Enceng gondhok

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Eceng gondok
Eceng gondok (E. crassipes)
Klasifikasi èlmiah
krajan: Plantae
divisio: Magnoliophyta
kelas: Liliopsida
ordo: Commelinales
kulawarga: Pontederiaceae
Genus: Eichhornia
Kunth
Species: E. crassipes
Jeneng binomial
Eichhornia crassipes
(Mart.)

Solms

Eceng gondok utawa enceng gondok ([[Bahasa Latin|Latin]]:Eichhornia crassipes) yaiku salah sijiné tanduran banyu kang ngambang. Saliyané dikenal kanthi jeneng Enceng gondhok,ing panggonan liya ing Indonesia, enceng gondok duwéni jeneng liya, kaya ing wewengkon Palembang dikenal kanthi jeneng Kelipuk, ing Lampung dikenal kanthi jeneng Ringgak, ing Dayak dikenal kanthi jeneng Ilung-ilung, ing Manado dikenal kanthi jeneng Tumpe.[1] Enceng gondok pisanan ditemokaké kanthi ora sengaja dening ilmuan jenengé Carl Friedrich Philipp von Martius, sawijining ahli botani berkebangsaan Jerman ing taun 1824 nalika nganankaké ekspedisi ing Sungai Amazon Brasil.[2] Enceng gondok duwéni kacepatan thukul kang dhuwur saengga tanduran ini dianggep gulma sing bisa ngrusak “ lingkungan perbanyuan”. Enceng gondok gampang nyebar liwat saluran banyu tumuju dalan banyu liyané.

Deskripsi[sunting | sunting sumber]

Eceng gondok selang berbunga

Enceng gondok urip ngambang ing dhuwur banyu lan kalang-kalang berakar ing jero lemah. dhuwuré kira-kira 0,4 - 0,8 meter. Ora duwé gagang. Ghodong tunggal lan bentuk oval. Ujung lan pangkalnya lancip, pangkal tangkai godhong nggelembung. Permukaan godhong licin lan warnané ijo. Kembangé kalebu kembang majemuk, bentuk bulir, kelopaké bentuk tabung. Wohé bentuk bulat lan werna. Wohé kotak beruang telu lan werna ijo. Oyodé jinis serabut.[1]

Habitat[sunting | sunting sumber]

Enceng gondhok urip ing kolam-kolam cethak, lemah teles lan rawa, banyu mili alon, danau, panggonan kanggo wadhah banyu lan kali. Tanduran iki Bisa kanggo “mentolerir “ perubahan kang ektrim saka dhuwuré banyu, laju banyu, lan perubahan ketersediaan nutrien, pH, temperatur lan racun-racun ing jero banyu.[3] Enceng gondok kang cepet thukul utamané amarga banyu kang ngemu nutrien akèh , apamanèh kang akèh nitrogen, fosfat lan potasium (Laporan FAO). Kandungan garam bisa menghambat thukulé enceng gondok kaya kang kadadéyan ing danau-danau ing pantai Afrika Barat, enceng gondok bakal nambah sepanjang musim rendheng lan rada kalong nalika kandungan garam mundhak ing musim ketiga.[3]

Dampak Negatif[sunting | sunting sumber]

Kolam akeh enceng gondok kang lagi ngembang

Akibat-akibat negatif kang ditimbulké enceng gondok antarané:

  • ningkatké evapotranspirasi (penguapan lan ilangé banyu liwat Godhong-godhong tanduran), amarga godhong-godhong sing amba lan cepet thukulé.
  • mudhuné jumlah cahaya kang mlebu ing jero banyu saengga Ndadékaké tingkat kelarutan oksigen ing banyu (DO: Dissolved Oxygens).
  • Tanduran enceng gondok kang wis mati bakal mudhun ing ngisor banyu saengga nyepetaké proses pendangkalan.
  • ngganggu lalu lintas (transportasi) banyu, khususé kanggoi masyarakat Kang uripé isih tergantung saka kali kayadéné ing pedalaman Kalimantan lan wewengkon liyané.
  • ningkataké habitat kanggo vektor penyakit ing manungsa.
  • Mudhunaké nilai estetika lingkungan banyu.

