Basa Polen

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
(Dilih saka Basa Polandia)
Polen
język polski
Pangucapan [ˈpɔlski]
Asal Polen; laladan rangkah Ukraina, Slowak, Républik Céko; sadawaning rangkah BélarusLithuania lan Bélarus–Latvia; Jerman, Rumeni, Israèl. Delengan uga Dhiaspora Polen.
Panyatur asli
55 yuta (2010)[1]
Rupa purwa
Latin (Alfabèt Polen)
Braille Polen
Sistem Językowo-Migowy (SJM)
Status resmi
Basa resmi ing
 Polen
 Uni Éropah
Basa minoritas
diakoni ing
Diundhangaké déning Rad Basa Polen
Sandi basa
ISO 639-1 pl
ISO 639-2 pol
ISO 639-3 polsandi inklusif
Individual code:
szl – Silésia
Glottolog poli1260[6]
Linguasphere 53-AAA-cc 53-AAA-b..-d
(varitas: 53-AAA-cca to 53-AAA-ccu)
{{{mapalt}}}
Artikel iki ngandhut lambang-lambang fonètis AFI. Tanpa sengkuyungan tèhnis sing trep, Sampéyan namung bakal ndeleng lambang-lambang pitakon, kothak, utawa liyané, dudu pralambang Unicode.

Basa Polen utawa basa Polski (język polski, polszczyzna) iku basa resmi Polen. Basa Polen digolongaké sajroning basa Slav Kulon, saklumpuk karo basa Ceski, Slowak, Kasubi, Sorbi-ilir, Sorbi-ulu lan Polabi. Basa iki akèh dipituturaké ing Polen lan dadi basa Slav Kulon sing paling akèh panuturé. Saliyané iku, basa iki basa Slav sing paling gedhé nomer loro sawisé basa Rusia. Basa Polen uga dadi salah sawijining basa resmi ing Uni Éropah.

Cacahé panutur basa Polen ana 38,5 yuta jiwa. Saliyané ing Polen dhéwé para panutur uga bisa ditemokaké ing kiwa-tengening nagara Polen.

Distribusi géografis[besut | besut sumber]

Kurang luwih 97% pedunung Polen nyatakaké basa Polski minangka basa ibuné. Saliyané ing Polen, para penutur basa iki uga ditemokaké ing nagara-nagara saindhengé kayata Lituania, Bélarus, Ukraina lan uga Jerman.

Panulisan[besut | besut sumber]

Artikel utama: Alfabèt Polen

Aksara alfabèt ing basa Polen iku wuniné sarupa lan ana gathukané karo aksara sing dikanggo basa Slav liyané. Alfabèté méh padha karo alfabèt sing dipupu basa Jawa. Bédané ana ing wuni, dwaksara (digraf) lan cerek ing aksara.

Aksara Araning Polen Wuni aksara
mawa cara Jawa
Pertalan aksara
mawa cara Jawa
A a a a A a
Ą ą o nosowe ong Ang ang
B b be B b
C c ce tsé Ts ts
Ć ć cie ts' Ts' ts'
D d de Dh dh
E e e é É é
Ę ę e nosowe én E e utawa En en*
F f ef éf F f
G g gie G g
H h ha H h
I i i i I i
J j jot Y y
K k ka ka K k
L l el èl L l
Ł ł èw W w
Aksara Araning Polen Wuni aksara
mawa cara Jawa
Pertalan aksara
mawa cara Jawa
M m em èm M m
N n en èn N n
Ń ń èny Ny ny
O o o o O o
Ó ó o kreskowane u U u
P p P p
R r ér ér R r
S s és és S s
Ś ś ésy ésy S s
T t T t
U u u u U u
W w V v
Y y igrèk e E e
Z z zèt Z z
Ź ź zièt zié Z z
Ż ż zhèt zhé Z z
*Ę ę (e nosowe utawi e z ogonkiem) punika kadosé aksara anuswara, nalika diserat dumadi panambang dipun pertal minangka e lan nalika diserat sajroning tembung dipun pertal minangka en, kayata:
  • trochę /trohe/ - sakedhik
  • piję /piye/ - aku ngombé
  • rzęka /renka/ - kali
  • mięso /mienso/- daging

Dwaksara umumé digunaké kanggo nyerat swara usekan (frikatif) lan jeblugan (afrikat). Antara dwaksarané yaiku:

  • usekan:
    • rz; wuniné rzhe utawa /ʐ/, /ʂ/ dipertal dadi r
  • jeblugan:
    • ch; wuniné kaya ch ing Sebastian Bach utawa /x/ dipertal dadi h
    • cz; wuniné ce utawa /tʂ/ dipertal dadi c
    • dz; wuniné je utawa /dz/, /ts/ dipertal dadi j
    • ; wuniné jie utawa /dʑ/, /tɕ/ dipertal dadi j
    • ; wuniné jhe utawa /dʐ/, /tʂ/ dipertal dadi j
    • sz; wuniné she utawa /ʂ/ dipertal dadi s

Paramasastra[besut | besut sumber]

Basa Polen iki salah sawijiné basa sing paling angèl disinaoni amarga paramasastrané sing njlimet. Jlimeté iki amarga praèné arupa basa leburan, urutan tembungé cekep bèbas, nanging lumrahe tetep jejer-wasésa-lésan. Ora darbèni punang lan jejer sesulihé kerep diampiraké.

Tembung aran diklumpukaké manut telung jati: jaler, éstri lan tidha. Uga ana wijang dèning tembung tunggal antara tembung aran jaler gesang karo pejah, nalika ing tembung cacah diwijang antara tembung cacah menusa-jaler karo tan-menusa-jaler. Darbèni enem rimbag paramasastra lan siji wangun pawuh:

  • aran: mianownik (saka w. mianować tegesé ngarani)
  • darbèn: dopełniacz (saka w. dopełniać tegesé muwuhi)
  • tuju: celownik (saka a. cel tegesé panuju)
  • lés: biernik (saka w. brać tegesé jupuk)
  • srana: narzędnik (saka a. narzędzie tegesé perkakas)
  • pernah: miejscownik (saka a. miejsce tegesé dunung)
  • pawuh: wołacz (saka w. wołać tegesé nyeluk)

Dialèk Basa Polski[besut | besut sumber]

Basa Polski ndarbèni telung dialèk utama:

  • Dialèk Polski Gedhé sing dipituturaké ing sisih kulon
  • Dialèk Polski Cilik sing dipituturaké ing sisih kidul lan kidul-wétan
  • Dialèk Masovia sing dipituturaké ing sisih tengah

Saliyané iku uga ana basa Silesia sing sajatiné bisa kaanggep minangka basa sing séje lan dipituturaké ing Silesia.

Uga delengen[besut | besut sumber]

Rujukan[besut | besut sumber]

  1. ^ "Världens 100 största språk 2010" (The World's 100 Largest Languages in 2010), in Nationalencyklopedin
  2. ^ a b c d European Charter for Regional or Minority Languages
  3. ^ Framework Convention for the Protection of National Minorities
  4. ^ Minority related national legislation of Lithuania
  5. ^ "Law of Ukraine "On Principles of State Language Policy" (Current version — Revision from 01.02.2014)". Document 5029-17, Article 7: Regional or minority languages Ukraine, Paragraph 2. Zakon2.rada.gov.ua. 1 February 2014. Dijupuk 30 April 2014. 
  6. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Polish". Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 


Sumber artikel punika saking kaca situs web: "https://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Basa_Polen&oldid=1095847"