Leukemia

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Leukemia
Acute leukemia-ALL.jpg
Sedhiyan sumsum balung kanthi pawarna Wright. Sedhiyan nedahaké leukemia limfoblastik akut prekurisr sel-B.
ICD-10 C91-ICD-10 Chapter C|C95
ICD-9 208.9
ICD-O: 9800-9940
DiseasesDB 7431

Leukemia utawa kanker getih iku saklompok panyakit neoplastik sing manéka ragamé, ditengeri déning panikelan sacara ora normal utawa transformasi maligna saka sèl-sèl pambentuk getih ing sumsum balung lan jaringan limfoid. Sèl-sèl normal ing njeron sumsum balung digantèkaké déning sèl ora normal utawa abnormal. Sèl abnormal iki metu saka sumsum lan bisa ditemokaké ing njeron getih perifer utawa getih pinggir. Sèl leukemia mangaruhi hematopoiesis utawa prosès pambentukan sèl getih normal lan imunitas awak panandhang.

Leukemia yaiku kanker kang kadadéan ana ing sèl-sèl getih (sèl getih putih). Leukemia biasané diwiwiti saka sumsum balung, panggonané ana ing sèl-sèl getih iku dhéwé. Mangkono, sèl-sèl getih putih sing sakjané fungsiné kanggo sistem pertahanané awak malih lan mrodhuksi sèl kang ora kakontrol.

Tembung leukemia tegesé "getih putih", amarga ing awaking panandhang ditemokaké akèh sèl getih putih sadurungé diterapi. Sèl getih putih sing katon akèh arupa sèl sing isih enom, upamané promielosit. Cacahé sing tansaya akèh bisa ngganggu fungsi normal sèl liyané.

Leukimia (kanker getih) iku penyakit sing ditengeri kanthi saya akèhé gunggung sèl getih putih (leukosit). Panikelan iki cepet banget lan ora kakontrol, uga wangun sèl–sèl getih putihé ora normal. Ing pamriksan mikroskopis apus getih pinggir katon sèl getih putih enom, gedhé-gedhé lan sèlé isih mawa inti (megakariosit) putih (neoplasma hematologi). Akèh ahli nyebutaké leukemia dadi keganasané sèl getih putih (neoplasma hematologi). Leukimia iki asring fatal akibaté senajan iku leukemia limpositik sing wis taunan (chronic lymphocytic leucaemia), sing biyèn disebut dadi jenis leukemia sing isa tahan suwé nganggo pangobatan sing intènsif.[1]

Penyakit leukemia duwé andhil 4% saka kabèh penyakit kanker sing nyebabaké pati.[1] Penyakit leukemia ing Amérika Sarékat manggoni urutan nomer lima minangka penyakit kang angka kadadéané kira-kira 12-15 per 100.000 pendhudhuk. [rujukan?]

Klasifikasi[sunting | sunting sumber]

Leukemia bisa diklasifikasiké saka dhasar:

Lakuning alamiah panyakit: akut lan kronis[sunting | sunting sumber]

Leukemia akut ditengeri kanthi lakuning panyakit sing cepet banget, mematikan, lan memburuk. Yèn ora énggal diobati panandang bisa tilar donya ing étungan minggu tekan dina. Éwadéné leukemia kronis lumakuning panyakit ora patiya cepet saéngga nduwèni pangarepan urip sing luwih suwé, nganti luwih saka setaun.

Klasifikasi leukimia akut[sunting | sunting sumber]

Klasifikasi leukemia akut[1]:

Tipe Subtipe
Limpositik Leukimia limpositik Akut (LLA)
LLA sing asring ditemoni:
* LLA sel T
* LLA sel B
Monositik Leukimia Monositik Akut (LMA):
* LMA ora karo sèl sing mateng (M0)
* LMA karo sèl sing mateng (M1)
* LMA cetha karo sèl sing mateng (M2)
* LMA karo sèl premielosit lan granul akèh (M3)
Mielomonositik Leukimia mielomonositik Akut (LMMA(M4))
Monositik Leukimia Monositik Akut kanthi sithik deferensiasi (M5)
Eritroid Leukimia Eritroid Akut = LEA (M6)
Sel mass Leukimia sel mass sing Akut
Megakariosit Leukimia megakariosit (M7)

Tipe sèl predominan sing kalibat: limfoid lan mieloid[sunting | sunting sumber]

Banjur, panyakit diklasifikasikaké mawa jinis sel sing ditemokaké ing sedhiyan getih pinggir.

