Albertus Soegijapranata

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Mgr. Albertus Soegijapranata SJ

Soegijapranata, nalika taun 1960
Archdiocese Semarang
Provinsi Semarang
Metropolis Semarang
Ngantos 22 Juli 1963
Anggantosaken Ora ana
Dipun gantos déning Justinus Darmojuwono
Ordinasi 15 Agustus 1931
Konsekrasi 6 Oktober 1940
Motto 100% Katulik, 100% Indonésia[1]
Data pribadi
Asma lair Soegija
Lair 25 November 1896
Surakarta, Hindhia-Walanda
Séda 22 Juli 1963 (umur 66)
Steyl, Walanda
Dipunsarèkaken ing Taman Makam Pahlawan Giri Tunggal
Kabangsan Indonésia
Denominasi Katulik
Tiyang sepuh
  • Karijosoedarmo (ayah)
  • Soepiah (ibu)

Mgr. Albertus Soegijapranata, SJ (Éjaan kang disampurnakaké: Albertus Sugiyapranata; lair 25 November 1896 – tilar donya 22 Juli 1963 kanthi umur66 taun), luwih misuwur mawi jeneng lair Soegiya, yaiku Vikaris Apostolik Semarang, banjur dadi uskup agung.[2] Dhèwèké kuwi uskup asli saka Indonésia kang nomer siji lan misuwur amerga prinsipé kang pro-nasionalis, kang asring diwastani "100% Katulik, 100% Indonésia".[2][3]

Soegija lair ing Surakarta, Hindhia-Walanda, saka kaluwarga abdi dalem lan garwané.[2] Kaluwarga muslim kuwi banjur pindhah menyang kutha Yogyakarta rikala Soegija isih cilik lan amerga diakoni anak kang pinter, taun 1909 Soegija dijaluk déning Pr. Frans van Lith nggabung karo Kolese Xaverius, yaiku sekolah Yésuit ing Munthilan.[2] Ana ing kana Soegija dadi seneng marang agama Katulik lan dibaptis ing tanggal 24 Desember 1910.[2] Sawisé lulus saka Xaverius ing taun 1915 lan dadi guru ing kana setaun, Soegija sekolah menèh rong taun ing Seminari ing Munthilan sadurungé mangkat menyang Walanda taun 1919.[2] Dhèwèké nglakoni pendhidhikan calon biarawan ing Sarékat Yésus suwéné rong taun ing Grave.[2] Dhèwèké uga ngrampungaké junioraté ing kana taun 1923.[2] Sawisé telung taun sinau filsafat ing Kolese Berchamnn ing Oudenbosch, dhèwèké dikirim menèh menyang Walanda supaya sekolah téologi ing Maastricht, lan ditahbiské ing tanggal 15 Agustus 1931.[2] Sawisé iku Soegiya nambahaké tembung "Pranata" ing jenengé.[2] Taun 1993 Soegijapranata dikirim menèh menyang Hindhia-Walanda supaya dadi pastor.[2]

Soegijapranata miwiti imané mawi vikaris paroki kanggo Pr. van Driessche ing Paroki Kidul Loji, Yogyakarta, nanging diwènèhi paroki dhéwé sawisé Gréja St. Yoseph ing Bintaran kang dibukak ing taun 1934.[3] Ana ing mangsa iki dhèwèké ngusahakaké supaya bisa munggahaké rasa kekatulikané masarakat Katulik lan negesaké preluné gegandhèngan kang kuwat antarané keluwarga Katulik.[3] Taun 1940 Soegijapranata dikonsekrasikaké mawa vikaris apostolik lan Vikariat Apostolik Semarang, sing nembé diadegaké.[3] Senajan cacahé wong Katulik saya akèh sawisé dhèwèké dikonsekrasikaké, Soegijapranata kudu ngadhepi alangan.[3] Awal taun 1942 Kekaisaran Jepang nglungguhi Hindhia-Walanda lan sasuwéné kuwi gréja dikuwasani banjur pastor-pastor akèh sing dicekel utawa dipatèni.[3] Soegijapranata bisa ucul saka kedadéyan iki lan ngentèkaké mangsa jajahan Jepang.[3]

Lakuné Urip[sunting | sunting sumber]

Soegija lair tanggal 25 November 1896 ing Surakarta.[4] [2][3]Dhèwèké anak kalima, cacahé seduluré ana sanga, jeneng ramané Karijosoedarmo, yaiku abdi dalem ing Susuhunan Surakarta, lan ibuné Soepiah.[4] Keluwarga kasebut kalebu keluwarga muslim abangan, lan simbahé Soegija, Soepa yaiku kyai.[4] Jeneng Soegija dijupuk saka tembung sugih.[4] Keluwarga kuwi banjur pindhah menyang Ngaben, Yogyakarta.[4] Ana ing kana, Karijosoedarmo nduwèni tugas dadi abdi dalem ing Ngayogyakarta Hadiningrat kanggo Sultan Hamengkubuwana VII, banjur bojoné dadi bakul iwak.[4] Keluwarga Soegija kelebu keluwarga kang ora nduwé lan kerep kurang mangan.[4] Soegija anak kang kendel, seneng tukaran, pinter bal-balan lan uga misuwur amerga pinter wiwit cilik. Rikala dhèwèké isih cilik, Soegija pasa bareng karo ramané, miturut ajaran Islam.[4][3]

