Rakai Pikatan

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Rakai Pikatan

Sri Maharaja Rakai Pikatan Mpu Manuku inggih punika raja ingkang angka enem Karajan Medhang periode Jawa Tengah (utawi asring dipunsebut Karajan Mataram Kuna) ingkang jumeneng nata antawis taun 840-an – 856.[1]

Nama Asli lan Gelar[sunting | sunting sumber]

Rakai Pikatan kalebet wonten ing dhaptar para raja versi Prasasti Mantyasih. Nama aslinipun miturut prasasti Argapura inggih punika “Mpu Manuku”. Wonten ing prasasti Munduan taun 807 dipunmangertosi Mpu Manuku njabat dados Rakai Patapan. Lajeng wonten ing prasasti Kayumwungan taun 824 jabatan Rakai Patapan dipuncepeng dening Mpu Palar. Dipunduga nalika punika Mpu Manuku sampun dados Rakai Pikatan.[2]


Ananging, wonten ing prasasti Tulang Air taun 850 Mpu Manuku wangsul malih kanthi gelar Rakai Patapan. Dene miturut prasasti Gondosuli, Mpu Palar sampun seda saderengipun taun 832. Kintenipun daerah Patapan dados tanggel jawabipun Mpu Manuku, ewadene nalika punika piyambakipun sampun dados maharaja. Tradisi kados punika panci dipuntindakaken wonten ing sajarah Karajan Medhang ing pundi raja nyantumaken ugi gelar laminipun minangka pangarsa daerah, kadosta [[Maharaja Rakai Watukura Dyah Balitung.[3]

Miturut prasasti Wantil, Mpu Manuku mbangun ibu kota enggal ing desa Mamrati saengga piyambakipun jejuluk Rakai Mamrati. Isatananipun ugi kanthi nama Mamratipura, minangka gantosipun Mataram.[4]

Prasasti Wantil ugi nyebataken bilih Rakai Mamrati mandahap saking tahta saha dados Brahmana kanthi gelar Sang Jatiningrat nalika taun 856.[5]

Perkawinan kaliyan Pramodawardhani[sunting | sunting sumber]

Prasasti Wantil ugi ngrembag babagan perkawinan Sang Jatiningrat utawi Rakai Pikatan Mpu Manuku kaliyan putri ingkang benten agama. Para sejarawan sarujuk bilih putri punika inggih Pramodawardhani saking Wangsa Sailendra ingkang agamanipun Buddha Mahayana, dene Mpu Manuku piyambak kanthi agama Hindu Siwa.[6]

Prmodawardhani inggih punika putrinipun Samaratungga ingkang namipin kacathet wonten ing prasasti Kayumwungan taun 824. Nalika punika ingkang dados Rakai Patapan inggih Mpu Palar, dene nama Mpu Manuku boten dipunsebutaken. [7]

Sejarawan De Casparis nganggep Rakai Patapan Mpu Palar sami kaliyan Maharaja Rakai Garung saha minangka bapak saking Mpu Manuku. Kekalihipun minangka anggota Wangsa Sanjaya ingkang sukses ngraketaken hubungan perkawinan kaliyan Wangsa Sailendra.[8]

Teori punika dipunbantah dening Slamet Mujana amargi miturut prasasti Gondosuli, Mpu Palar minangka pendatang saking Pulo Sumatra saha sedaya putranipun estri. Dene, Mpu Manuku sampun langkung rumiyin njabat dados Rakai Palar. Kemungkinan menawi Mpu Manuku minangka putra Mpu Palar langkung alit.[9]

Dene, Mpu Manuku sampun njabat dados Rakai Patapan nalika taun 807, saha Pramodawardhani taksih kenya nalika ytaun 824. Hal punika nedahaken bilih jarak umur kekalihipun radi tebih. Mungkin,Rakai Pikatan Mpu Manuku yuswanipun sami kaliyan mertuanipun, samaratungga.[10]

Pramodawardhani sanes satunggalipun gawra saking Rakai Pikatan. Adhdhasar saking prasasti Telahap dipunmangertosi bilih garwa Rakai Pikatan ingkang sanes jejuluk Rakai Watan Mpu Tamer. Kintenipun nalika punika gelar mpu dereng identik tumrap kaum jaler.[11] Selir ingkang nama Rakai Watan Mpu Tamer punika minangka simbah saking garwa Dyah Balitung, inggih punika raja ingkang ndamel Prasasti Mantyasih (907). [12]


Kapustakaan[sunting | sunting sumber]

  • Marwati Poesponegoro & Nugroho Notosusanto. 1990. Sejarah Nasional Indonesia Jilid II. Jakarta: Balai Pustaka
  • Slamet Muljana. 2006. Sriwijaya (terbitan ulang 1960). Yogyakarta: LKIS

Cathetan Suku[sunting | sunting sumber]

Didhisiki déning:
Samaratungga
Raja Karajan Medhang (periode Jawa Tengah)
840? – 856
Diganti déning:
Rakai Kayuwangi
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Rakai_Pikatan&oldid=878281"