Cacahing leukosit ing getih[sunting | sunting sumber]

  • Leukemia leukemik, yèn cacahing leukosit ing njeron getih luwih saka normal, ana sel-sel abnormal
  • Leukemia subleukemik, yèn cacahing leukosit ing njeron getih kurang saka normal, ana sel-sel abnormal
  • Leukemia aleukemik, yèn cacahing leukosit ing njeron getih kurang saka normal, ora ana sel-sel abnormal

Prevalensi papat tipe utama[sunting | sunting sumber]

Kanthi ngombinasikaké rong klasifikasi pisanan, mila leukemia bisa dipérang dadi:

  • Leukemia limfositik akut (LLA) arupa tipe leukemia paling asring dumadi ing bocah-bocah. Panyakit iki uga ana ing wong diwasa sing utamané wis yuswa 65 taun atawa luwih
  • Leukemia mielositik akut (LMA) luwih asring dumadi ing wong diwasa tinimbang bocah-bocah.Tipe iki mbiyèné disebut leukemia nonlimfositik akut.
  • Leukemia limfositik kronis (LLK) panandhangé asring wong diwasa sing yuswané luwih saka 55 taun. Sok-sok uga panandhangé wong diwasa enom, lam mèh ora ana ing bocah-bocah.
  • Leukemia mielositik kronis (LMK) asring dumadi ing wong diwasa. Bisa uga dumadi ing bocah-bocah, nanging sithik banget.

Tipe sing asring dumadi ing wong diwasa yaiku LMA lan LLK, senadyan LLA asring dumadi ing bocah-bocah.

Etiologi utawa panyebab leukemia[sunting | sunting sumber]

Panyebab leukemia durung dingertèni pesthiné, dikira-kira panyebabé ora mung siji nanging kumpulan saka akèh faktor risiko. Sapérangan faktor sing bisa mangaruhi frékuènsi leukemia, kayata:

Radiasi[sunting | sunting sumber]

Radiasi bisa ningkataké frékuènsi LMA lan LMA. Ora ana lapuran ngenani gegandhèngan antarané radiasi karo LLK. Sapérangan lapuran sing ndhukung:

  • Para pegawé radiologi luwih asring nandhang leukemia
  • Panandhang kanthi radioterapi luwih asring nandhang leukemia
  • Leukemia ditemokaké ing korban urip kadadèyan bom atom Hiroshima lan Nagasaki, Jepang

Faktor leukemogenik[sunting | sunting sumber]

Ana sapérangan dat kimia sing wis diidhèntifikasi bisa mangaruhi frékuènsi leukemia:

Saka lapuran para ahli, kedadéan leukemia ana gandhèngané karo phenil butazon sing asring diwènèhaké marang panandhang sing ngeluh lara pasendhian lan uga ana gegandhèngané karo chloramphenicol, obat pilihan utama kanggo panandhang mriyang tipes. Panelitèn ing Cina yèn ana risiko leukemia ing wong sing éntuk pangobatan chloramphenicol ping 11-12 dibandhingaké karo wong sing ora éntuk pangobatan iku.[1]

Epidemiologi[sunting | sunting sumber]

Herediter[sunting | sunting sumber]

Panandhang sindrom Down nduwèni insidensi leukemia akut ping 20 luwih gedhé saka wong normal.

Virus[sunting | sunting sumber]

Virus bisa njalari leukemia kayata retrovirus, virus leukemia feline, HTLV-1 ing wong diwasa.

