Suruh

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Suruh
Godhong suruh lan drèngès, kembang suruh
Klasifikasi èlmiah
krajan: Plantae
(unranked): Angiospermae
(unranked): Magnoliidae
ordo: Piperales
kulawarga: Piperaceae
Genus: Piper
Species: P. betle
Jeneng binomial
Piper betle
L.
Mbah-mbah lagi nginang

Suruh (Piper betle. L) yaiku kalebu jenis tanduran kang uripé mrambat. [1] Suruh kalebu tanduran asli Indonésia kang uripé mrambat ing watang utawa bonggol wit liyané [2]. Minangka budaya godhong lan wohé, biasa dipangan kanthi cara mamah bareng gambir, jambé lan enjet kang diarani nginang. Ananging, mamah suruh wis dikaitaké karo penyakit kanker tutuk lan panyusunan squamous cell carcinoma kang nduwèni sifat malignan.[2]

Suruh kang digunakaké, minangka tanduran obat (fitofarmaka); nduwèni peranan kang wigati banget ing kauripan uga upacara adat rumpun Melayu.[2]

Jenisé suruh kuwi ana suruh ijo lan suruh abang. Kembang suruh diarani drèngès.

Dasanama[sunting | sunting sumber]

Godhong iki nduwé jeneng béda-béda ing saben panggonan, yaiku suruh utawa sedah (Jawa), seureuh (Sunda), ranub (Aceh), belo (Batak Karo),cambai (Lampung), uwit (Dayak), base (Bali), nahi (Bima), gapura (Bugis), mota (Flores), afo (Sentani). [1] Ing Cina, godhong suruh nduwéni jeneng ju jiang. [1] Saliyané iku, ing Prancis suruh diarani betel lan ing Portugal diarani betel, betelhe, lan vitele. [3] Ing basa jawa, tembung suruh dijarwa dosokake dadi kesusu arep weruh, yaiku nalikane njarwakake temanten kang bandhem-bandheman suruh.

Wujud[sunting | sunting sumber]

Tanduran ngrambat iki bisa nduwèni dhuwur nganti 15 m.[2] Bongol suruh, warnané coklat semu ijo, bentuké bunder, nduwèni ros kanggo thukule oyot.[2] Godhongé kang tunggal mbentuk jantung lan rada kasar[1], pucuké lancip, uripé selang-seling, nduwèni gagang, lan ngganda kang khas menawa diremes. [2] Dawané godhong watara 5-8 cm lan ambané utawa jembaré 2-5cm.[2] Kembangé majemuk utawa akèh, lan nduwèni bentuk bulir lan ana godhong pelindhung ± 1 mm kang bentuké bunder dawa.[2] Ing bulir jantan utawa lanang, dawané watara 1,5-3 cm lan ana benang sari loro kang cendhèk tinimbang ing bulir betina utawa wédok dawané watara 1,5-6 cm ing ngendi ana kepala putik telu kanthi lima iji, kang warnané putih lan ijo semu kuning.[2] Wohé woh buni mbentuk bunder, ana dagingé, lan wernané ijo semu klawu. Oyoté tunggang, bunder lan warnané coklat semu kuning.[2]

Wit suruh seneng urip ing panggonan kang ayom lan ana srana kanggo rambatané. [1] Saliyané iku, wit suruh ora langsung kena panase srengenge lan ora kakèhan banyu nalika disirami. [4] Wit iki bisa dikembangbiakakè kanthi cara stek ing salah siji gagangé. [1] Wit iki nduwé musuh ama kèong, bekicot cilik, lan semut. [4]

Kandhutan[sunting | sunting sumber]

Wit suruh utawa sedah nduweni kandhungan kimia kang akeh, yaiku lenga atsiri, hidroksivacikol, kavicol, kavibetol, allypyrokatekol, akrvakrol, eugenol methyl ether, p-cymene, cineole, caryphyllene, cadinene, estragol, terpenena, sesquiterpena, fenil propane, tanin, diastase, gula, lan pathi. [1][5][4]

Lenga atsiri saka godhong suruh ngandhut lenga terbang (betIephenol), seskuiterpen, pathi, diatase, gula lan dat samak lan kavikol kang nduwèni daya matèni kuman, antioksidasi lan fungisida, anti jamur.[6].

