Pitik alas

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Pitik Alas
Pitik alas abang Gallus gallus
Klasifikasi èlmiah
krajan: Animalia
filum: Chordata
kelas: Aves
ordo: Galliformes
kulawarga: Phasianidae
Genus: Gallus
Brisson, 1766
Spesies
  • Gallus gallus
  • Gallus lafayetii
  • Gallus sonneratii
  • Gallus varius

Pitik alas iku jeneng umum kanggo jinis-jinis pitik liar sing urip ing alas. Ing basa Madura ajem alas lan ing basa Inggris junglefowl; kabèh ngrujuk ing papan uripé lan sifaté sing liar.

Pitik-pitik iki saka segi wangun awak lan prilaku sarupa banget karo pitik-pitik ingon, amarga pancèn arupa leluhur saka pitik ingon. Jantan karo betina béda wangun awaké, werna lan ukurané (dimorfisme seksual, sexual dimorphism). Pitik alas jantan duwé wulu sing manéka warna lan éndah, béda karo pitik betinané sing cenderung duwé werna monoton lan kusem.

Ragam jinis lan Penyebaran[sunting | sunting sumber]

Kabèh, ana patang spesies pitik alas sing nyebar wiwit saka India, Sri Lanka nganti Asia Kidul-Wétan klebu Kapuloan Nusantara. Papat spesies iku:

Rong jinis ana ing Indonésia, nyebar alami utamané ing bagéyan kulon kapuloan. Rong jinis pitik iku: (1) Pitik-alas abang, sing seneng bagéyan alas sing rélatif katutup; lan (2) Pitik-alas ijo, sing luwih seneng alas-alas kabukak lan wilayah mawa bukit-bukit.

Kabiasaan[sunting | sunting sumber]

Pitik alas iku mangan apa waé, senajan cenderung minangka pamangan wiji-wijian. Nanging kayadéné pitik umumé, pitik alas uga mangan pucuk-pucuk suket, srangga lan manéka kéwan cilik sing ditemoni.

Manuk iki biasané urip pasangan utawa jroning kelompok cilik. Turu ing dhuwur pang perdu utawa semak, ora adoh banget seka dhuwur lemah. Nalika usum ngendhog, betina gawé susuh prasaja ing sadhuwuré lemah lan ngengkremi endhogé nganti netes. Anak-anak pitik alas dimong déning baboné.

Ora kaya pitik ingon, pitik alas pinter mabur; ora suwé sawisé ninggalaké susuh papané netes.

Dhomèstikasi[sunting | sunting sumber]

Pitik alas arupa salah siji jinis unggas sing wis didhomèstikasi manungsa wiwit èwonan taun kepungkur. Pitik alas abang dikawruhi minangka nenek-moyang langsung saka anéka jinis pitik ingon. Éwadéné pasilangan pitik alas ijo karo pitik ingon ngasilaké pitik bekisar, sing misuwur banget ing Jawa Wétan amarga swara kluruké sing apik lan wuluné sing éndah.

Pitik alas jroning dongèng[sunting | sunting sumber]

Sapérangan crita rakyat tradhisional nampilaké pitik alas minangka salah siji tokohé. Dongèng rakyat kayadéné Ciung Wanara saka dhaérah Sunda, utawa vèrsi Jawané sing mawa judhul Panji Laras utawa Cinde Laras, nyritakaké tokoh utama sing duwé pitik jago utawa pitik alas jago sing pinter tarung lan kluruk.

Lan kluruké iku dudu kluruk biasa, nanging isi crita ngenani nasib bendarané iku. Minangka conto, kluruké pitik jago Ciung Wanara muni:

Blak ! Blak ! kukuruyuuuuk
Bapa raja Ibu uga ratu !
Suwé kandhutan setaun !
Paraji ibu ratu !
Senajan manis nanging madu !”
Kanthi wengi mata ditutup !
Kanthi wengi kuping ditutup !
Kaloro tangan dibanda !
Nalika lair jroning kandaga kèli !
Bebarengan sabutir endhog ... !

(Saka Ciung Wanara, sawijining crita pantun Sunda, déning Ajip Rosidi. Jakarta: Gunung Agung, 1985)

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Pitik_alas&oldid=822399"