Dilapuraké saka asil risèt panelitèn ing unggas kayadéné manuk pelikan, mencit, tikus, lan sapi menawa panyebabé leukemia iku sajenis mikroorganisme sing lolos saka saringan kuman, nanging isih isa kétok mawa mikroskop èlèkron. Awalé mikroorganisme iku dijenengi virus RNA.[1]

Wis disepakati jenengé virus Epstein-Barr sing nyebabaké penyakit Burkitt (sajenis tumor kelenjar limpe sing disebut limpoma lan kedadéan ing bocah-bocah sing digandhèngaké karo kedadéané kaganasan leukemia limpositik akut).[1]

Infèksi virus Epstein-Barr ing wong sing ngalami pamudhunan imun iki digandhèngaké karo kedadéan kaganasané nasopharynx carcinoma (kanker getih krongkongan) sing saliyané ora gampang ditulung lan asring ngakibataké fatal karo nyebabaké sarcoma monoblastik ing Afrika.[1]

Virus sing nyebabaké leukemia ing manungsa isih dadi padhebatan para ahli ing pirang-pirang dekade iki. Iki diwiwiti saka lapuran Gross sing nélakaké wis ditemokaké virus C ing mikroskop èlèktron saka panandhang leukemia murine. Lapuran taun 1970 yèn virus C iku ditemokaké ing panandhang kanker sajenis limpo sarcoma lan fibrosarkoma ing gabon lan kethèk liar.[1]

Faktor turunan[sunting | sunting sumber]

Katon anané kacenderungan kedadéan leukemia akut luwih akèh kedadéan ing anggota keluarga tinentu.[1]

Dhiagnosa[sunting | sunting sumber]

Secara kasar dhiagnosa leukemia bisa dijejegaké saka pamriksan mikroskopis préparat apus getih pinggir. Nanging biyasané asring dibutuhaké pamriksan biopsi sumsum balung. Kanggo nemtokaké subtipe lan morphologi sèl getih, dibutuhaké pamriksan bio kimia[1].

Perkembangan pamriksan kanggo nemtokaké drajat lan pangumpulan penyakit. Naging kaya iki, dibutuhaké dhiagnosa sing trep kanggo nemtokaké angkah pangobatan lan nemtokaké pragnosa (dalané penyakit)[1].

Gejala klinik[sunting | sunting sumber]

Gejala sing gampang dipahami yaiku:

  • Gejala akibat anané sèl leukemia sing mlebu ing sumsum balung. Lumebuné iki ngakibataké kurangé panggawéan sèl getih sing liyané kanthi pirang-pirang konsekuènsi. Yaiku, gampang kedadéan panggetihan amarga prodhuksi sèl pangempel getih tansaya kurang saéngga panandhang katon pucet, lemes, lan bobot awaké kurang amarga nafsu mangan mudhun lan amarga sèl leukemia mlebu ing saluran cerna[1].
  • Gejala liyané amarga sèl leukimia mlebu ing organ vital liyané kayata ing kelenjar limpe, organ ati lan limpa. Akibaté yaiku ditemoni panggedhéan kelenjar limpe (limpadenopati) lan panggedhéan organ ati lan limpa (hepato splenomegali)[1].
  • Ing dhaérah sirah lan gulu isa dideleng yèn sèl leukemia mlebu ing kulit lan balung. Akibaté, katon gejala panggetihan utawa pangumpulan pambuluh getih walik nganti ditemoni bintik–bintik panggetihan ing sakupengé bal mripat utawa sok-sok wernané semu kuning (jaundice). Ing awalé penyakit gejala iki ing ndhuwur mungkin katon sehat kaya ora lara[1].
  • Mlebuné sèl leukemia ing kulit disebut leukemid lan bisa mbentuk borok utawa bisul utawa kulit werna semu kuning[1].
  • Bintik–bintik panggetihan ing kulit isa dadi kawigatèn pamriksa lan mikiraké kamungkinan gejala leukemia[1].
  • Ing mripat, sèl leukemia mlebu isa ing bagéan mripat diawali saka uvea (rongga bal mripat ngarep), choroid, retina karo ing pasarafan mripat ing bagéan njero saéngga pandelengan kaganggu utawa ana pambuluh getih walik mripat sing ngalang-ngalangi[1].
  • Katon ing saraf utek akibat saka mlebuné sèl leukemia ing saraf utek utawa akibat kelainan metabolisme utawa amarga panyandhetan ilènan banyu utek lan sumsum balung mburi[1].
  • Sok-sok kedadéan lumpuh saraf utek ka-7 sing ngurusi otot–otot rai sing asring ditemoni ing leukemia limpositik akut[1].