Cara Nanggulangi[sunting | sunting sumber]

Amarga enceng gondok dianggep dadi gulma kang ngganggu pramila macem-macem cara dilakokaké kanggo nanggulangi. Tindakan-tindakan kang dilakokaké kanggo ngatasinya antarané:

  • nggunakakéherbisida
  • jupuk enceng gondok mau langsung saka banyu
  • nggunakaké predator (hewan kanggo mangan eceng gondok), salah sijiné yaiku kanthi nggunakaké iwak grass carp (Ctenopharyngodon idella) utawa iwak koan. Iwak grass carp mangan oyod eceng gondok, saengga keseimbangan gulma ing permukaan banyu ilang, godhongé tekan permukaan banyu saengga ana dekomposisi lan sawisé kuwi dipangan iwak. Cara iki tau dilakokaké ing danau Kerinci lan kasil ngatasi enceng gondok ing danau kasesebut.[4]
  • manfaatké enceng gondok kasebut, tuladhané kanggo bahan gawé

kertas, kompos, biogas[5],perabotan[6],kerajinan tangan, kanggo media tanam jamur merang, lsp.

Kanggo Ngresiki Polutan Logam Berat[sunting | sunting sumber]

Sanajan enceng gondok dianggep gulma ing banyu, nanging asliné duwéni peran nyekel polutan logam berat. Rangkaian penelitian babagan kemampuan eceng gondok déning peneliti Indonesia antarané Widyanto lan Susilo (1977) kang nglaporké ing waktu 24 jam enceng gondok bisa nyerep logam kadmium (Cd), merkuri (Hg), lan nikel (Ni), saben-saben gedhené 1,35 mg/g, 1,77 mg/g, lan 1,16 mg/g angger ora nyampur. Enceng gondok uga nyerep Cd 1,23 mg/g, Hg 1,88 mg/g lan Ni 0,35 mg/g berat garing yèn logam-logam iku kecampur karo logam liyané. Lubis lan Sofyan (1986) nyimpulké logam chrom (Cr) bisa diserap karo enceng gondhok kanthi maksimal ing pH 7. Ana ing penelitiané, logam Cr kadar pertama 15 ppm mudhun nganti 51,85 persen.[7]

Saliyané bisa nyerep logam berat, enceng gondok uga bisa nyerep residu pestisida.

Referensi[sunting | sunting sumber]

  1. ^ a b "Eceng Gondok, tanduran pengganggu kang bermanfaat". e-smartschool.com. http://www.e-smartschool.com/pnu/005/PNU0050010.asp.
  2. ^ {{cite web | title = Eceng Gondok, Gulma Sahabat Manusia? | work = U. Sirojul Falah | publisher = Harian Pikiran Rakyat | year = 28 September 2003 | url = http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0903/28/1001.htm}}
  3. ^ a b "Eichhornia crassipes (aquatic plant)". Invasive Species Specialist Group (ISSG). Global Invasive Species Database. 4 Agustus 2006. http://pick4.pick.uga.edu/mp/20q?search=Eichhornia+crassipes.
  4. ^ "Mengendalikan Eceng Gondok Lanau Kerinci". Nasrul Thahar. Harian Kompas. 28 Maret 2001. http://www.kompas.com/kompas-cetak/0103/29/daerah/meng19.htm.
  5. ^ "Eceng Gondok Untuk Bahan Bakar Biogas". Harian Kompas. 30 Juni 2007. http://www.kompas.com/kompas-cetak/0706/30/Jabar/23583.htm.
  6. ^ "Ngadiman Berbagi Ilmu Eceng Gondok". Stefanus Osa Triyatna. Harian Kompas. 15 Januari 2007. http://www.kompas.com/kompas-cetak/0701/15/ekonomi/3238095.htm.
  7. ^ "Eceng Gondok Pembersih Polutan Logam Berat". Dr Hasim DEA. Harian Kompas. 2 Juli 2003. http://www.kompas.com/kompas-cetak/0307/02/inspirasi/404854.htm.

Pranala luar[sunting | sunting sumber]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons gadhah galeri bab:
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Enceng_gondhok&oldid=829680"