Kabupatèn Kedhiri
|
|||
| Motto: "Canda bhirawa" |
|||
 |
|||
| Dina Dadi: | ... | ||
| Ibukutha: | Kutha Kediri | ||
| Bupati: | --- | ||
| Wakil Bupati: | --- | ||
| Jembar - Total: |
963,21 km² |
||
| Kecamatan - Cacahe: |
23 Kecamatan |
||
| Pedunung - Total: - Kapadhetan: |
+/- 1.475.000 (2003) +/- 1.531 jiwa/km² |
||
| Suku bangsa: | wong Jawa | ||
| Agama: | Kejawen, Islam, Protestan, Katulik, Hindu lan Buddha | ||
| Basa: | basa Jawa lan basa Indonesia | ||
Kabupatèn Kedhiri, (Basa Indonésia: Kediri), iku salah siji kabupatèn ing Jawa Wétan, Indonésia. Kutha Kedhiri iku ibukuthané. Jembar wilayah Kabupatèn iki ± 963,21 km². Kabupatèn Kedhiri minangka lokasi pusat krajan wigati Nusantara ing wiwitan milenium kapindho, Krajan Kadhiri. Ing mangsa kejayaané, yaiku nalika ana ing sangisoré pamaréntahan Raja Jayabaya, prabawané nganti tekan Ternaté. Situs Tondowongso, sing ditemokaké taun 2007, nuduhaké yang ing panggonan iki dunungé pusat pamaréntahan krajan iki.
Kabupatèn Kedhiri nduwèni sawetara papan wisata, antara liya Gunung Kelud ing Wates, Gua Maria Pohsarang ing Semen, Candhi Tegowangi ing Paré lan uga petilasan Sri Aji Jayabaya ing Desa Menang, Kecamatan Pagu sing biyèn dadi papan muksané raga Raja Jayabaya lan sing kari mung sandhangané.
Bab lan Paragraf |
Geografis [sunting]
Kabupatèn Kedhiri wewatesan ing sisih lor karo Kabupatèn Jombang, ing sisih kulon karo Kabupatèn Nganjuk, Kertasana, ing sisih kidul karo Kabupatèn Tulungagung lan Kabupatèn Blitar, ing sisih wétan karo Kabupatèn Malang.
Pamaréntahan [sunting]
Kabupatèn Kedhiri katata jroning 25 kecamatan, 344 kelurahan lan désa. Kecamatan-Kecamatan ing kabupaten iki yaiku:
- Kecamatan Badas
- Kecamatan Banyakan
- Kecamatan Gampengrejo
- Kecamatan Grogol
- Kecamatan Gurah
- Kecamatan Kandangan
- Kecamatan Kandat
- Kecamatan Kepung
- Kecamatan Kras
- Kecamatan Kunjang
- Kecamatan Mojo
- Kecamatan Ngadiluwih
- Kecamatan Ngancar
- Kecamatan Pagu
- Kecamatan Papar
- Kecamatan Pare
- Kecamatan Plemahan
- Kecamatan Plosoklaten
- Kecamatan Puncu
- Kecamatan Purwoasri
- Kecamatan Ringinrejo
- Kecamatan Semen
- Kecamatan Tarokan
- Kecamatan Wates
Panganan lan Plesiran [sunting]
Kedhiri duwé panganan khas, yakuwi: tahu kuning, gethuk pisang, lan jangan tumpang. Jangan tumpang kuwi digawé saka témpé bosok utawa témpé sing wis sadina terus diuleg/dijur, dibumboni, banjur disanteni.
Tahu kuning Kedhiri uga kasebut tahu takwa. Miturut katrangan para pakar sing mumpuni babagan sejarah, tembung takwa kuwi asale saka tembung "tok wa" tembung sing asale saka Negeri Cina. Ing Kedhiri, tahu ora mung didol kaya adatè, nanging uga diolah dadi kripik tahu. Kabèh panganan khas Kedhiri kuwi akèh didol ing dalan Pattimura, Kedhiri]]. Dalan Pattimura kuwi pancen pusaté tuku oleh-oleh saka Kedhiri.
Nanging bèda karo jangan tumpang. Jangan tumpang kuwi gathukané karo sega pecel, kang akeh didol wayah ésuk lan wengi. Yen ésuk akèh ditemoni ing warung-warung omahan, nanging yen wengi akeh didol ing pèrènging dalan. Pusat wong dodol jangan tumpang lan sega pecel kuwi ana ing Dalan Daha. Awit saka jam 19.00 nganthi jam 24.00, dalan Daha ora tau sepi. Saka pejabat pamarentah nganti tukang bècak kabèh ngumpul dadi siji nèng Dalan Daha, mung kanggo bisa ngrasakaké jangan tumpang uga sega pecel khas Kedhiri.
Panggon Plesir [sunting]
Kedhiri kutha kang akèh duwéni panggon plesir. Panggon-panggon plesir kuwi kayata Simpang Lima Gumul, Grojogan Dholo, Gumul "Paradise Island", Gunung Kelud, Bendungan Waru Turi, Candhi Tégawangi, Candhi Surawana, Candhi Tua Puh Sarang, Petilasan Sri Aji Jayabaya, lan Kedhiri rafting.