Pangobatan[sunting | sunting sumber]

Oprasi panjupukan tumor (èksisi) dudu langkah utama ing pangobatan kanker getih (leukemia). Yèn kaya mangkéné mungkin ing panandhang leukemia sing liyané jinis Hodgkin sok-sok dilakoni karo panjupukan panggedhéan kelenjar limpe secara lokal[1].

Ing kéné isa dideleng prinsip–prinsip pangobatan leukemia[1]:

  • Kanggo ngatasi keluhan lan kelainan klinik (pangobatan paliatif)
    • Diusahakaké supaya panandhang sacara fisik lan méntal ana ing kondhisi paling apik.
    • Kuduné digatèkaké èfèk samping utawa pangaruh ora becik (toksisiti) saka obat–obat sing diwènèhaké. Dadi, milih obat–obatan sing toksisitasé asor amargi ora arang timbul sing kaluwihan ing obat–obatan (idiosinkrasi)
  • Kanggo ngatasi kelainan sèl–sèl getih:
    • Diwatesi gunggung sèl leukemia kanthi nganggo busulfan sing bisa mangaruhi sèl–sèl indhuk (sèl stem) sing dadi bakal sèl leukemia.
  • Faktor umum, psikologis, lan status ékonomi panandhang kuduné dadi tetimbangan pangobatan panandhang leukemia.

Obat–obat sing asring dianggo ing pangobatan leukemia[1]:

  • Panyinaran
    • Sinar X lan sinar gamma
  • Obat anti-metabolik
    • Metotreksat
    • Sitosin srabinosid
    • 6-merkaptopurin
  • Zat alkilating
    • Nitrogen mustard
    • Khlor ambusil
    • Siklopospamid
    • Busulfan
    • Mepalan
    • dat stamokinetik
    • vinblastin
    • vinkeristin
    • Antibiotik
    • Dunomisin
    • Bleomisin
  • Hormon anak ginjal (adrenal)
  • Liya-liya
    • L.Asparginase
    • Prokarbazin
    • Nitrourease
    • Dibromanitol

Pamènèhan antibiotik kanggo ngatasi infèksi sok-sok kudu kombinasi. Upamané yaiku gabungan penisilin (trimetin lan pipersilin) lan aminoglikosid (supaya amikasin, tobramisin, lan gentasimin). Pamènèhan antibiotik jangka wektu suwé bisa nimbulaké èfèk samping yaiku kedadéan tuwuhé jamur. Kahanan kaya iki bisa diatasi kanthi mènèhi ampotirisin B. Ing leukemia kronis mungkin dibutuhaké panyinaran limpa dikanthèni wènèhi obat alkilating kayadéné L-penil alanin mustard utawa gabungané busulfan lan khlorambusil. Mènèhi obat anti-leukimia tunggal ora dianjuraké. Yèn kaya mangkéné biyèn tau diwènèhi aminopterin lan obat anti-metabolisme purin, kortikosteroid lan vinkristin cara tunggal. Ing panandhang leukemia limpositik akut asring diwènèhi gabungan kortikosteroid karo obat anti-metabolisme folik asid (B6)[1].