Soegija miwiti sekolah ing Sekolah Angka Loro ing saceraké Kraton. Ana ing kana, dhèwèké sinau maca lan nulis.[4] Dhèwèké banjur dipindhahaké menyang sekolah ing Wirogunan, Yogyakarta, cedhak karo Pakualam.[4] Rikala taun katelu dhèwèké miwiti sekolah ing Hollands Inlands School ing Lempuyangan. Ing njaba sekolahan dhèwèké sinau gamelan lan nembang bareng wong tuwané.[4] Watara taun 1909 Soegija dijaluk déning Pater Frans van Lith supaya gabung karo sekolah Yésuit ing Munthilan, 30 kilomèter saka Yogyakarta.[4]

Kolese Xaverius[sunting | sunting sumber]

Taun 1909 Soegija miwiti sinau ing Kolese Xaverius ing Munthilan, yaiku sekolah asrama kanggo calon guru.[2][4] Sakangkatané dhèwèké ana 54 murid.[4] Bocah-bosah kuwi nglakoni jadwal sing padhet.[4] Ésuk-ésuk dhèwèké kabèh kudu mèlu pelajaran, awané kanggo kagiyatan liya kaya nggarap kebon, lan dolanan sekak.[4] Bocah-bocah Katulik uga diwajibaké supaya sregep ndonga.[4] Senajan kolese kuwi ora majibaké muridé dadi Katulik, Soegija ngrasa diincim déning kanca-kancané.[4] Amerga kuwi, kerep ana tukaran.[4] Rikala Soegija sambat marang guruné, Pater L. Van Rijckevorsel yèn pastor Walanda padha karo bakul Walanda ing kutha, yaiku mung mikiraké dhuwit, romo kuwi mangsuli yèn dhèwèké kabèh diupah lan mung ngarepaké kang paling apik kanggo murid-muridé.[4] Iki nggawé Soegija dadi luwih ngajèni para guru, lan rikala van Rijckevorsel ngandhani murid liya yèn Soegija ora kepéngén dadi Katulik, bocah-bocah kuwi ora ngincim Soegija menèh.[4]

Taun sabanjuré Soegija njaluk supaya bisa mèlu pelajaran agama Katulik.[5] Miturut dhèwèké, iki supaya bisa nggunakaké kabèh fasilitas sekolah.[5] Guruné, Pater Mertens, ngendika yèn Soegija butuh idin saka wong tuwané sadurungé bisa nggabung.[5] Senajan wong tuwané ora mangèstoni, Soegija tetep diidinaké mèlu pelajaran.[5] Soegija dadi seneng babagan Tritunggal, lan njaluk diterangaké déning guru-guru kang ana ing kono.[5] Van Lith njupuk saka tulisané Thomas Aquinas, éwadéné Mertens ngrembug Tritunggal adhedhasar tulisané Agustinus saka Hippo.[5] Mertens duwé panemu yèn manungsa ora dimaksud tenanan dadi Gusti, amerga kawruhé manungsa ana watesané.[5] Soegija kang saya suwé saya seneng njaluk supaya dibaptis, dhèwèké njupuk saka crita Kristus lan para Dhokter kanggo nuduhi kena apa dhèwèké ora merlokaké pangèstu saka wong tuwa.[5] Para romo nyarujuki lan Soegija dibaptis tanggal 24 Desember 1910, dhèwèké njupuk jeneng baptis Albertus, adedasar jeneng Albertus Magnus.[5] Rikala prèinan Natal, Soegija nyritakaké iki marang keluwargané.[5] Senajan bapak lan ibuné bisa nampa lan mangèstoni, nanging keluwarga sing liyané ora gelem duwé urusan karo dhèwèké menèh.[5]

Soegija banjur nerusaké anggoné sinau ing Xaverius.[5] Miturut Pater G. Budi Subanar, dhosèn èlmu téologi ing Univèrsitas Sanata Dharma, ana ing mangsa iki salah siji guru ngajaraké préntah kaping papat saka Angger-Angger Sepuluh Préntahing Gusti yaiku kudu ngurmati bapak lan ibu kandhung lan kabèh mbah-mbahé, iki mènèhi teges nasionalis marang siswa.[5] Ana ing kalodhangan iki, Xaverius ditekani déning misionaris Kapusin kang nggawé Soegija mikir-mikir kanggo dadi pastor, kang banjur bisa ditampa déning wong tuwané.[5] Taun 1915 Soegija lulus saka Xaverius, banjur dadi guru ing kana setaun.[5] Taun 1916 dhèwèké ing seminari Xaverius; ana rong bocah asli Jawa kang mlebu seminari taun kuwi.[5] Soegia lulus taun 1919, sawisé sinau basa Prancis, Latin, Yunani lan sastra.[5]

