Prasasti Kota Kapur

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
(Dipunpindhah saking Prasasti kota kapur)
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Prasasti Kota Kapur

Prasasti Kota Kapur inggih menika salah satunggaling prasasti tilaranipun Kerajaan Sriwijaya. Prasasti Kota Kapur dipuntemokaken dèning Administrator Belanda, Van der Meulen wonten ing Kota Kapur, Bangka ing sasi Dèsèmber taun 1892 M, tigang taun sasampunipun Sriwijaya ngasoraken Kerajaan Melayu jambi.[1] Prasasti menika minangka peringatan kanggé bebrayan ingkang sampun kasoraken dening Sriwijaya supados boten nglawan Kadatuan Sriwijaya.[1]

Prasasti Kota Kapur menika minangka prasasti sumpah ingkang awangun lingga kanthi nganggé basa Melayu Kuno saha dipunserat mawi aksara Pallawa. Prekawis menika dados pratandha menawi dhaérah Kutha Kapur minangka pérangan saking Kerajaan Sriwijaya.[2] Wonten ing pungkasanipun prasasti, dipunsebataken prasasti dipundamel tanggal 28 April warsa 686 nalika Bala tentara Sriwijaya nembe kémawon bidhal saperlu nyerang tlatah Jawa.[2] Prasasti menika dipunanalisis ingkang sepisan dèning H. Kern, satunggaling ahli epigrafi saking negari Belanda ingkang nyambut damel ing Bataviaasch Genootschap ing Batavia. Rèplika prasasti saged dipunpirsani ing Musèum Timah Indonesia.[2]

Wosipun prasasti Kota Kapur inggih menika ngengingi panyuwunan dhumateng para dewa supados njagi Kadatuan Sriwijaya, supados déwa-déwa ngukum saben tiyang ingkang duraka dhumateng kuwasanipun Sriwijaya.[3] Ing prasasti menika dipunsebataken bilih Bumi Jawa boten manut dhumateng Kadatuan Sriwijaya.[3]

Wosing Prasasti[sunting | sunting sumber]

Prasasti Kota Kapur inggih menik salah satunggal saking watu prasasti kutukan gangsal ingkang dipundamel déning Dapunta Hiyaŋ, salah satunggaling panguwaos saking Sriwijaya.[4] Wosipun prasasti Kota Kapur ingkang sampun diterjemahaken déning Coedes inggih menika:

Naskah Asli[sunting | sunting sumber]

  1. Siddha titam hamba nvari i avai kandra kayet ni paihumpaan namuha ulu lavan tandrun luah makamatai tandrun luah vinunu paihumpaan hakairum muah kayet ni humpa unai tunai.
  2. Umentern bhakti ni ulun haraki. unai tunai kita savanakta devata mahardika sannidhana. manraksa yan kadatuan çrivijaya. kita tuvi tandrun luah vanakta devata mulana yan parsumpahan.
  3. paravis. kadadhi yan uran didalanna bhami paravis hanun. Samavuddhi lavan drohaka, manujari drohaka, niujari drohaka talu din drohaka. tida ya.
  4. Marppadah tida ya bhakti. tida yan tatvarjjawa diy aku. dngan diiyan nigalarku sanyasa datua. dhava vuathana uran inan nivunuh ya sumpah nisuruh tapik ya mulan parvvanda datu çriwi-
  5. jaya. Talu muah ya dnan gotrasantanana. tathapi savankna yan vuatna jahat. makalanit uran. makasuit. makagila. mantra gada visaprayoga. udu tuwa. tamval.
  6. Sarambat. kasihan. vacikarana.ityevamadi. janan muah ya sidha. pulan ka iya muah yan dosana vuatna jahat inan tathapi nivunuh yan sumpah talu muah ya mulam yam manu-
  7. ruh marjjahati. yan vatu nipratishta ini tuvi nivunuh ya sumpah talu, muah ya mulan. saranbhana uran drohaka tida bhakti tatvarjjava diy aku, dhava vua-
  8. tna niwunuh ya sumpah ini gran kadachi iya bhakti tatvjjava diy aku. dngan di yam nigalarku sanyasa dattua. çanti muah kavuatana. dngan gotrasantanana.
  9. Samrddha svasthi niroga nirupadrava subhiksa muah vanuana paravis chakravarsatita 608 din pratipada çuklapaksa vulan vaichaka. tatkalana
  10. Yan manman sumpah ini. nipahat di velana yan vala çrivijaya kalivat manapik yan bhumi java tida bhakti ka çrivijaya.[4]

Terjemahan[sunting | sunting sumber]