Kasiyat lan kagunan[sunting | sunting sumber]

Suruh nduwèni kasiyat ngilangaké ambu awak kang disebabaké bakteri lan cendawan.[6] Suruh uga bisa ngilangaké mambu ora énak ing tutuk lan nambani sariawan yèn banyu godhogan suruh dianggo kemu-kemu. Saliyané iku bisa nambani keputihan yèn banyu godhogan godhong suruh dianggo cèwok, nambani mimisen utawa getihen ing irung kanthi digulung lan dilebokaké ing irung kang mimisen, ngresiki mripat kang gatel kanthi nètèsaké banyu godhogan godhong suruh, nambani korèngen utawa gatel-gatel kanthi ngomprès korèngen utawa kang gatel-gatel mawa banyu godhogan godhong suruh, ngurangi bekukul utawa ing basa Indonésia diarani jerawat yèn raup nganggo banyu godhogan banyu suruh, lan nguwataké untu yèn dimamah barengan karo gambir, pinang lan injet.[1][7] Saliyané iku, banyu godhogan godhong suruh bisa dadi obat anti radhang yèn banyuné diombé.[5]

Godhong suruh uga nduwèni sifat nahan panggetihan, marasaké tatu utawa borok ing kulit, lan gangguan saluran pancernan. Ora mung kuwi, suruh uga nduwèni sifat ngerutaké, ngetokaké dhahak utawa riyak, ngluruhaké widu, hemostatik, lan mandhegaké panggetihan. Biyasané kanggo obat irung getihen, dienggo 2 lembar godhong seger Piper betle, dikumbah, digulung banjur dilebokaké ing njero bolongan irung.[6] Ora mung kuwi, kandhutané bahan aktif fenol lan kavikol godhong suruh alas uga ana kang dimupangataké dadi pestisida nabati kanggo ngendhalèkaké ama pangisep.[6]

Panelitèn[sunting | sunting sumber]

Cina[sunting | sunting sumber]

Ing farmakologi Cina, sirih dikenal tanduran kang duwéni sifat anget lan pedes. [8] Mawa tradisional kabéh kuwi nggunakaké godhong sirih kanggo ngluruhaké kentut, mèndekaké watuk, ngurangi peradangan, lan nghilangaké gatel.[8] Ing pengobatan tradisional India, godhong sirih dikenal minangka zat aromatik kang ngangetaké, duwéni sifat antiseptik, lan uga ningkataké gairah seks.[8]

Karo sifat antiseptiké, sirih asring digunakaké kanggo marikaké borok ing sikil amarga ngandhut styptic kanggo nahan pendarahan lan vulnerary, kang marikaké borok ing kulit (mariaké kulit utawa sikil kaki).[8] Juga bisa dikunyah untuk memperbaiki suara penyanyi.[8]


Pemuliaan[sunting | sunting sumber]

Umume suruh uripe mrambat munggah ana ing wit-witan liya, lan uga nukulake golor kang mrambat ing lemah lan sabanjure ngoyot ing papan liya kanggo nyebarake thukulan. Kahanan mangkono ndadekake godhong suruh angel dipethik saka wite amarga papane dhuwur. Pramula, Institut Pertanian Bogor nganakake penelitian ngreka tanduran suruh supayane bisa tuwuh dadi dhapuran kang tanpa mrambat lan golore sethithik. Ing karang padesan, suruh mangkene kaarani suruh (I)PB. (sumber?)

Cathetan sikil[sunting | sunting sumber]

  1. ^ a b c d e f g h (id) Muhlisah, Fauziah. 2001. Taman Obat Keluarga. Jakarta: Panebar Swadaya. Hal 74-76. ISBN 979-489-308-0
  2. ^ a b c d e f g h i j (id) [Mursito, B. dan Heru P. 2002. "Tanaman Hias Berkhasiat Obat", halaman 59-60. Jakarta. Penebar Swadaya]
  3. ^ (id)Iptek.net
  4. ^ a b c (id)[1]
  5. ^ a b (id) Dalimarta, Setiawan. 2001. Jakarta: Panebar Swadaya. Hal 70 ISBN 979-489-560-1
  6. ^ a b c d (id) [Sudarmo, S. 2005. "Pestisida Nabati, Pembuatan dan Pemanfaatannya", halaman 20. Yogyakarta. Penerbit: Kanisius]
  7. ^ (id) Lembaga Penelitian Pengembangan dan Pemberdayaan Lingkungan. 2000. Pemanfaatan Tumbuh-Tumbuhan Alami untuk Kesehatan dan Pengobatan Alternatif. Jawa Tengah: Jaya Madani. Hal 17
  8. ^ a b c d e (id) dipun unduh tanggal 14 April 2011
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Suruh&oldid=843069"