Simpang Lima Gumul dibangun taun 2003, nalika Sutrisno dadi Bupati Kedhiri. Akèh wong Kedhiri nyebut yèn SLG (Simpang Lima Gumul) kuwi kaya ka'bahe Kedhiri, nanging asliné SGL kuwi niru bangunan ing Paris sing jenengé L'Ach de Triomphe. Simpang Lima Gumul dibangun ing tlatah Kedhiri panjeré ing Désa Tugu Rejo Kecamatan Ngasem. Ana sing ngomong yèn Simpang Lima Gumung kuwi asliné kainspirasi saka Jangka Jayabaya kang duwé pangarep-arep bisa ndadèkaké siji limang wilayah ing Kedhiri.
Grojogan Dholo ana ing Dhusun Besuki, Désa Jugo, Kecamatan Maja kira-kira ana 25 kilomèter saka Kutha Kedhiri. Grojohan Dholo ora tau sepi saka wong plesir, akèh wong kang seneng dolan menyang grojogan Dholo. Wisatawan ora mung saka Kedhiri nanging uga saka kutha liya lan propinsi liya. Hawa ing Grojogan Dholo adhem amarga ana 1.800 kaki saka rai laut. Wong kang plesir uga disuguhi panggon kanggo kémah utawa adaté disebut Camping Ground. Ing kana uga ana kebon strobèri uga kebon janganan, dadi yèn dolan mrana para wisatawan uga bisa tuku strobèri lan janganan kang isih seger.
Gumul Paradise Island utawa adaté disebut GPI kuwi salah sawijining wisata kolam renang kang gedhé ing Jawa Wétan. GPI dadi salah sawijining panggon plesir sing disenengi karo masyarakat Kedhiri, merga duwéni fasilitas kang pepak. Ing GPI ana speed slide, body slide, kolam jamur, fun boomerang, kolam bak kutah, lan flying fox. Rega karcis ora larang mung Rp 20.000,00 kanggo wong tua, lan Rp 15.000,00 kanggo cah cilik. GPI duwéni visi kang gedhé yaiku GPI dadi simbol wisata banyu kang paling apik lan gedhé ing Jawa Wétan lan Nasional.
Gunung Kelud salah sawijining gunung kang isih aktip ing Indonesia. Gunung Kelud ana ing Kecamatan Ngancar, Kabupatèn Kedhiri. Gunung kang tau mbledhos ing taun 2007 iki saiki nganakaké gunung cilik utawa disebut anak Gunung Kelud. Kahanan kuwi luwih disenengi karo para wisatawan merga Gunung Kelud sang saya ramé. Sesawangan ing puncuk kepundhèn kang ana bendhungan banyu ijo dadi biji tambahan kaélokané Gunung Kelud.
Bendhungan Waru Turi , bendungan kang ana ing pèrènging dalan gedhé Kertasana-Kedhiri. Bendhungan iki dadi papan wisata kang uga disenengi déning masyarakat Kedhiri, merga fasilitas kang dicepakaké pepak. Flying fox ora mung ana ing Gunung Kelud nanging uga ana ing Bendhungan Waru Turi, sakliyane kuwi uga ana bendhungan teratai (bendhungan kang kebak kembang teratai). Ing kana uga ana kolam nglangi, dolanan bocah, lan sing paling wigati yaiku ana warung iwak seger. Saka dolanan banyu nganti wisata panganan kabèh ana ing wisata Bendhungan Waru Turi. Rega karcis uga murah, mung Rp 2.000,00 kémawon.
Candhi Tégawangi. Ing Jawa Wetan akèh ditemoni candhi-candhi cilik, salah sawijné yaiku candhi Tégawangi. Candhi Tégawangi ana ing Kecamatan Plemahan Kabupatèn Kedhiri, kira-kira ana 24 kilomètèr saka Kutha Kedhiri. Ora ana karcis yèn arep mlebu papan wisata iki, merga pancèn ora patia dirawati karo pamaréntah. Akèh péranganing candhi sing ilang merga dicolong utawa rusak.
Candhi Surawana yaiku candhi Hindu sing ana ing Désa Canggu, Kecamatan Paré, Kabupathèn Kedhiri, ± 25 km saka arah wétan Kutha Kedhiri. Candhi Surawana duwé jeneng asli Wishnubhawanapura. Para ahli sejarah kang mumpuni ngira-ngira candhi iki dibangun abad 14 kanggo Yang Mulia Bhre Wengker, raja Kerajaan Wengker ing Tlantah Majapahit. Candhi Surawana sing ana saiki ora wutuh saka asalé, sing ana saiki yaiku candhi kasil saka rekonstruksi para pakar arkeologi sing mumpuni.
Kampung Inggris, Kecamatan Paré, Kabupatèn Kedhiri [sunting]
Kampung Inggris menika kampung ingkang kathah kursusan bahasa Inggris. Kampung Inggris panggoné ana ing Kecamatan Paré. Ancer-anceré ana ing dalan Anyelir, dalan Brawijaya, dalan Kemuning Désa Tulungrejo, lan Désa Singgahan, kecamatan Paré, kabupaten Kedhiri, Jawa Wetan.
Mangga Kapurih Ugi Mriksani [sunting]
Pranala Jaba [sunting]
Artikel punika taksih tulisan rintisan (stub). Sinten kémawon ingkang kersa mbenakaken, sumangga kémawon.
|
|||||||
|
||||||||||||||||||