  1. Keberhasilan !
  2. Wahai para dewata ingkang kuwasa, ingkang saweg ngempal lan ngayomi Kadātuan Śrīwijaya menika: panjenengan sedaya dewa-dewa ingkang miwiti wiwitanipun sedaya sumpah!
  3. Menawi ing pedalaman sedya tlatah ingkang wonten ing sangandhaipun Kadatuan menika badhé wonten tiyang ingkang mbaléla ingkang sengkongkol kaliyan para pambrontak, ingkang ngendika kaliyan pambrontak, ingkang mirengaken tembung pambrontak:
  4. ingkang tepang pambrontak, ingkang boten kurmat, ingkang boten manut, ingkang boten setya dhumateng kula lan kanggé panjenenganipun ingkang kula angkat minangka datu; kersanipun tiyang-tiyang ingkang dados paraga tumindak-tumindak kasebat tilar donya kenging kutuk supados satunggaling ekspedisi kanggé dumadakan nglawan ing sangandhapipun pimpinan datu utawi sawetawis datu Sriwijaya, lan supados penjenenganipun
  5. diukum sesarengan marga kaliyan kulawarganipun. Ugi supados sedaya tumindakipun ingkang ala, kadosta ngrusuhi katentremanipun jiwa tiyang, andamel tyang sakit, andamel tiyang édan, ngginakaken mantra, racun, ngginakaken upas racun, lan tubu, ganja,
  6. saramwat, pekasih, meksa kekajenganipun dhumateng tiyang sanès lan sapanunggalanipun, mugi tumindak-tumindakipun menika boten kasil lan ngantem panjenenganipun ingkang klentu tumindak jahat; supados penjenenganipun ugi séda kenging kutuk. Tambahan ugi supados panjenenganipun ingkang ngasut tiyang
  7. supados ngrisak, ingkang ngrisak watu ingkang dipunsèlèhaken ing panggénan menika, ugi séda kenging kutuk; lan diukum langsung. Supados tiyang ingkang tumindak rajapati, pambrontak, panjenenganipun igkang boten bekti, ingkang boten setya dhumateng kula, supados paraga tumindak ksebat
  8. séda kenging kutuk. Nanging menawi tiyang manut stya dhumateng kula lan kanggé panjenenganipun ingkang kula angkat minangka datu, pramila mugi-mugi usaha panjenenganipun dipunberkahi, ugi marga kaliyan kulawarganipun
  9. mawi kasil, kasentosan, kasarasan, kabebasan saking bebana, kalimpahan sedayanipun kanggé sedaya negeri panjenenganipun ! Tahun Saka 608, sepisanan sepalih terang wulan Waisakha (28 Februari 686 Masehi), nalika wekdal menika
  10. kutukan menika dipunucapaken; pemahatanipun lumampah nalikanipun bala tentara Sriwijaya nembe bidhal kanggé nyerang bhumi jawa ingkang boten manut dhumateng Sriwijaya. [4]

Wos[sunting | sunting sumber]

Nalikanipun prasasti Kota Kapur dipunwedalaken, Raja Sriwijaya saweg ngirimaken ekspedisi kanggé naklukaken pulo Jawa, amargi boten bekti dhumateng Sriwijaya. Prasasti menika boten nyebataken kerajaan-kerajaan pundi ingkang badhé diserang ingkang wonten namung bhumi Jawi. Tentara Sriwijaya bidhal menyang tanah Jawi ing dinten sepisan wulan terang wulan Waisaka, taun Saka 608. Bidhalipun tentara mawi gunggung ingkang kathah menyang Pulo Jawi ndadosaken pertahanan keamanan ing salabeting negri dados lungkrah. Kuwatir kedadosan pambrontakan ing salabetipun negari, pramila Dapunta Hyang (Raja Sriwijaya) medalaken anceman menika.[5]

Wosipun prasasti inggih menika drohaka (durhaka), dipunwiwiti mawi cariyps pambrontakan Kendra Kayet. Dipuncariyosaken, Kendra kayet inggih menika satunggaling tokoh ingkang mandhégani dhumateng Dapunta Hyang. Kanggé numpes pambrontakan Kayet, Dapunta Hyang ngirim tentara ing sangandhapipun Senapato Tandrun Luah. Ing yuda, Senapati Tandrun Luah kasih dipunpejahi déning Kayet. Nanging, pungkasanipun Kayet ugi kasil dipuntangkep déning Dapunta Hyang. Pramila, cariyos pambrontakan Kayet prelu dipundadosaken pasinaonan déning tiyang-tiyang ingkang wonten ing sangandhapipun kuwasanipun Sriwijaya mbok bilih kados pundi kémawon kuwat panjenenganipun, tetep boten bakal menang nglawan Raja Sriwijaya.[5]


Pirsani ugi[sunting | sunting sumber]


Cathetan Suku[sunting | sunting sumber]

  1. ^ a b Prasasti Kota Kapur(diundhuh 27 September 2012)
  2. ^ a b c (id)Situs Kota Kapur(diundhuh 27 September 2012)
  3. ^ a b (id)Sejarah Kerajaan Sriwijaya(dipunundhuh 20 Februari 2013)
  4. ^ a b c (id)Prasasti Kota Kapur(dipunundhuh 20 Februari 2013)
  5. ^ a b (id)Isi Prasasti Kota Kapur(dipunundhuh 20 Feebruari 2013)