Tulodhong

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Tulodong

Sri Maharaja Rakai Layang Dyah Tulodong Sri Sajjana Sanmatanuraga Uttunggadewa inggih punika raja Kerajaan Medang periode Jawa Tengah (utawi asring dipunsebut Kerajaan Mataram Kuno, ingkang jumeneng nata antawis taun 919924.[1]

Asal-Usul[sunting | sunting sumber]

Dyah Tulodhong dipunanggep minggah tahta nganggtosaken Mpu Daksa. Wonten ing prasasti Ritihang ingkang wonten naliha jaman Mpu Daksa wonten tokoh Rakryan Layang ananging nama aslinipun bten kewaos. Dipuntingali saking ciri-cirinipun, tokoh Rakryan Layang punika minangka sawijining wanita kanthi pangkat ingkang inggil, saengga boten mungkin sami kaliyan Dyah Tulodhong.[2]

Mbok menawi Rakryan Layang minangka putri Mpu Daksa. Dyah Tulodhong saged palakrami kaliyan putrinipun saengga piyambakipun ndherek kagungan gelar Rakai Layang, ugi saged minggah tahta nggantosaken mara sepuhipun, inggih punika, Mpu Daksa.[3] Wonten ing prasasti Lintakan Dyah Tulodhong dipunsebut minangka putra saking sawijining tiyang ingkang dipunsarekaken ing Turu Mangambil.[3]

Riwayat Pamarentahan[sunting | sunting sumber]

Prasasti Lintakan tanggal 12 Juli 919 minangka prasasti paling sepuh ingkang nate dipunpanggihaken kanthi nyebut nama Tulodhong minangka sawijining raja. Wonten ing pamarentahanipun, ingkang kagungan jabatan Rakryan Mapatih Hino ingkang nama Mpu Ketuwijaya ingkang ugi kagungan gelar Sri Ketudhara Manimantaprabha Prabhusakti. Dene ingkang njabat Rakryan Halu inggih punika Mpu Sindok.[4]

Prasasti Harinjing tanggal 19 September 921 wosipun babagan penganugrahan kangge putra-putra Bhagawanta Bhari ingkang cacahipun 12 lan kasebar ing pundi-pundi. Bhagawanta Bhari inggih punika tokoh ingkang kagungan jasa mbangun bendungan panyegah banjir. Piyambakipun sampun pikantuk anugerah saking raja saderengipun.[4]

Prasasti kangge putra-putra Bhagawanta Bhari dipunenggali malih nalika tanggal 7 Maret 927, ing pundi pi9kantuk desa Culanggi minangka sima swatantra (daerah bebas pajak). Pembaharuan kasebut dipuntindakaken dening Rakai Hino Mpu Ketuwijaya, kanthi saran saking Rakai Sumba ingkang njabat minangka Sang Pamgat Momahumah.[4]

Akhir Pamarentahan[sunting | sunting sumber]

Prasasti Sangguran tanggal 2 Agustus 928 nyebataken wontenipun raja enggal kanthi nama Rakai Sumba Dyah Wawa. Piyambakipun dipunyakini minangka raja gantosipun Dyah Tulodhong.[5]

Kados ingkang dipun mangertosi, Rakai Sumba saderengipun njabat minangka Sang Pamgat Momahumah, sajinis pegawai pengadilan. Piyambakipun ngaku minangka putra saking Kryan Landhayan, inggih punika tokoh penculikan putra lan garwa Rakai Kayuwangi ing prastawa Wutan Wija.[5]

Sejarawan Boechari gadhah pamanggih bilih Dyah Wawa sampun nindakaken kudeta ngrebut tahta Kerajaan Medang kanthi cara nyingkiraken Dyah Tulodhong lan Mpu Ketuwijaya. Mbok menawi kudeta punika dipunsengkuyung dening Mpu Sindok ingkang wiwitan njabat minangka Rakai Halu, dlajeng minggah pangkat dados Rakai Hino.[5]


Cathetan Suku[sunting | sunting sumber]

  1. ^ Sejarah Kediri, Situs resmi Pemerintah Kabupaten Kediri]
  2. ^ [1]
  3. ^ a b [2]
  4. ^ a b c [3]
  5. ^ a b c [4]

Kapustakaan[sunting | sunting sumber]

  • Marwati Poesponegoro & Nugroho Notosusanto. 1990. Sejarah Nasional Indonesia Jilid II. Jakarta: Balai Pustaka
  • Slamet Muljana. 2005. Menuju Puncak Kemegahan (terbitan ulang 1965). Yogyakarta: LKIS


Didhisiki déning:
Mpu Daksa
Raja Kerajaan Medang (periode Jawa Tengah)
919?–927?
Diganti déning:
Dyah Wawa
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Tulodhong&oldid=883006"