Kali Mamberamo

Kali Mamberamo kuwi sawijining kali dawané 670 km kang dumunung ing sisih kidul Pagunungan Foja, Kabupaten Sarmi, Provinsi Papua. Jeneng "Mamberamo" asal saka basa Dani — mambe kang tegesé 'gedhé' lan ramo kang tegesé 'banyu'. Sawetara suku terasing manggon ing lembah kali kang sugih sumber keanekaragaman hayati kuwi.

Geografi

Sumber banyu kali iki asalé saka patemon antara sawetara anak kali utama, yaiku Tariku, Van Daalen lan Taritatu. Banyu kang nyawiji mau banjur mili ngalor ngliwati lembah Pagunungan Van Rees banjur tumuju marang bagéan dhelta kang arupa rawa lan dhataran cendhèk. Kali iki wusanané tekan muara yakuwi ing Samudra Pasifik ing titik lor Tanjung D'Urville. Tlaga Rombebai lan Bira dumunung ing sadawané ilèn kali iki.

Kali kang dawané 670 km iki nduwé kawasan resapan sing jembaré 138.877 km². Jeroné kali watara 8 nganti 33 m. Miturut panelitèn ing taun 1983, debit banyuné bisa nganti 5.500 m³/detik.

Lanskap ing saubengé kali iki manéka warna. Ing dhaérah hulu arupa pagunungan kang curam, ing dhaérah hilir ana dhataran kang arupa rawa-rawa, lan ing bagéan tengah arupa cekungan dhataran dhuwur kang jembar. Curah udan ing dhaérah ilèn kali (DAS) Mamberamo bisa nganti 5.600 mm/taun.

Sajarah

Taun 1545, sawijining pelayar kang jenengé Yñigo Ortiz de Retez nelusuri dhaérah ing sadawaning pesisir lor pulo nganti tekan muara Kali Mamberamo. Ing lokasi iki, dhèwèké ngeklim pulo kasebut minangka duwèké Karajaan Spanyol lan njenengaké Nueva Guinea ('Nugini' jroning basa Spanyol) kang dikenal nganti saiki.

Pamanfaatan kali

Warga kana ngandelaké Kali Mamberamo minangka prasarana transportasi. Lahan tanduran sagu dibudidayakaké ing sadawaning DAS Mamberamo.

Loro spesies baya kang ana ing tlatah kali iki, baaya muara (crocodile porossus) lan baaya dharat (crocodile novaquinea), diburu lan dicekel warga minangka panganan utawa didol marang para pengusaha.

Potensi alam kang ana ing saubengé kali iki yakuwi batubara, gas alam, lan emas. Pamaréntah Indonesia tau duwé encana mbangun Pembangkit Listrik Tenaga Air (PLTA) ing ddaérah iki.

Pranala njaba

• (id) Penilaian kondisi biologi di daerah Sungai Mamberamo
• (id) Margasatwa di Sungai Mamberamo
• (id) "Berdayakan Suku-suku di Mamberamo", KOMPAS
• (id) "Potensi Mamberamo, Sebatas Omongan", KOMPAS
• (id) Aspek-Aspek Dalam Desain PLTA Mamberamo
• (id) "Kelompok Separatis Papua Berkeliaran Di Pedalaman Sungai Mamberamo", Kementerian Polkam RI