Waru

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Waru
Klasifikasi èlmiah
krajan: Plantae
divisio: Magnoliophyta
kelas: Magnoliopsida
ordo: Malvales
kulawarga: Malvaceae
Genus: Hibiscus
Species: H. tiliaceus
Jeneng binomial
Hibiscus tiliaceus
L.

Waru (Hibiscus tiliaceus, suku kapas-kapasan utawa Malvaceae), uga dikenal dening waru laut dikenal dadi wit kangu eyupan ing pinggir dalan utawa ing pinggir kali, galengan utawa ing panté. Kamangka ora pati ketel waru disenengi amarga oyote ora jero saengga ora ngrusak dalan lan wangunan ing saubenge. Waru bisa dibudidayaake kanri cara stek.

Tanduran waru asli saka daerah tropis Pasifik kulon ananging sakiki wis kasebar ing kabeh wilayah Pasifik lan dikenal kanthi maneka warna jeneng: hau (basa Hawaii), purau (basa Tahiti), beach Hibiscus, Tewalpin, Sea Hibiscus, utawa Coastal Cottonwood jroning basa Inggris.

Ing Indonesia tanduran waru duwe jeneng kayata: baru (Gayo, Belitung, Md., Mak., Sumba, Hal.); baru dowongi (Ternate, Tidore); waru (Sd., Jw., Bal., Bug., Flores); haru, halu, faru, fanu (aneka basa ing Maluku); lan liya-liyane.[1]

Morfologi[sunting | sunting sumber]

Wit cilik, dhuwur watara 5–15 m. Jroning lemah kang subur urip luwih lurus kanthi tajuk kang luwih sempit dibandingake karo wit kang urip ing lemah garing.[1]

Godhong ana cawange, bender utawa bunder endhog bentuk jantung kanthi pinggiran rata, garis tengah nganti 19 cm; balung godhong kaya driji,bageyan ngisor godhong ana rambut abu-abu rapet. Godhong penumpu bunder endhog dawa, 2,5 cm, duwe bekas arupa cincin ing pucuk cawang.[2]

Kembang ngadek dhewe utawa jroning tandang kang kaisi watara 2–5 kuntum. godhong kelopak tambahan duwe taju 8–11, luwih saka separone nempel. Kelopake dawane watara 2,5 cm,cangap 5. Mahkota bentuk kipas, duwe kuku cendhek lan amba, 5–7,5 cm, kuning, jingga, pungkasane semu abang, kanthi werna ungu ing bonggole. Buah kotak bentuk endhog.[2]

Jinis kang arupa[sunting | sunting sumber]

  • Hibiscus similis Bl. (waru gunung utawa waru gombong) duwe bentuk wit, kembang, godhong, lan woh kang arupa karo Hibiscus tiliaceus, namung sithik bedane. ing antarane balung godong kang luwi adoh saka bonggole; cawang kembang kang luwih cendhek; godhong kelopak kanfg nempel separo ; lan winih kang duwe rambut kasar.[2]
  • Hibiscus macrophyllus Roxb. (tisuk utawa waru lanang) duwe bentuk wit kang kuru dhuwur, utamanne nalika enom; lan godhong luwih amba.
  • Thespesia populnea Soland. uga disebut waru laut utawa waru lot; duwe godhong kaya kulit lan ora ana wulune, ananging ana sisik soklat kang rapet, ketok cetha ing godhong enom. Kembange arupa kembang waru ananging cawange, bedane ing putike.[3]

Ekologi lan panyebaran[sunting | sunting sumber]

woh kang pecah

bisa urip ing kahanan kang garing lan teles. tanduran waru urip apik ing dhaerah kanthi curah udan 800 nganti 2.000 mm. Waru biasa ditemoni ing pesisir pante kang akeh wedhine, alas bakau, uga ing wilayah riparian.

H. tiliaceus urip alami ing pante-pante Asia Tenggara, Oceania lan Australia lor lan wetan. Diintroduksi marang Australia barat daya, Afrika bageyan kidul, lanHawaii.

Manfaat[sunting | sunting sumber]

kayu waru bisa digunaake dadi bahan bangunan utawa perahu, roda gerobak, gagang perkakas, ukiran, lan kayu bakar. saka kuloit watange, sakwise dikum lan dithuthuki, bisa ngasilake serat kang disebut lulup waru. serat iki bisa didadeake tali.[1]

Godhonge bisa didadeake pakan ternak, utawa kang isih enom bisa didadeake janganan. godhong kang diperes bidsa didadeake obat wudun. Godhong enom bisa kangge penyubur rambut. Yen digodhog karo gula watu bisa kanggo nyuwerake riak nalika watuk. kuncup godhonge bisa kanggo obat diare kang metu getihe.[1]

Godhonge uga bisa digunaake kanggo mbungkus iwak dening pedhagang ing pasar.

Kembang waru bisa didadeake jam biologi. Kembange mekar ing dina esuk kanthi mahkota werna kuning. ing dina awan wernane malih dadi jingga lan nalika sore malih dadi abang, sakdurunge gugur.

Legenda masyarakat jawa yaiku kuntilanak seneng wit waru kang miring (waru doyong) kanggo panggonan omahe.

Catatan sikil[sunting | sunting sumber]

  1. ^ a b c d Flag of Austria Austria Tumbuhan Berguna Indonesia, jil. 3:1312-1314. Terj. Yayasan Sarana Wana Jaya, Jakarta
  2. ^ a b c Flag of Austria Austria Flora, untuk sekolah di Indonesia. PT Pradnya Paramita, Jakarta. Hal. 291
  3. ^ Flag of Austria Austria op. cit. Hal. 287

Pranala jaba[sunting | sunting sumber]

Logo Wikimedia Commons
Pirsani galeri bab Waru ing Wikimedia Commons.
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Waru&oldid=835758"