Pethèt

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
(Dipunpindhah saking Pethet)
Langsung menyang: pandhu arah, pados

Cithakan:TaxoboxLamtoro

Leucaena leucocephala

Pethèt uga diarani lamtoro, mandingan/kemlandingan utawa petai cina.[1] Pethet nduwéni jeneng latin Leucaena leucocephala.[1] Déné pethèt iki kalebu famili Mimesaceae.[1] Ing Indonésia tanduran pethèt kalebu akéh cacahé. [2] Godhong tanduran pethet kerep kanggo ramban pakan kéwan, déné wijiné kang isih ijo biyasané kanggo masakan umpamane campuran buntil utawa bothok. Pupus godhonge uga kena kanggo campuran pecel. [2] Saliyané iku kayu pethèt kang atos uga kena kanggo kayu obong utawa kanggo olah-olah ing pawon. [2]Ing dhaérah tartamtu ana kang ngunakaké godhong pethèt kang isih nom (pupuse) dadi tamba [tatu]] anyaran.[2]

Dhèskripsi[sunting | sunting sumber]

Pethèt kalebu tanduran kang nduwèni kayu kang atos, sanajan ukurané ora pati gedhé. [1]Pethet nduwéni godhong majemuk kang manggon ing tangkai kang nduwéni bilah ganda. Kembangé kaya jambul, wernané putih. [1]Kembang pethèt diarani cengkaruk. [1]Woh pethèt amèh padha kaya woh peté kang jeneng latiné Parkia speciosa, ananging ukurané luwih cilik.[1] Pethet uga nduwéni woh kang kulité luwih tipis tinimbang peté.[1] Pohon utawa perdu, dhuwure nganti 20m; sanadyan akeh-akehe mung kira-kira 10m. "Percabangan" sithik, akeh, kanthi pepagan kecoklatan utawa rada abu-abu, "berbintil-bintil" lan "berlentisel". Ranting-ranting bulat torak, dengan ujung yang berambut rapat.[3]

Daun majemuk menyirip rangkap, sirip 3—10 pasang, kebanyakan dengan kelenjar pada poros daun tepat sebelum pangkal sirip terbawah; daun penumpu kecil, segitiga. Anak daun tiap sirip 5—20 pasang, berhadapan, bentuk garis memanjang, 6—16(—21) mm × 1—2(—5) mm, dengan ujung runcing dan pangkal miring (tidak sama), permukaannya berambut halus dan tepinya berjumbai.[3][4]

Bunga majemuk berupa bongkol bertangkai panjang yang berkumpul dalam malai berisi 2-6 bongkol; tiap-tiap bongkol tersusun dari 100-180 kuntum bunga, membentuk bola berwarna putih atau kekuningan berdiameter 12—21 mm, di atas tangkai sepanjang 2—5 cm.[5] Bunga kecil-kecil, berbilangan—5; tabung kelopak bentuk lonceng bergigi pendek, lk 3 mm; mahkota bentuk solet, lk. 5 mm, lepas-lepas. Benangsari 10 helai, lk 1 cm, lepas-lepas.[4]

Buah polong bentuk pita lurus, pipih dan tipis, 14—26 cm × 1.5—2 cm, dengan sekat-sekat di antara biji, hijau dan akhirnya coklat kering jika masak, memecah sendiri sepanjang kampuhnya. Berisi 15—30 biji yang terletak melintang dalam polongan, bundar telur terbalik, coklat tua mengkilap, 6—10 mm × 3—4.5 mm.[3][4]

Pethèt kalebu tanduran polong kang nduwèni isi cilik-cilik kang cacahé lumayan akèh.[1] Pethèt kerep didadèkaké pager tumrap para petani kang manggon ing padésan.[1] Carané tanduran pethèt ditandur ngubengi sawah utawa tegalan.[1] Pethèt uga kena kanggo rabuk.[1]

Habitat[sunting | sunting sumber]

Kembang, woh lan godhong lamtoro. India.
Woh lamtoro kang wis garing

Pethèt cocok urip ing dhataran rendah nganti panggonan kang dhuwuré 1500 mèter ing sandhuwuré lumahing segara.[6]Ing Indonésia pethèt mèh waé cures sawisé kaserang ama wereng. [1]