Komplikasi[sunting | sunting sumber]

Ing kéné bisa dideleng komplikasi sing timbul ing leukemia[1]:

  • Anemia (kurang getih). Iki amarga prodhuksi sèl getih abang kutang utawa akibat panggetihan.
  • Kainfèksi akèh penyakit. Iki amarga sèl getih putih kurang apik panggunaané, yèn kaya mangkéné gunggungé kakèhen nanging bisa malih dadi ganas, saéngga ora kuwat nglawan infèksi lan bendha asing sing mlebu menyang awak. Saliyané iku, ing leukemia, obat–obatan anti-leukimia ngedhunaké kakebalan.
  • Panggetihan. Kedadéan iki akibat anané sèl leukemia sing neken ing sumsum balung saéngga sèl pangempel getih prodhuksiné kurang.
  • Gangguan metabolisme:
    • Bobot awak tansaya mudhun;
    • Mriyang ora dikanthèni infèksi sing cetha;
    • Kalium lan kalsium getih ningkat utawa ana sing ora ningkat;
    • Gejala asidosis akibat asam laktat ningkat.
  • Mlebuné sèl leukemia menyang organ–organ:
    • Katon organ limpa tansaya gedhé;
    • Gejala gangguan saraf utek;
    • Gangguan kasuburan, lan
    • Tandha–tandha pangumpulan pambuluh grtih paru.
  • Ana sapérangan komplikasi ing kandhutan yèn panandhang lagi ngandhut.

Patogénésis[sunting | sunting sumber]

Leukemia akut lan kronis arupa sawijining wangun kaganasan utawa maligna sing mijil saka panikelan klonal sèl-sèl pambentuk sèl getih sing ora kakontrol. Mekanisme kontrol selulèr normal mungkin ora lumaku kanthi becik amarga anané owah-owahan ing kodhe genetik sing kuduné nduwèni tanggung jawab marang pangaturan tuwuhing sèl lan diferènsiasi.

Sèl-sèl leukemia nglakoni wektu dhaur ulang sing luwih alon tinimbang sèl normal. Prosès pamatengan utawa maturasi lumaku ora jangkep lan tahan urip luwih suwé tinimbang sèl sajinis sing normal.

Leukemia akut[sunting | sunting sumber]

Manifestasi klinik[sunting | sunting sumber]

Manifestasi leukemia akut arupa akibat saka komplikasi sing dumadi ing neoplasma hematopoetik sacara umum. Nanging saben leukemia akut nduwèni ciri khasé dhéwé-dhéwé. Sacara umum, leukemia akut nduwèni 3 tetenger utama yaiku:

  • Cacahing sel ing perifer sing dhuwur banget, saéngga njalari dumadiné infiltrasi jaringan utawa leukostasis
  • Panggantian elemen sumsum balung normal sing bisa ngasilaké komplikasi minangka akibat saka anemia, trombositopenia, lan leukopenia
  • Metuning faktor faali sing njalari komplikasi sing signifikan

Alat diagnosa[sunting | sunting sumber]

Leukemia akut bisa didiagnosa liwat sapérangan piranti, kayata:

Panyebab pati[sunting | sunting sumber]

Wis dijlèntrèhaké sadurungé yèn leukemia (kanker getih) dikawruhi minangka salah siji panyebab pati. Iki keranten wong sing wis didhiagnosa lara leukemia uripé kudu ngadhepi karo:

  1. Penyakit infèksi
  2. Panggetihan
  3. Gabungan infèksi lan panggetihan.
  4. Gangguan fungsi organ vital kayadéné utek, jantung, lan paru-paru akibat panyusupan sèl leukemia.[1]

Cathetan sikil[sunting | sunting sumber]

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y Yatim, Faisal.2003.Talasemia Leukimia dan Anemia.Jakarta:Pustaka Popoler Obor.

Réferènsi[sunting | sunting sumber]

  1. Simon, Sumanto, dr. Sp.PK. 2003. Neoplasma Sistem Hematopoietik: Leukemia. Jakarta:Fakultas Kadokteran Unika Atma Jaya Jakarta.
  2. Yatim, Faisal.2003.Talasemia Leukimia dan Anemia.Jakarta:Pustaka Popoler Obor.

Pranala njaba[sunting | sunting sumber]

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Leukemia&oldid=829724"