Dalan Pinuju Imamat[sunting | sunting sumber]

Taun 1919 Soegija lan murid liyané lunga menyang Uden, Walanda kanggo nerusaké sinauné, dhèwèké kabèh mangkat saka Tanjung Priok ing Batavia.[6] Ing Uden Soegija prelu setaun kanggo sinau basa Latin lan Yunani.[6] Dhèwèké lan kanca sekapalé kudu manut karo adaté Walanda.[6] Ana ing tanggal 27 September 1920 Soegija miwiti mangsa novisiat supayané bisa nggabung marang Sarékat Yésus; kanca-kancané nembé miwiti taun sabanjuré.[6] Rikala nglakoni mangsa novisiaté ing Mariëndaal ing Grave, Soegija dipisah saka kapentingan donya lan kabèh wektuné dianggo mèdhitasi.[6] Dhèwèké ngrampungaké novisiat ing tanggal 22 September 1922 lan didadèkaké anggota Yésuit; Soegija njupuk sumpah supaya ajeg ora duwé, murni lan taat.[6]

Sawisé nggabung ing Sarékat Yésus, Soegija prelu wektu setaun ing Mariëndaal minangka yuniorat. Wiwit taun 1923 dhèwèké sinau filsafat ing Kolese Berchmann ing Oudenbosch. Ana ing mangsa iki dhèwèké nulis babagan agama Katulik.[6] Ana ing layang kang tanggalé 11 Agustus 1923 dhèwèké nulis yèn wong Jawa durung bisa mbédakaké antarané wong Katulik lan Protestan, lan yèn cara kang paling apik kanggo nambah cacahé wong Katulik yaiku karo kerja lan bukti kang nyata, dudu mung nyemayani.[6] Dhèwèké uga nerjemahaké asilé Kongrès Ékaristi kaping 27, kang dianakaké ing Amsterdam taun 1924, kanggo kalawarti basa Jawa Swaratana; ana uga tulisané kang diamot ing St. Claverbond, Berichten uit Java.[6] Soegija lulus saka Berchmann taun 1926, banjur siap-siap balik menyang Hindhia-Walanda.[6]

Soegija tekan ing Munthilan September 1926 lan dadi guru agama, basa Jawa lan aljabar ing Kolese Xaverius.[6] Ora akèh kang dingertèni babagan Soegija dadi guru ing Munthilan.[6] Miturut cathetan saka sekolah, cara mulangé Soegija arep padha karo karo cara mulangé van Lith, yaiku njelasaké konsèp agama miturut istilah kang ana ing tradhisi Jawa.[6] Soegija uga ngawasi kagiyatan gamelan.[6] Rikala ana ing Xaverius Soegija dadi rédhaktur Swaratama, kang akèh diwaca alumni Xaverius.[6] Minangka rédhaktur dhèwèké nulis résènsi babagan pirang-pirang topik, kelebu serangan marang paham komunisme lan mbahas kamiskinan.[6]

Sawisé rong tahun ing Xaverius, ing Agustus 1928 Soegija mbalik menyang Walanda lan sinau téologi ing Maastricht.[6] Dhèwèké uga lelungan rikala sinau.[6] Tanggal 3 September 1929 dhèwèké lan patang Yésuit keturunan Asia liya mèlu Pater Jèndral Wlodzimierz Ledóchowski ing patemon karo Paus Pius XI ing Vatikan, paus iku ngendika yèn para Yésuit Asia kuwi bakal dadi balung mburi kanggo agama Katulik ing negeriné dhéwé-dhéwé.[6] Soegija didadèkaké diaken sasi Mei 1931 banjur ditahbiské déning Uskup Roermond Laurentius Schrijnen rikala 15 Agustus 1931, rikala isih dadi murid téologi.[6] Sawisé ditahbisaké, Soegija nambahaké tembung pranata kang tegesé donga utawa pangarep-arep ing mburi jenengé.[6] Dhèwèké ngrampungaké pelajaran téologi taun 1932 lan taun 1933 nglakoni mangsa tersiat ing Drogen, Belgia.[6] Taun iku dhèwèké nulis autobiografi, kang judhulé La Conversione di un Giavanese (Patobatan Sawijining Wong Jawa); buku kasebut diterbitaké ing basa Italia, Walanda lan Spanyol.[6]

Cathetan Sikil[sunting | sunting sumber]

  1. ^ Gonggong 2012, hlm. 138.
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m (id)Biografi Soegijapranata (diundhuh tanggal 19 Desember 2012)
  3. ^ a b c d e f g h i (id)Kanisius Media (diundhuh tanggal 19 Desember 2012)
  4. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u (id)Sejarah Kompasiana (diundhuh tanggal 19 Desember 2012)
  5. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q (id)Romo Kanjeng MGR Soegijapranata (diundhuh tanggal 19 Desember 2012)
  6. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w (id)Kanjeng Romo dari Solo (diundhuh tanggal 19 Desember 2012)