Morfologi (linguistik)
Morfologi utawa widyatembung menika salah satunggaling cabang linguistik.[1] Morfologi ateges cabang linguistik ingkang ngèdintifikasi satuan-satuan dasar basa dadi satuan gramatikal. Morfologi nyinauni asalipun tembung kaliyan pengaruhipun owah - owahan bentuk tembung terhadap golongan lan arti tembung. utawi morfologi menika ndipunsinauni bentukipun tembung sarta fungsi owah - owahan bentuk tembung kuwi, fungsi gramatik utawa fungsi semantik.[2]
Bab lan Paragraf |
Morfèm[sunting]
Morfém yaiku satuan gramatikal kang paling cilik lan duwèni makna.
Morf lan alomorf[sunting]
- Morf yaiku nama kanggè sedaya awujud ingkang dèrèng dipunmangertosi statusipun.
- Alomorf yaiku nama kanggè awujud kuwi menawi sampun dipunmangertosi statusipun morphem wau.
Klasifikasi morfèm[sunting]
- Morfèm bebas
Morfèm bebas yaiku morfèm ingkang tanpa morfem sanèsipun saged dhewekan.
Tuladha : wangsul, dhahar, bagus.
- Morfèm terikat
Morfèm terikat yaiku morfèm ingkang tanpa dipungabung rumiyin kaliyan morfèm sanesipun mboten saged(ora isa ngadeg dhewe).
Tuladha : juang, henti, gaul.[3]
Tembung[sunting]
Tembung yaiku satuan gramatikal bèbas paling alit. Kata awujud dasaripun saged satunggal morfèm utawi tembung ingkang wonten imbuhanipun. Kata diklasifikasikan dados gangsal kelompok yaiku verba, adjektiva, adverbia, nomina, lan kata tugas.[4]
Prosès morfologi[sunting]
- Afiksasi
- Wonten ing ngriki tembung dipunparingi ater – ater. Wonten ing ngajeng, seselan, ing wingking lan gabungan ater- ater kala wau.
- Pengulangan
- Wonten pengulangan utuh (dwilinggo), pengulangan utuh dibarengi swanten (dwilinggo salin swara), pengulangan awal (dwipurwa), lan pengulangan akhir (dwiwasana).
- Pemajemukan dan Akronimisasi
- Wonten tembung majemuk ingkang bentukipun kalih tembung, tiga tembung, lan wonten ugi ingkang bentukipun cambiran tugel (akronim).
- Pangowahan swanten
- Tembung baru ingkang dipundamel saking pangowahan swanten vocal, utawi pangowahan swanten konsonan, utawi pangowahan kalih - kalihipun.
- Produktifitas
- Frèkuènsi
- Frèkuènsi wonten hubungan kaliyan asring mboten proses menika ketingal.
- Perubahan Morfofonemik
- Wonten ing bab menika bentuk morfem kaliyan alomorf – alomorf lan syarat distribusinipun.[5]
Cathetan Suku[sunting]
- ^ Situs Pusat Panduan(Dipuntingali tanggal 16 Mei 2011)
- ^ morfologi.com
- ^ Chaer, Abdul.1994.Linguistik Umum.Jakarta : Rineka Cipta
- ^ pustaka.ut.ac.id(Dipuntingali tanggal 15 Mei 2011)
- ^ Poedjosoedarmo, Soepomo.1979. Morfologi Bahasa Jawa. Jakarta : Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa DEPDIKBUD.