Nengkaraké[sunting | sunting sumber]

Pethèt bisa ditangkaraké nganggo wiji kang wis tuwa lan garing.[1] Cara liyané kanggo nangkaraké yaiku kanthi stèk pang.[1]Saliyané iku pethèt uga kena ditangkaraké kanthi turus utawa kayu pethèt kang dicublekaké ing lemah.[1]

Dasanama[sunting | sunting sumber]

Jeneng Lokal : Petai cina (Indonesia), Mandingan, Kemlandingan, Lamtoro (Jawa); Palanding, Peuteuy selong (Sunda), Kalandingan (Madura).[1]

Jeneng liyané pethèt yaiku Leucaena glauca, Benth.[1]

Khasiat[sunting | sunting sumber]

Pethèt bisa ngobati werna-werna penyakit. [7]Contoné yaiku Diabétes melitus, Cacingen, ningkataké Gairah seks, tatu anyaran, aboh, Tluseben utawa kasura.[7]

Gizi[sunting | sunting sumber]

Saben 100 gram wiji polong pethèt utawa Leucaena leucocephala kang wis tuwa ngandhut zat kimia kang akéh jinisé.[8]

Déné godhong pethèt ngandhut zat aktif kang diarani alkaloid, saponin, flavonoid, lan tanin.[2]

Asal-usul, anak jenis dan persebaran[sunting | sunting sumber]

Tanduran iki asli saka Meksiko lan Amerika Tengah, lan sabanjure wong-wong Spanyol nggawa winihe menyang jajahane Filipina ing akhir abad XVI lan saka papan iki lamtoro banjur sumebar kanngo eyub-eyub, kayu bakar lan pakan ingon-ingon.[9]

Lamtoro gampang tuwuhé lan banjur ndrebala ing negara-negara tropis ing Asia lan Afrika; kalebu Indonesia. Tanduran iki nduweni 3 subspesies, yaiku:[5]

  • Leucaena leucocephala ssp. leucocephala; yaiku jinis kang disebarake dening wong Spanyol. ing Jawa dikenal mandingan, lamtoro' utwa petai cina ‘lokal’, dhuwur wite watara 5 m lan mung cilik sarta galihe atos.
  • ssp. glabrata (Rose) S. Zárate. Dikenal lamtoro gung, kang luwih gedhe ing samubarange (wit, godhong, kembang, woh) saka lamtor biasa, mula kasebut gung. Sarta,
  • ssp. ixtahuacana C. E. Hughes; kang sumebar ing Meksiko lan Guatemala.

Ama[sunting | sunting sumber]

Tanduran iki ora nduweni ama kang akeh, nanging mung ama kutu loncat (Heteropsylla cubana) kang tau ndadekake tanduran mandingan/lamtoro (dudu lamtoro gung) cures ing pira-pira panggon ing Indonesia akhit taun 1980-an.[9]

Chatetan suku[sunting | sunting sumber]

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r (id)http://www.iptek.net.id(dipunundhuh tanggal 18 Mei 2011)
  2. ^ a b c d e (id)http://www.uny.ac.id(dipunundhuh tanggal 18 Mei 2011)
  3. ^ a b c E-Prosea Detail: Leucaena leucocephala (Lamk.) de Wit
  4. ^ a b c Steenis, CGGJ van. 1981. Flora, untuk sekolah di Indonesia. PT Pradnya Paramita, Jakarta. Hal. 216 (sebagai Leucàena glàuca Bth.).
  5. ^ Kaluputan sitat (pangutipan) Tag <ref> ora absah; ora ditemokaké tèks kanggo ref mawa jeneng icraf_1069
  6. ^ (id)http://pusatpanduan.com(dipunundhuh tanggal 18 Mei 2011)
  7. ^ a b (en)http://medical-dictionary.thefreedictionary.com(dipunundhuh tanggal 18 Mei 2011)
  8. ^ (id)http://naturindonesia.com(dipunundhuh tanggal 18 Mei 2011)
  9. ^ a b FACT Sheet: Leucaena leucocephala - a versatile nitrogen fixing tree. FACT 97-06, September 1997.

Artikel punika taksih tulisan rintisan (stub). Sinten kémawon ingkang kersa mbenakaken, sumangga kémawon.

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Pethèt&oldid=873353"