo sing isiné mi, sayuran, lan kuahe kentel,
  • 40. Mi ongklok encen rasané enak eram, mulane deke kala-kala lunga Wanasobo ya? = Mi ongklok rasané pancen enak banget, mulakno kowe kala-kala menyang Wanasobo ya?,
  • 41. Dieng = papan wisata Pegunungan Dieng, ana ning Wanasobo pérangan lor. Akèh obyek wisata ning Dieng, ana telaga warna, candhi pendawa lima, kawah sikidang, curug, lan lia-liyané,
  • 42. Tempe kemul = tempe sing dikemuli tepung terus digoreng,
  • 43. Aja reang bae = ojo berisik/rame waé,
  • 44. Yang-yangan = pacaran,
  • 45. Yange = pacare,
  • 46. Pecicilan = usil waé kakean polah,
  • 47. Encot = pidhak,
  • 48. Diencot = dipidhak,
  • 49. Kencot = kepidhak,luwe
  • 50. Keprige/prige kabare? = kapiyé kabare?,
  • 51. Wetenge nyong kencot = wetengku kepidhak (perutku terinjak),
  • 52. Dhalu = mateng banget (marang buah2an),
  • 53. Gemadung = setengah mateng (marang buah2an),
  • 54. Iringan = latar/halaman omah,
  • 55. Gathel!/celek gathel! = omong kosong!/ngapusi!,
  • 56. Ngicik = onani,
  • 57. Mendem = keracunan,
  • 58. Mendem = kerasukan setan/roh,
  • 59. Tempe kabul = tempe gembus,
  • 60. Ciduk = gayung,
  • 61. Kemadoan = benalu,
  • 62. Lawe = umah/sarang laba2,
  • 63. Majir = mandul (marang kéwan),
  • 64. Sikah!/sika'!/celes!/celeng! = sialan!/kurang ajar!/keparat!,
  • 65. Celeng = babi hutan,
  • 66. Ngglendengi = ngrasani,
  • 67. Kokoh = kuah,
  • 68. Budhin = singkong,
  • 69. Tela = tela rambat,
  • 70. Acèh = rambutan,
  • 71. Bung = rebung,
  • 72. Kerek = sisir,
  • 73. Kerekan = sisiran,
  • 74. Lampor = mahluk halus sing nyulik wong,
  • 75. Ora sranta = (Indonésia = tidak tahan karena ingin melakukan sesuatu),
  • 76. Blumbang = panggonan/kolam sing nggo ngingu iwak,
  • 77. Njundil = kaget nganti awake gemeteran/njumbul,
  • 78. Men = ben,
  • 79. ya men lah = yo wis ben,
  • 80. Ngguyu kepingkel-pingkel = ngguyu ngakak ngasi wetenge lara,
  • 81. Ndais! = syukurin!,
  • 82. Lambar = piring cilik/cawek,
  • 83. Cawik = cebok,cewok
  • 84. Kasut = kaos kaki,
  • 85. Ndulug = nggawani kayu gelondongan saka alas,
  • 86. Kenthir = edan,
  • 87. Wedang bubuk = wedang kopi,
  • 88. Laki = (Indonésia = bersetubuh),
  • 89. Turuk = (Indonésia = kemaluan wanita),
  • 90. Liun/lenga liun = lenga tanah,
  • 91. Gas = bènsin,
  • 92. Kemerki/kemreki = tuma pitik,
  • 93. Kaki = mbah kakung,
  • 94. Nini = mbah putri,
  • 95. Peli = (Indonésia = kemaluan priya),
  • 96. Curek = nanah sing metu saka kuping,
  • 97. Kepecirit = kepising mergo mencret,
  • 98. Dam = bendungan,
  • 99. Kokosan = sejenis duku sing rasané kecut banget,
  • 100. Ndawak = wong/bocah sing bandel, sing polahe/kelakuane usil/nakal/ugal2an,
  • 101. Klalen = lali,
  • 102. Lentreh = mlanding sing isih nom sing durung metu wijine (petai cina mudha),
  • 103. Keblacut/kebacut = dadi kulina,
  • 104. Batir = kanca,
  • 105. Dibatiri = dikancani,
  • 106. Paha = ora opo-opo. (Huruf 'h' diwaca kaya huruf hijaiyah sing urutan ke enem),
  • 107. Kayangkene paha lah = kaya kéné ora opo-opo lah,
  • 108. Kambi = karo,
  • 109. Saking = banget,
  • 110. Bocah kae saking nakale = Bocah iku nakal banget,
