Kutha Ngayogyakarta

**Kutha Ngayogyakarta**
Jawa > D.I. Yogyakarta


Motto: Mangayu Hayuning Bawono
Dina dadi	7 Oktober 1756
Wali kutha	Drs. H. Haryadi Suyuti
Wewengkon	32,8 km²
Kecamatan	14
Pedunung -Kapadhetan	511.744 jiwa (2004) 15.601,2/km²
Suku bangsa	Suku Jawa lan mèh kabèh suku ing Indonesia.
Basa	Indonesia, Jawa
Agama	Islam, Kristen, Buddha, Hindu
Flora resmi	Klapa gadhing (Cocos nuciferal vv. gading)
Fauna resmi	Manuk derkuku (Streptoplia chinensis tigrina)
Zona wektu	WIB
Kodhe télépon	0274
Situs web resmi: www.jogja.go.id/

Kutha Yogyakarta utawa kutha Ngayogyakarta utawa Ngayogyakarta Hadiningrat utawa cekaké kutha Yogya iku ibu kutha provinsi Daerah Istimewa Yogyakarta. Kutha iki naté dadi ibu kutha Indonesia ing jaman revolusi. Saliyané kuwi kutha iki minangka ibu kutha Daerah Istimewa Yogyakarta, sing dipimpin déning Sri Sultan Hamengkubuwono X lan Pangeran Pakualam. Yogyakarta dikenal minangka kutha pelajar, amarga amèh 20% pedunung produktifé arupa pelajar lan ana 137 perguruan tinggi. Perguruan tinggi sing diduwèni pamaréntah antara liya Universitas Negeri Yogyakarta, Institut Seni Indonesia Yogyakarta lan Universitas Islam Negeri Sunan Kalijaga.

Bagéan saka kutha Yogyakarta, yaiku Kotagedhé, tau dadi pusat Kasultanan Mataram antara 1575-1640. Kraton (Istana) Sultan sing isih duwé fungsi jroning makna sing sakbeneré yakuwi kraton Kasultanan Yogyakarta, sing dadi pecahan saka Mataram.

Sajarah [sunting]

Madegé Kutha Yogyakarta diwiwiti kanthi anané Prejanjèn Gianti ing tanggal 13 Februari 1755 sing ditandatangani Kompeni Walanda yakuwi déning Gubernur Nicholas Hartingh makili Gubernur Jendral Jacob Mossel. Isi Prejanjèn Gianti kuwi mau: Negara Mataram dipérang dadi loro : Setengah isih dadi Hak Krajan Surakarta, setengah liyané dadi Hak Pangèran Mangkubumi. Jroning prejanjèn kasebut uga Pengèran Mangkubumi diakoni dadi Raja ing setengah dhaérah Pedalaman krajan Jawa kanthi Gelar Sultan Hamengku Buwono Senopati Ing Alega Abdul Rachman Sayidin Panatagama Khalifatullah.

Déné dhaérah-dhaérah sing dadi kakuasaané yakuwi Mataram (Yogyakarta), Pojong, Sukowati, Bagelen, Kedhu, Bumigedhé lan ditambah dhaérah mancanegara yaiku; Madiun, Magetan, Cirebon, separo Pacitan, Kartasura, Kalangbret, Tulungagung, Majakerta, Bajanegara, Ngawen, Sela, Kuwu, Wanasari, Grobogan.

Sawisé rampung Prejanjèn Pembagéyan Dhaérah iku, Pengeran Mangkubumi sing kagungan gelar Sultan Hamengku Buwono I sigra netepaké yèn dhaérah Mataram sing ana ing sajroning kakuwasané iku diwènèhi jeneng Ngayogyakarta Hadiningrat lan ibukuthané ing Ngayogyakarta (Yogyakarta). Katetepan iki diumumaké ing tanggal 13 Maret 1755.

Panggonan sing dipilih dadi ibukutha lan pusat pamaréntahan iki yakuwi alas sing disebut Beringin, sing wis ana désa ciliké yakuwi Pachetokan, lan ana sawijining pesanggrahan sing jenengé Garjitowati, sing digawé déning Susuhunan Paku Buwono II lan jenengé banjur diowahi dadi Ayodya. Sawisé panetapan kasebut diumumaké, Sultan Hamengku Buwono sigra mrintahaké marang rakyat supaya mbabad alas mau kanggo diadegaké sawijining Kraton.

Sadurungé Kraton iku dadi, Sultan Hamengku Buwono I ngersakaké manggon ing pasanggrahan Ambarketawang dhaérah Gamping, sing pinuju digawé uga. Manggon sacara resmi ing papan mau yakuwi tanggal 9 Oktober 1755. Saka papan iki panjenengané tansah ngawasi lan ngatur pembangunan kraton sing pinuju digarap.

Setaun sabanjuré Sultan Hamengku Buwono I ngersakaké mlebu Istana ayar kanggo ngresmèkaké. Kanthi mangkono wis madeg Kutha Yogyakarta utawa kanthi jeneng utuh yakuwi Negari Ngayogyakarta Hadiningrat. Pesanggrahan Ambarketawang ditinggal déning Sultan Hamengku Buwono lan pindhah menyang Kraton sing anyar. Peresmiané lumangsung ing tanggal 7 Oktober 1756^[1]

Geografis [sunting]

Kutha Yogyakarta dumunung ing satêngahing Provinsi DIY, kanthi watês wilayah:

Sisih lor : Kabupatèn Sléman
Sisih wétan : Kabupatèn Bantul & Kabupatèn Sléman
Sisih kidul : Kabupatèn Bantul
Sisih kulon : Kabupatèn Bantul lan Kabupatèn Sléman

Wilayah Kutha Yogyakarta gumêlar ing antarane 110o 24I 19II nganti 110o 28I 53II Bujur Wétan lan 7o 15I 24II nganti 7o 49I 26II Lintang Kidul kanthi dhuwuring èlevasi rata-rata 114 m sadhuwuré lumahing segara. ^[2]

Pamaréntahan [sunting]

Kutha Yogyakarta katata jroning 14 kecamatan, --- kelurahan lan --- désa. Kecamatan-Kecamatan ing kutha Yogyakarta yaiku:

Walikutha Yogyakarta [sunting]

No	Walikutha	Mangsa tugas
1	M. Enoch	Mei 1947 - Juli 1947
2	Mr. Soedarisman Poerwokoesoemo	Juli 1947 - Januari 1966
3	Soedjono A. Y.	Januari 1966 - November 1975
4	H. Ahmad	November 1975 - Mei 1981
5	Soegiarto	1981-1986
6	Djatmiko D	1981(?)/6-1991
7&8	R. Widagdo	1991-2001
9	Herry Zudianto	2001-2006
10	Herry Zudianto	2006-2011
11	Haryadi Suyuti	2011-2016 (sedang menjabat)