  • 111. Luthung = lumayan. (Biasane marang barang sing cacahé sithik),
  • 112. Eh, kae ana ing wit igin ana turahan duku. Luthung ah. = Eh, iku ning wit isih ana turahan duku. Lumayan ah.,
  • 113. Janjane, jane = sebenere,
  • 114. Ning = nanging,
  • 115. Mengene = lunga kéné,
  • 116. Mengana = lunga kana,
  • 117. Meng = lunga, menyang,
  • 118. Meh = arep,(Indonésia = nyaris)
  • 119. Nyong meh lunga ngalas = aku arep menyang alas,
  • 120. Lanjung = awake ora imbang arep tibo,
  • 121. Alueng, aluk = Luwih apik, luwih becik,
  • 122. Nyong alueng modar bae, ketimbang urip ora ana gunané = aku luwih becik mati waé, ketimbang urip ora ana gunané,
  • 123. Belik = panggonan sing digunaake kanggo adus lan ngumbahi, racaké ana ing cedhak karo kali utawa tuk,
  • 124. Kalete nyong mau diwasuh nggo rinso karo yange nyong = Celana dalamku mau dikumbah nganggo rinso karo pacarku,
  • 125. Diwasuh = dicuci, dikumbah. 'Diwasuh' tembung dasare ya iku masuh. Masuhi= ngumbahi, nyuci,
  • 126. "Godong dondong rong tong digotong garong bencong sing ompong. Anjutan garonge mangslup umah gedong lumantar senthong keton bokonge wong wadon serong sing agi njentong". Tong=drum, bencong=banci, anjutan=terus, mangslup=mlebu, umah gedong=omah sing apik, senthong=kamar, keton=ketok, agi=lagi.,
  • 127. Endug inthug digudug njeblug = Endog entog digodog njeblog (telur mentok direbus meletus),
  • 128. Empere, mbokan = mboan, ndean =(mungkin, barangkali),
  • 129. Jambal = gado, Dijambal = digado,
  • 130. Bebeh = ogah, wegah,
  • 131. Batir = kanca, Dibatiri = dikancani, Batire = kancané,
  • 132. Mungguh = nggaya, sok.
  • 133. Kemul = selimut (blanket).
  • 134. Mulane = mulakno,
  • 135. Gage = rikat-rikat,
  • 136. Mbeleng = dekandani ora manut,
  • 137. Gelis = rikat,
  • 138. Nder! = rikat!,
  • 139. Udu = dudu,
  • 140. Luru = golèk, golet,
  • 141. Maen, maer = apik,
  • 142. Jidor = ben,
  • 143. Entong = enteng = entok = entek,
  • 144. Bonjrot = rugi, bangkrut,
  • 145. Dibenahi = disimpen,
  • 146. Agi = lagi,
  • 147. Disengi = dijak, diajak,
  • 148. Dijeki = dijak, diajak,
  • 149. Oleh = intuk,
  • 150. Jenes = kotor,teles
  • 151. Diomei, domei = diseneni,
  • 152. Gujih = cerewet,
  • 153. Jidor = ben,
  • 154. Melas = mesake,
  • 155. Diwehi, diwènèhi, dinehi = dikeki,
  • 156. Diwehna, diwenehna, dinehna = dikekke, dikekno,
  • 157. Weh-wehan = pemberian,
  • 158. Mung-mungan = barang siji-sijiné,
  • 159. Angger = yèn,
  • 160. Labuh = wiwit,
  • 161. Gak = arep,
  • 162. Nyong gak mangan ndingin = aku arep mangan disik,
  • 163. Enyong, nyong = aku,
  • 164. Encen = pancen,
  • 165. Awang-awangen = wegah, ogah,
  • 166. Nglombo, nglomboni = ngakali, ngapusi,
  • 167. Seneng = tresno,
  • 168. Kambi = karo,
  • 169. Teyeng = bisa, biso,
  • 170. Benahi = simpen,
  • 171. Ceneng = tarik,
  • 172. Kukuh = kuwat,
  • 173. Dieng = Laladan sing panggonane ana ing pagunungan. Laladan iki kerep ingaran pagunungan Dieng. Panggonane ana ing lor sakiwa-tengené 27 km saka kutha Wanasaba. Laladan iki didadèkna obyèk wisata.

Pranala njaba[besut | besut sumber]